100% người dân TP HCM sẽ được tầm soát sức khỏe miễn phí trong năm 2026: Bước tiến an sinh

TP HCM vẽ lại ranh giới bản đồ phúc lợi, đưa nhóm lao động phi chính thức vào bên trong thay vì để họ nhìn từ bên ngoài vào

Mới đây, tại Hội nghị Thành ủy TP HCM lần thứ 5, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang giao ngành y tế một nhiệm vụ cấp bách: Trong năm 2026 phải tổ chức khám, tầm soát sức khỏe cho 100% người dân thành phố, bảo đảm mỗi người dân được khám ít nhất một lần, không chia giai đoạn.

Giải tỏa mong chờ

Đã 30 năm sinh sống tại TP HCM, thu nhập của bà Nguyễn Thị Thà (60 tuổi) chỉ đủ trang trải tiền trọ và nuôi con ăn học. Việc khám sức khỏe định kỳ gần như là điều xa xỉ đối với người phụ nữ này. Bà Thà bị đau lưng mạn tính. "Những người lao động tự do như tôi muốn được đi khám sức khỏe nhưng không đủ điều kiện. Nếu có tiền đi khám sớm, bệnh của tôi không đến nỗi này" - bà Thà rầu rĩ.

Thực tế, việc khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm bệnh tật là điều ai cũng cần thiết. Trong cộng đồng, với nhóm lao động tự do, người thu nhập thấp, nội trợ…, việc này là rào cản lớn.

Trước thực trạng đó, UBND TP HCM đã ban hành Kế hoạch 105/KH-UBND khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc cho người dân giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu là từng bước tổ chức khám sức khỏe ít nhất một lần/năm cho người dân, đồng thời cập nhật kết quả vào sổ hoặc hồ sơ sức khỏe điện tử nhằm quản lý sức khỏe theo vòng đời.

Trong kế hoạch này có bổ sung nhóm gồm những người không ký hợp đồng lao động hoặc không thuộc phạm vi quản lý của người sử dụng lao động như lao động tự do, buôn bán nhỏ, nông dân, ngư dân, nội trợ và người dưới 18 tuổi không đi học.

Mục tiêu đến năm 2030, thành phố phấn đấu 100% trẻ dưới 24 tháng tuổi được khám, sàng lọc và theo dõi sức khỏe định kỳ, 100% học sinh được khám sức khỏe ít nhất một lần/năm. Người lao động trong các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, KCX-KCN được khám sức khỏe định kỳ và bệnh nghề nghiệp ít nhất một lần/năm. Đối với người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm và các đối tượng ưu tiên khác phải được khám ít nhất 6 tháng/lần.

Ngoài ra, thành phố cũng đặt mục tiêu 100% người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc để phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm.

Ông Lê Tấn Lưu, Chủ tịch Nghiệp đoàn Xe ôm Bình Tân (TP HCM), chia sẻ rất vui khi biết chủ trương này. Giới tài xế xe ôm suốt ngày mưu sinh ngoài đường nên gặp rất nhiều rủi ro, bệnh tật. Các bệnh thường mắc là hô hấp, đau cột sống, mỡ máu cao, đái tháo đường… Nếu họ được tầm soát sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm, chữa trị kịp thời là một chính sách vô cùng nhân văn.

Cơ hội cho người yếu thế

Trong cùng hoạt động, hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân (7-4), Sở Y tế TP HCM vừa triển khai chương trình khám sàng lọc, tầm soát bệnh lý chuyên khoa miễn phí cho người dân tại 64 phường, xã với sự tham gia của 58 bệnh viện và trung tâm y tế. Hoạt động ưu tiên các khu vực xa trung tâm, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu ngay tại tuyến cơ sở.

Nội dung tầm soát đa dạng gồm các bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch; tầm soát ung thư (vú, cổ tử cung, tuyến giáp) cùng các bệnh chuyên khoa như mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, tâm thần, cơ xương khớp. Trong lĩnh vực nhi khoa, các bệnh viện Nhi Đồng 1, 2 và Thành phố tập trung tầm soát tim bẩm sinh, béo phì ở trẻ em.

Thông qua chương trình, người dân được khám, phát hiện sớm bệnh lý, tư vấn theo dõi, quản lý sức khỏe và chuyển tuyến điều trị khi cần. Dữ liệu khám được cập nhật vào hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý sức khỏe toàn dân. Việc tổ chức đồng loạt hoạt động tầm soát tại cộng đồng là nội dung trọng tâm năm 2026, nhằm cụ thể hóa chủ trương tăng cường chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân, đồng thời khẳng định vai trò của y tế cơ sở trong quản lý sức khỏe theo địa bàn và kết nối với hệ thống y tế chuyên sâu.

Chỉ riêng tại phường Tăng Nhơn Phú - nơi có hơn 208.000 người, nhiều người lao động, dù công nhân được khám định kỳ, song việc tầm soát chuyên sâu còn phụ thuộc kinh phí nên hiệu quả chưa đồng đều. Do đó, địa phương tập trung hỗ trợ nhóm yếu thế, ít có điều kiện tiếp cận các kỹ thuật tầm soát hiện đại.

Ngành y tế xây dựng 13 gói khám chuyên khoa phù hợp từng nhóm đối tượng: người cao tuổi ưu tiên khám mắt; công nhân, học sinh tập trung khám cơ xương khớp; các dịch vụ răng hàm mặt, siêu âm, xét nghiệm máu được triển khai theo nhu cầu.

Với tầm soát ung thư, chương trình phân nhóm theo giới và nguy cơ: nữ tầm soát ung thư tuyến giáp, cổ tử cung, vú; nam tập trung khám tuyến giáp và phổi, giúp nâng cao khả năng phát hiện sớm.

Đối với bệnh lao, các nhóm nguy cơ cao như lao động tự do, công nhân sống trong khu trọ chật hẹp, người làm việc ngoài trời và người cao tuổi được ưu tiên sàng lọc. Nhiều trường hợp đã được phát hiện sớm và điều trị tại địa phương, góp phần giảm chi phí và biến chứng.

Năm 2026, việc liên thông dữ liệu y tế sẽ giúp cập nhật đầy đủ thông tin khám chữa bệnh của người dân, kể cả khi khám ở nhiều cơ sở. Điều này giúp phục vụ việc đánh giá mô hình bệnh tật và xây dựng chiến lược dự phòng hiệu quả.

Theo BS.CKII Phạm Xuân Hải - Phó Giám đốc điều hành Trạm Y tế phường Tăng Nhơn Phú, để triển khai, trạm phối hợp với các bệnh viện tuyến trên và chính quyền địa phương tổ chức khám theo hình thức cuốn chiếu, phân bổ thời gian hợp lý.

Trong đợt đầu, gần 1.000 người dân được khám và cập nhật dữ liệu ngay trên hệ thống. Hạ tầng công nghệ thông tin được chuẩn bị đầy đủ để bảo đảm quá trình nhập liệu thông suốt. "Thời gian tới, chương trình sẽ mở rộng đến công nhân Khu Công nghệ cao, mục tiêu là mọi người dân được khám sức khỏe định kỳ hằng năm như chỉ đạo của lãnh đạo thành phố, phát hiện sớm bệnh tật và nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe cộng đồng" - BS Hải nhấn mạnh.

Vẽ lại bản đồ phúc lợi

Theo ông Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP HCM, đây là bài toán khó với một đô thị đông dân và biến động như TP HCM. Ngành y tế dự định chọn mô hình "kiềng ba chân" để giải quyết.

Giải pháp đầu tiên là xóa rào cản địa lý. Thành phố tập trung nhiều lao động tự do, công nhân và người thường xuyên di chuyển nên buộc họ khám theo nơi thường trú sẽ rất khó. Cả hệ thống y tế công lẫn tư đủ điều kiện đều tham gia "nhiệm vụ", dùng chung dữ liệu và quy trình thống nhất để người dân tự chọn nơi khám thuận tiện.

Giải pháp thứ hai nhắm vào nhóm dễ bị bỏ sót nhất, gồm người cao tuổi, người yếu thế và người mắc bệnh mạn tính. Thay vì chờ họ tự đến, nhân viên trạm y tế phường, xã sẽ chủ động đến tận nơi khám, quản lý và theo dõi định kỳ. Đây là cách để tuyến y tế cơ sở thực sự gánh vai trò "gác cổng" sức khỏe cộng đồng.

Cuối cùng là dữ liệu y tế. Kết quả khám từ trường học, doanh nghiệp, cơ quan và bệnh viện sẽ được cập nhật vào một hồ sơ sức khỏe điện tử chung. Cách làm này tránh khám chồng chéo, tiết kiệm nguồn lực và giúp theo dõi sức khỏe toàn dân. Sở Y tế sẽ thiết kế và công bố các gói khám chia theo độ tuổi và nhóm nguy cơ để người dân chủ động lựa chọn. Kinh phí cho chương trình từ 3 nguồn là ngân sách, quỹ BHYT và xã hội hóa với cơ chế thanh toán minh bạch.

Theo PGS-TS Nguyễn Đức Lộc - Viện trưởng Viện Đời sống xã hội, có một thực tế bất hợp lý là người nội trợ, tài xế xe công nghệ, tiểu thương, nông dân ven đô... không thiếu ý thức về sức khỏe, song thiếu một hệ thống được thiết kế để nhìn nhận họ. Vì vậy, chính sách mới quan trọng này là điều ghi nhận. Lần đầu tiên, thành phố vẽ lại ranh giới bản đồ phúc lợi, đưa nhóm lao động phi chính thức vào bên trong.

"Điều này phù hợp với hướng đi chiến lược mà thành phố đang theo đuổi. Một đô thị muốn chuyển đổi sang kinh tế xanh và kinh tế số không thể xây dựng trên nền tảng một số thành phần trong lực lượng lao động bị bỏ sót trong hệ thống chăm sóc sức khỏe" - PGS Lộc nhấn mạnh.