Bác sĩ tuyên chiến với da liễu

Thầy thuốc Ưu tú - bác sĩ chuyên khoa II Lê Văn Thuận dành hết tâm huyết cho bệnh nhân da liễu, góp phần đẩy lùi một căn bệnh từng khiến cộng đồng khiếp sợ

Cuối thập niên 1980, trên địa bàn tỉnh Phú Yên (nay thuộc tỉnh Đắk Lắk), bình quân trong 1 vạn dân có từ 5-7 người mắc bệnh phong. Định kiến về căn bệnh này rất nặng nề, bà con lối xóm sợ hãi, xa lánh người bệnh.

"Cuộc chiến" cam go

Có lẽ vì vậy mà một gia đình có người mắc bệnh phong đã… đuổi các y - bác sĩ khi họ cố gắng tiếp cận. Tổ công tác buộc phải ở lại, chờ đến tối mới trở lại nhà bệnh nhân, gặp và giải thích cặn kẽ cho họ hiểu rằng bệnh này hoàn toàn chữa được.

Ngay cả những người mắc bệnh phong đã được điều trị, không còn là nguồn lây thì hàng xóm vẫn rất e dè. Bà N.T.C (87 tuổi, ở phường Sông Cầu) - người mắc bệnh phong từ năm 18 tuổi - nhớ lại: "Hồi trước, bà con xung quanh tránh né mình, tôi buồn ghê lắm. Thấy nẫu (họ - PV) chê mình mà mình sợ". Lo lắng bản thân và gia đình bị kỳ thị, xa lánh, nhiều người giấu bệnh, từ chối điều trị. Vì vậy, phòng chống bệnh phong là "cuộc chiến" đầy cam go, thử thách trong giai đoạn đó.

Năm 1988, sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Y khoa Huế (nay là Trường Đại học Y - Dược, Đại học Huế), bác sĩ Lê Văn Thuận (nguyên Giám đốc Bệnh viện Da liễu tỉnh Đắk Lắk) rời quê nhà cố đô vào Phú Khánh (cũ) làm việc. Năm sau, ông xin về Phú Yên (cũ) công tác và là một trong 2 bác sĩ trẻ làm việc tại Trạm Chuyên khoa Da liễu khi trạm vừa được thành lập.

Với vai trò Đội trưởng Đội lưu động, bác sĩ Thuận đã cùng đồng nghiệp đi về cơ sở, tổ chức khám toàn dân theo quy trình 5 bước nhằm phát hiện những người mắc bệnh. Đội làm việc với UBND xã và y tế cơ sở, họp quân dân chính Đảng, thống nhất kế hoạch rồi tổ chức tập huấn, cung cấp kiến thức về bệnh phong và cách phòng chống căn bệnh này. "Chúng tôi truyền thông, sau đó tiến hành điều tra, khám toàn dân để sàng lọc, nếu phát hiện người mắc bệnh phong thì hội chẩn, đưa vào chương trình điều trị nhằm cắt đứt nguồn lây trong cộng đồng và giúp người bệnh tránh nguy cơ tàn tật do biến chứng" - vị bác sĩ sinh năm 1964 nhớ lại.

Để công tác phòng chống bệnh phong đạt kết quả, vấn đề then chốt là nâng cao nhận thức của người dân về căn bệnh. Song song với hoạt động khám toàn dân, bác sĩ da liễu đến từng khu dân cư, từng buôn làng, chủ trì cuộc họp dân vào ban đêm, tuyên truyền cho bà con về bệnh phong và chiếu video để họ biết cách nhận diện sớm căn bệnh này.

Đội lưu động do bác sĩ Thuận phụ trách đã đến từng thôn xóm, từng buôn làng tìm bệnh. "Tỉ lệ khám toàn dân phải đạt trên 90% để không bỏ sót ca bệnh. Nếu không đạt tỉ lệ đó thì phải quay lại khám vét" - bác sĩ Thuận kể tiếp.

Từ miền biển đến miền núi, trạm y tế các xã trở thành nhà, chiếc giường sắt đơn sơ hoặc chiếc võng mang theo là nơi ngả lưng. Dù vất vả nhưng bác sĩ Thuận và các y sĩ, kỹ thuật viên xét nghiệm tìm thấy niềm vui từ sự ủng hộ của chính quyền địa phương, sự hỗ trợ nhiệt tình của các hợp tác xã, các hội, đoàn thể. Bữa cơm trưa, cơm chiều do chị em trong Hội Phụ nữ chuẩn bị, tuy đạm bạc nhưng khiến các y - bác sĩ cảm thấy ấm lòng sau một ngày làm việc. Sự hỗ trợ đó, những tình cảm ấm áp đó, ông không thể nào quên.

Để hoàn thành nhiệm vụ khám toàn dân khắp huyện, đội lưu động phải mất hơn một tháng. Bác sĩ Thuận đã cùng đồng nghiệp đi khám toàn dân khắp các huyện, thị thuộc tỉnh Phú Yên trước đây, sau 2-3 năm thì trở lại…

Năm 1995, chương trình phòng chống bệnh phong trở thành Chương trình mục tiêu y tế quốc gia, có sự chỉ đạo xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương, sự vào cuộc của các cấp, đặc biệt là sự hỗ trợ tích cực của các tổ chức đoàn thể. Bên cạnh đó, các tổ chức phi chính phủ, đặc biệt là Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đã hỗ trợ bằng việc cung cấp thuốc điều trị. Khi thuốc không còn khan hiếm, tất cả bệnh nhân phong đều được tối đa hóa trị liệu, hiệu quả nhanh hơn, người bệnh tin tưởng. Công tác truyền thông cũng phát huy tác dụng, trên địa bàn tỉnh không còn tình trạng bệnh nhân phong bị ghẻ lạnh. Những người từng mắc bệnh phong đã từng bước hòa nhập cộng đồng. Khi phát hiện mắc bệnh, họ yên tâm điều trị tại nhà, không đi lang thang và không bỏ thuốc.

Với nỗ lực của hệ thống y tế, trong đó có những người thầy thuốc tiên phong như bác sĩ Thuận và đội ngũ cán bộ chuyên trách chương trình phòng chống bệnh phong ở tuyến cơ sở, năm 2000, Phú Yên được công nhận loại trừ bệnh phong quy mô cấp tỉnh theo tiêu chuẩn của WHO. Từ năm 2018-2020, trên địa bàn tỉnh có 6 địa phương được công nhận loại trừ bệnh phong quy mô cấp huyện. Cuối năm 2022, 3 địa phương còn lại được công nhận loại trừ bệnh phong quy mô cấp huyện. Thời điểm đó, tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên, Phú Yên là một trong những tỉnh sớm đạt mục tiêu loại trừ bệnh phong quy mô cấp huyện. Thành quả này có mồ hôi, công sức của bác sĩ Lê Văn Thuận.

Người truyền lửa

Gắn bó với đơn vị từ năm 1989 (ban đầu là Trạm Chuyên khoa Da liễu, sau đó phát triển thành Trung tâm Da liễu vào năm 1995, rồi trở thành Bệnh viện Da liễu vào năm 2022, đứng đầu đơn vị từ năm 2003 cho đến khi nghỉ hưu vào cuối năm 2025), bác sĩ Thuận đã cùng tập thể không ngừng nỗ lực, đưa đơn vị ngày càng phát triển. Không chỉ thực hiện tốt công tác khám chữa bệnh chuyên khoa da liễu, đạt và vượt hầu hết các chỉ tiêu, duy trì các tiêu chí loại trừ bệnh phong, Bệnh viện Da liễu tỉnh Đắk Lắk đã triển khai nhiều dịch vụ kỹ thuật mới, thực hiện được nhiều kỹ thuật đặc biệt - những kỹ thuật vốn thực hiện tại tuyến trên.

Không chỉ giỏi chuyên môn, bác sĩ Thuận cũng là người "truyền lửa" cho thế hệ trẻ. Ông luôn tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, tạo điều kiện cho các bác sĩ trẻ tiếp tục học cao hơn, tạo nguồn nhân lực vững chắc để phục vụ công tác khám chữa bệnh. "Chúng tôi học được từ bác sĩ Thuận rất nhiều bởi tinh thần làm việc nghiêm túc, tận tụy trong công việc, luôn quan tân, chăm lo bồi dưỡng nguồn nhân lực cho bệnh viện" - bác sĩ chuyên khoa I Trương Công Dân, Phó Giám đốc phụ trách điều hành Bệnh viện Da liễu tỉnh Đắk Lắk, nhận xét.

Bác sĩ Lê Đăng Vin, Phó Khoa Da liễu thẩm mỹ Bệnh viện Da liễu tỉnh Đắk Lắk, chia sẻ: "Tôi cảm thấy may mắn khi được làm việc chung với bác sĩ Thuận. Ông như một người thầy tận tụy truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm, giúp tôi trau dồi chuyên môn để khám và điều trị bệnh tốt hơn. Bác sĩ Thuận là tấm gương sáng trong học tập, rèn luyện và tu dưỡng đạo đức. Với cương vị giám đốc bệnh viện, bác sĩ Thuận đã lèo lái, xây dựng bệnh viện ngày càng phát triển vững mạnh".

Gắn bó với nghề y bằng sự tận tâm, làm quản lý bằng trách nhiệm, Thầy thuốc Ưu tú - bác sĩ Lê Văn Thuận đã thầm lặng cống hiến. Và chính sự thầm lặng ấy, cùng với đức tính giản dị, khiêm tốn, hết lòng vì người bệnh đã giúp ông có một vị trí xứng đáng trong lòng người bệnh, trong lòng đồng nghiệp, không phải bằng danh xưng mà bằng niềm tin.