Bài toán khó với các ngân hàng trung ương
Nhiều ngân hàng trung ương, trong đó có Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, dự kiến giữ nguyên lãi suất tại các cuộc họp chính sách trong tuần này
Ngân hàng trung ương nhiều nước sắp đưa ra đánh giá đầu tiên về tác động kinh tế sau hơn 2 tuần xảy ra chiến sự ở Trung Đông. Cuộc khủng hoảng này đang khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt, từ đó đe dọa đẩy lạm phát lên cao và kìm hãm tăng trưởng.
Trong bối cảnh đó, giới phân tích cho rằng các nhà hoạch định chính sách nhiều khả năng chưa đưa ra động thái điều chỉnh nào về lãi suất lúc này. Điều đó cho thấy sự thận trọng và nỗi lo về nguy cơ xảy ra cú sốc lạm phát mới.
Tại cuộc họp trong hai ngày 17 và 18-3 sắp tới, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) dự kiến tiếp tục giữ nguyên lãi suất ở phạm vi 3,5%-3,75%, tương tự quyết định hồi tháng 1-2026. Trước đó, FED đã 3 lần liên tiếp cắt giảm lãi suất vào năm ngoái.
Cùng với nhận định FED không thay đổi lãi suất, các chuyên gia Ngân hàng ING (Hà Lan) dự báo giá xăng bán lẻ tại Mỹ còn tăng trong thời gian tới, đẩy chi phí cung ứng và phân phối lên cao, trong khi giá vé máy bay cũng nhiều khả năng tăng theo.
Tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz càng kéo dài, nguy cơ giá cả leo thang sang nhiều lĩnh vực khác càng lớn, trong đó có phân bón, thực phẩm và nhựa. Hệ quả là lạm phát có thể tăng lên khoảng 3,5% vào mùa hè, cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của FED.
Theo trang Bloomberg, các bước đi tiếp theo của FED sẽ phụ thuộc nhiều vào diễn biến chiến sự tại Trung Đông. Nếu xung đột sớm kết thúc, FED có thể cắt giảm tổng cộng 1 điểm % lãi suất trong năm nay. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài và khiến giá năng lượng duy trì ở mức cao, bài toán chính sách sẽ trở nên phức tạp hơn nhiều.
Khói lửa bốc lên từ một cơ sở dầu tại Fujairah - Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất hôm 14-3 Ảnh: AP
Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) dự kiến cũng giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp ngày 19-3. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng tại Trung Đông đã làm xáo trộn môi trường kinh tế tương đối ổn định mà Chủ tịch ECB Christine Lagarde đề cập trước đó. Giá năng lượng tăng vọt đang làm dấy lên phỏng đoán về khả năng ECB tăng lãi suất trong tương lai.
Cũng nhóm họp trong ngày 19-3, Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) nhiều khả năng nghiêng về phương án giữ nguyên lãi suất. Các nhà kinh tế tại Ngân hàng ING cho rằng lạm phát có thể tăng trở lại lên mức hơn gấp đôi mục tiêu 2% của BoE nếu đợt tăng gần đây của giá dầu và khí đốt kéo dài.
Những rủi ro này buộc các quan chức BoE chuyển sang thận trọng hơn với lạm phát, ngay cả khi tăng trưởng kinh tế đã có dấu hiệu chững lại từ trước cú sốc năng lượng hiện nay. Dữ liệu công bố ngày 13-3 cho thấy nền kinh tế Anh bất ngờ không tăng trưởng trong tháng 1-2026, làm dấy lên nỗi lo tăng trưởng kinh tế trong quý I thấp hơn mức dự báo 0,3% của BoE.
Tại châu Á, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) được dự báo giữ nguyên lãi suất chuẩn trong cuộc họp ngày 19-3. Các nhà đầu tư sẽ phân tích kỹ tuyên bố chính sách của BoJ và phát biểu của Thống đốc BoJ Kazuo Ueda để tìm tín hiệu về bước đi tiếp theo, nhất là khả năng tăng lãi suất vào tháng 4.
Trước mắt, ông Ueda nhiều khả năng nhấn mạnh cần phải theo dõi sát các diễn biến ở Trung Đông vì Tokyo phụ thuộc nhiều vào dầu nhập khẩu từ khu vực này. Giá dầu thô duy trì ở mức cao có thể gây tổn hại cho nền kinh tế Nhật Bản và làm gia tăng áp lực lạm phát.
Riêng Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) nhiều khả năng đi ngược xu hướng khi tiếp tục tăng lãi suất vào ngày 17-3, theo sau động thái tương tự hồi tháng 1-2026. Tuy nhiên, trong lúc chiến sự ở Trung Đông làm dấy lên lo ngại về áp lực giá cả trong nước, các nhà hoạch định chính sách phải cân nhắc giữa việc tăng lãi suất để kiểm soát lạm phát hoặc thận trọng trước những bất ổn toàn cầu.
Nội bộ FED chia rẽ
Theo AP, cuộc khủng hoảng ở Trung Đông đã đặt các ngân hàng trung ương vào thế khó. Giá năng lượng tăng cao đẩy lạm phát lên, đồng thời cũng làm suy yếu tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, các nhà hoạch định chính sách đứng trước câu hỏi khó: Nên tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát hay giảm lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế?
Nội bộ FED cũng đang chia rẽ về vấn đề này. FED theo đuổi 2 mục tiêu chính là giữ lạm phát quanh mức mục tiêu dài hạn 2% và bảo đảm thị trường lao động có nhiều việc làm nhất có thể. Một số nhà hoạch định chính sách cho rằng thị trường lao động trong nước đang suy yếu, cần được hỗ trợ bằng lãi suất thấp hơn. Trong khi đó, những người khác lo ngại lạm phát vẫn đang cao hơn mục tiêu 2% của FED.
Chuyên gia Simon Johnson của Viện Công nghệ Massachusetts (Mỹ) dự đoán giá năng lượng tăng do chiến sự ở Trung Đông sẽ làm cuộc tranh luận này trở nên gay gắt hơn, đồng thời làm giảm khả năng Mỹ sớm tiếp tục giảm lãi suất.