Tuyển lao động hay tuyển người mẫu?

(NLĐO)- Tôi là một người đang tìm việc nên tôi đọc rất nhiều mục tuyển việc. Tôi hết sức bất bình với những nhà tuyển dụng đưa ra những hạn chế về tuổi tác, giới tính, ngoại hình hay những điều tương tự vào yêu cầu tuyển dụng. Thường gặp nhất là những yêu cầu về tuổi tác như chỉ tuyển những người dưới 30 tuổi hay dưới 35 tuổi. Sau đó là những yêu cầu về giới tính như chỉ tuyển nam hoặc chỉ tuyển nữ, tiếp theo nữa là những yêu cầu về chiều cao, vóc dáng và về ngoại hình, ….

Những điều kiện như vậy xuất hiện trong hầu hết các ngành nghề từ viễn thông đến CNTT, ngân hàng, bán hàng và trong nhiều nghề nghiệp như nhân viên văn phòng, tiếp tân, thư ký, kỹ sư CNTT, kỹ sư viễn thông, cán bộ tín dụng…Trong rất nhiều trường hợp người ta không thể thấy được mối liên quan nào giữa những điều kiện do nhà tuyển dụng đưa ra với chức năng, nhiệm vụ của vị trí tuyển dụng.

Đọc những yêu cầu tuyển việc như vậy tôi thấy có một điều gì đó không được ổn lắm. Khi suy xét kỹ lưỡng chúng ta thấy những yếu tố để người nhân viên thành công ở một vị trí nào đó là những yếu tố như năng lực, tính cách, bản lĩnh, kiến thức, kinh nghiệm, cách ứng xử ở văn phòng, trình độ học vấn, chuyên môn…Tôi không thể nào thấy được những mối liên hệ như tuổi tác, giới tính, ngoại hình, … lại có thể ảnh hưởng đến thành công nghề nghiệp của một con người.

Theo luật lao động hiện hành, tuổi về hưu của nam giới và nữ giới lần lượt là 60 tuổi và 55 tuổi. Liệu nhà tuyển dụng nào đó có thể đưa ra một chứng minh khoa học rằng chỉ có những người dưới hoặc trên một độ tuổi nào đó mới có thể hoàn thành tốt công việc được giao?

Nếu nói về yếu tố sức khỏe thì mọi người dưới 60 tuổi đều nằm trong độ tuổi lao động. Hoàn toàn có thể xảy ra trường hợp người trên 40 tuổi có sức khỏe tốt hơn người 25 tuổi vì sức khỏe là đặc tính riêng của từng cá thể con người, chứ không phụ thuộc vào độ tuổi.

Nếu xét về khả năng phát triển, sự năng động, khả năng học hỏi, hiệu suất làm việc,… liệu có nghiên cứu khoa học nào cho thấy người trẻ tuổi có thể thực hiện tốt hơn người lớn tuổi hoặc ngược lại?

Một yếu tố khác hay được đề cập đến là sự phân biệt giới tính như chỉ tuyển nam hoặc chỉ tuyển nữ. Thực tế trong xã hội, thật sự có bao nhiêu ngành nghề mà chỉ thích hợp cho một giới?

Có gì chắc chắn là một kỹ sư CNTT nam luôn luôn giởi hơn một kỹ sư CNTT nữ? hay một kế toán nữ luôn luôn giỏi hơn một kế toán nam?

Xem thông tin tuyển dụng tại một sàn giao dịch việc làm. (Ảnh: minh họa)

Một hạn chế khác cũng phổ biến không kém là yêu cầu về ngoại hình và chiều cao, cân nặng, …gần đây tôi đọc được yêu cần tuyển việc của một công ty viễn thông mà tôi không tiện nêu tên lên ở đây. Công ty đó cần tuyển là kỹ sư CNTT nhưng kèm với điều kiện ứng viên phải dưới một độ tuổi nhất định, phải có chiều cao hơn một mức nhất định, ngoại hình phải dễ nhìn, …

Đọc yêu cầu đó, tôi không thể tưởng tượng được tại sao người ta lại đưa ra những yên cầu như vậy? Liệu một người kỹ sư thấp hơn, hay cao quá khổ không thể hoàn thành được nhiệm vụ mà doanh nghiệp đó giao cho? Hay một thư ký văn phòng chắc chắn không thể làm tốt công việc nếu như anh ta hay cô ta không có ngoại hình dễ nhìn?

Theo tôi đặt ra những hạn chế như vậy là một hình thức xúc phạm đến con người. Chính những doanh nghiệp đưa ra những hạn chế như trên đã tự làm đánh mất đi cơ hội tuyển chọn được người tài cho đơn vị mình.

Nếu là người soạn thảo yêu cầu tuyển dụng, tôi sẽ rất thận trọng khi đưa ra những hạn chế như trên. Tôi chỉ có thể đưa ra những hạn chế như vậy với những lý do khoa học xác đáng, đồng thời cũng phải giải thích tại sao lại đưa những yêu cầu đó.

Mong những nhà tuyển dụng bình tâm suy nghĩ, tìm tòi ra những yếu tố nào thật sự cần thiết cho từng vị trí và tốt nhất là đừng đưa vào những yếu tố có xem trọng hình thức.

Theo quan sát của tôi, các công ty tập đoàn lớn rất thành công của nước ngoài không bao giờ đưa ra những điều kiện tuyển dụng như vậy. Hơn thế nữa, họ còn có những quy định về tuyển dụng công bằng trong Bộ Chuẩn mực Đạo đức Kinh doanh của công ty (Code of Conduct hay Company’s Values and Standards). Tôi thấy chỉ có những công ty Việt Nam, một số doanh nghiệp nhà nước hay cổ phần, đôi khi khá nhỏ, yếu, ít tiếng tăm mới đưa ra những yêu cầu tuyển dụng như trên.

Qua bài viết này, tôi mong vấn đề nêu trên được mọi doanh nghiệp suy nghĩ một cách nghiêm túc. Cách tốt nhất để doanh nghiệp luôn luôn phát triển kinh doanh thành công là tìm được người tài cho doanh nghiệp mình chứ không phải là những yếu tố khác như tuổi tác, giới tính, ngoại hình của người nhân viên.