Bị trừ hết điểm giấy phép lái xe: Thi lại khó gấp đôi

Chuyên gia ủng hộ tăng câu hỏi lý thuyết và kiến thức hình sự, buộc tài xế vi phạm thay đổi nhận thức để phục hồi điểm giấy phép lái xe

Theo dự thảo sửa đổi Thông tư số 65/2024 của Bộ Công an quy định về kiểm tra kiến thức pháp luật để phục hồi điểm giấy phép lái xe (GPLX), tài xế bị trừ hết điểm khi thi lại sẽ phải làm gấp đôi lượng câu hỏi lý thuyết, kèm các câu hỏi về Bộ Luật Hình sự liên quan đến tội phạm giao thông.

Bịt lỗ hổng may rủi

Theo đánh giá, số lượng câu hỏi kiểm tra lý thuyết hiện hành là tương đối ít, chưa bao quát hết các tình huống phức tạp trên đường thực tế. Vì vậy, Bộ Công an đề xuất tăng gấp đôi. Dự thảo được lấy ý kiến đến hết ngày 25-5.

Cụ thể, hạng A1, A từ 25 lên 50 câu; hạng B1 từ 25 lên 60 câu; hạng B từ 30 lên 60 câu; hạng C1 từ 35 lên 70 câu; hạng C từ 40 lên 80 câu; hạng D1, D2, D từ 45 lên 90 câu; hạng BE, C1E, CE, D1E, D2E, DE từ 45 lên 100 câu. Kèm theo đó là việc kéo dài thời gian làm bài để người dự kiểm tra tư duy kỹ lưỡng. Do đó, mức điểm đạt yêu cầu cũng được nâng lên tương ứng.

Đặc biệt, quy định về "câu hỏi điểm liệt" vẫn được duy trì: người dự thi chỉ cần sai 1 câu điểm liệt sẽ bị đánh trượt, bất kể tổng điểm bao nhiêu.

Bộ Công an cho biết việc thiết kế tăng số lượng câu hỏi nhằm bảo đảm sự thực chất, tập trung vào kiến thức pháp luật cốt lõi; đồng thời đánh giá không chỉ kiến thức mà còn cả đạo đức, trách nhiệm của người lái xe. Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ loại bỏ triệt để tình trạng "học vẹt" hoặc phó mặc cho may rủi.

Đánh giá dự thảo, luật sư Đào Thị Bích Liên, Văn phòng Luật sư Hà Hải và Cộng sự nhìn nhận hướng đi này rất phù hợp trong bối cảnh tai nạn giao thông xảy ra nhiều và ý thức tài xế chưa cao. Thực tế, nhiều người chỉ ôn vài bộ đề để vượt qua kỳ sát hạch, khi ra đường dễ lúng túng hoặc chủ quan. Việc tăng lượng câu hỏi buộc người thi phải học kỹ, hiểu bản chất vấn đề. Cạnh đó, giữ lại "câu điểm liệt" rất cần thiết vì nếu xem nhẹ các quy tắc như nồng độ cồn, vượt đèn đỏ sẽ để lại hậu quả lớn.

Lái xe là cam kết với cộng đồng

"Người bị trừ hết điểm GPLX đồng nghĩa đã vi phạm nhiều lần hoặc mắc lỗi nặng. Việc kiểm tra nghiêm túc trước khi phục hồi điểm là điều kiện bắt buộc để họ nhìn nhận lại ý thức bản thân" - luật sư Liên phân tích.

Chung quan điểm, luật sư Trương Văn Tuấn, Trưởng Văn phòng Luật sư Trạng Sài Gòn, cho hay người bị trừ hết điểm bản chất là đã có quá trình vi phạm, nên việc sát hạch lại nghiêm khắc hơn là hoàn toàn hợp lý. Đây không chỉ là thủ tục hành chính mà là cơ chế sàng lọc.

Đặc biệt, việc bổ sung kiến thức Bộ Luật Hình sự là điểm rất đáng chú ý. Nhiều người tham gia giao thông vi phạm nhưng chưa ý thức được hành vi vượt ẩu, quá tốc độ, sử dụng rượu bia hoặc bỏ chạy sau tai nạn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự thay vì chỉ bị phạt tiền. Khi thực sự hiểu rõ hậu quả pháp lý, tài xế sẽ cẩn trọng hơn khi cầm lái.

Luật sư Mai Thanh Bình, Đoàn Luật sư TP HCM nhấn mạnh, để giảm tai nạn giao thông cần giải pháp mạnh từ gốc rễ, trong đó ý thức chủ quan của tài xế là nguyên nhân hàng đầu. Tăng độ khó kỳ thi đối với người thi lại hiệu quả hơn nhiều so với việc chỉ xử phạt sau khi sự cố đã xảy ra.

"GPLX là cam kết với cộng đồng, vì vậy người cầm lái bắt buộc đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn. Nhìn chung, dự thảo thể hiện xu hướng chuyển từ quản lý hành chính đơn thuần sang quản lý dựa trên năng lực, đặt yếu tố an toàn cộng đồng lên trên quyền lợi cá nhân" - luật sư Bình nhận định.