Căng thẳng về Greenland hạ nhiệt
Đan Mạch cho biết sẵn sàng thảo luận các quan ngại an ninh của Mỹ nhưng không chấp nhận bất kỳ điều gì xâm phạm chủ quyền quốc gia
Căng thẳng giữa Mỹ và châu Âu về tương lai đảo Greenland, lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, đã phần nào hạ nhiệt theo sau những diễn biến mới bất ngờ bên lề hội nghị thường niên Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) tại Davos - Thụy Sĩ ngày 21-1.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông và Tổng Thư ký NATO Mark Rutte đã nhất trí về "khuôn khổ của một thỏa thuận trong tương lai" liên quan đến an ninh Bắc Cực sau cuộc gặp bên lề hội nghị trên.
Ngoài ra, các cuộc thảo luận bổ sung về Greenland đang được tiến hành, liên quan đến chương trình phòng thủ tên lửa Vòm Vàng của Mỹ.
Trả lời phỏng vấn của đài CNBC, ông Donald Trump cho biết khuôn khổ thỏa thuận này thực chất chỉ mới là một "ý tưởng". Ngoài ra, thỏa thuận có thể bao gồm hợp tác giữa Mỹ và châu Âu về hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm Vàng và quyền tiếp cận các nguồn tài nguyên khoáng sản tại Greenland.
Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) và Tổng Thư ký NATO Mark Rutte tại cuộc gặp bên lề hội nghị thường niên Diễn đàn Kinh tế thế giới ở thị trấn Davos - Thụy Sĩ ngày 21-1. Ảnh: AP
Không có thêm nhiều thông tin về khuôn khổ thỏa thuận trên được công bố. Tuy nhiên, một ý tưởng được nhắc đến là Đan Mạch và NATO sẽ hợp tác với Mỹ để xây dựng thêm các căn cứ quân sự của Mỹ tại Greenland.
Ngoài ra, theo tờ The Wall Street Journal, thỏa thuận sắp tới còn có thể cho Mỹ quyền được ưu tiên quyết định trước đối với các khoản đầu tư vào tài nguyên khoáng sản của Greenland. Để đổi lấy điều này, ông Donald Trump đã rút lại lời đe dọa áp thuế mới lên 8 quốc gia châu Âu nhằm gây sức ép về vấn đề Greenland.
Trả lời phỏng vấn của đài Fox News, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte cho biết cuộc gặp giữa ông và Tổng thống Donald Trump không đề cập vấn đề liệu Greenland có tiếp tục thuộc về Đan Mạch hay không.
Trong khi đó, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen dù hoan nghênh thông báo của ông Donald Trump nhưng nhấn mạnh sẽ không xảy ra việc Mỹ sở hữu Greenland. Thủ tướng Hà Lan Dick Schoof và Thủ tướng Ý Giorgia Meloni cũng hoan nghênh thông tin trên, đồng thời kêu gọi duy trì hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia đồng minh.
Trước khi gặp ông Mark Rutte, ông Donald Trump có bài phát biểu tại hội nghị WEF, theo đó, nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục thể hiện ý muốn có được Greenland nhưng khẳng định sẽ không sử dụng vũ lực mà muốn đàm phán ngay lập tức nhằm mua lại hòn đảo này. Ông Donald Trump tiếp tục nhấn mạnh Greenland đóng vai trò rất lớn đối với an ninh quốc gia Mỹ và Washington muốn có được Greenland là để bảo vệ hòn đảo này.
Theo ông chủ Nhà Trắng, Phó Tổng thống J.D. Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio và Đặc phái viên Steve Witkoff của Mỹ sẽ chịu trách nhiệm cho các cuộc đàm phán sắp tới về Greenland. Đáp lại, một quan chức chính phủ Đan Mạch nói với AP rằng nước này sẵn sàng thảo luận các quan ngại an ninh của Mỹ nhưng không chấp nhận bất kỳ điều gì xâm phạm chủ quyền quốc gia.
Hiện vẫn chưa rõ liệu ông Donald Trump trong những ngày tới có đưa ra đề nghị mua hòn đảo lớn nhất thế giới hay không rồi sau đó chính thức hóa thương vụ này bằng một hiệp ước với Đan Mạch và Greenland.
Theo tờ The Straits Times, mức giá được cho là vào khoảng 700 tỉ USD - một số tiền không nhỏ trong bối cảnh Mỹ đang gánh khoản nợ lên tới 38.000 tỉ USD. Trong khi đó, cả Đan Mạch và Greenland vẫn kiên quyết phản đối chuyện bán lại lãnh thổ này.
Một điều chưa rõ khác là số phận thỏa thuận thương mại Liên minh châu Âu - Mỹ đạt được vào năm ngoái. Các nhà lập pháp châu Âu ngày 21-1 đã tạm dừng việc phê chuẩn thỏa thuận này để trả đũa lời đe dọa áp thuế mới của ông Donald Trump.
Giới đầu tư thở phào
Các thị trường chứng khoán ở châu Á ngày 22-1 phục hồi sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rút lại lời đe dọa áp thuế đối với các quốc gia châu Âu liên quan đến vấn đề Greenland.
Trước đó, thị trường chứng khoán Mỹ ngày 21-1 (giờ địa phương) cũng bật tăng trở lại sau khi trải qua phiên giảm mạnh một ngày trước đó. Theo AP, các chỉ số S&P 500, Dow Jones Industrial Average và Nasdaq Composite đều tăng 1,2% trong bối cảnh các nhà đầu tư bớt lo ngại về căng thẳng Mỹ - châu Âu liên quan đến thuế quan và tình hình Greenland. Trái lại, giá vàng thế giới ngày 22-1 giảm từ mức cao kỷ lục khoảng 4.887 USD/ounce một ngày trước đó trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt và nhu cầu trú ẩn an toàn suy yếu.
Trước đó, các thị trường tài chính toàn cầu đã rơi vào trạng thái bất an sau hàng loạt phát biểu và động thái của Tổng thống Mỹ Donald Trump về vấn đề Greenland, khiến giới đầu tư lo ngại nguy cơ căng thẳng trong nội bộ NATO và xung đột thương mại giữa Mỹ và châu Âu.
Hoàng Phương