Cảnh báo bệnh viêm phổi

Nắng nóng cực đoan không chỉ làm đảo lộn cuộc sống mà còn khiến căn bệnh viêm phổi đủ tác nhân để bộc phát

Những ngày gần đây, tại một số bệnh viện ở TP HCM, số bệnh nhân đến khám trong những ngày nắng nóng gia tăng khoảng 15%-20%. Nhiều trường hợp phải nhập viện vì viêm phổi.

Đã có trường hợp tử vong

Anh Nguyễn Văn P. (29 tuổi, ở TP HCM, làm việc ở công trình xây dựng) nhập viện trong tình trạng sốt cao, ho nhiều đờm và khó thở. Ban đầu anh P. chỉ hơi mệt, ho nhẹ nên chủ quan, sau đó sốt cao, khó thở tăng dần. Nhập viện cấp cứu, bác sĩ chẩn đoán viêm phổi. Còn chị D.T.L.M (38 tuổi, ở TP HCM) bị sốt kéo dài, vào viện được chẩn đoán viêm phổi kèm tràn dịch màng phổi.

Thượng tá, TS-BS Nguyễn Hải Công, Trưởng Khoa Nội hô hấp - Bệnh viện Quân y 175 TP HCM, cho biết dù chưa có nghiên cứu khẳng định mối liên hệ trực tiếp giữa nắng nóng và viêm phổi, song thực tế lâm sàng cho thấy số ca bệnh có xu hướng tăng trong thời gian gần đây. Thời tiết khắc nghiệt làm gia tăng nguy cơ tổn thương đường hô hấp. Nắng nóng kéo dài kết hợp bụi mịn và ô nhiễm không khí khiến niêm mạc hô hấp dễ bị tổn thương, tạo điều kiện cho vi khuẩn và virus xâm nhập. Một số tác nhân như adenovirus hay vi khuẩn gram âm có thể phát triển mạnh, trong khi các virus đường hô hấp khác vẫn tồn tại quanh năm.

Ngoài yếu tố thời tiết, thói quen sinh hoạt cũng đóng vai trò quan trọng. Việc thay đổi nhiệt độ đột ngột (đi từ ngoài trời nắng vào phòng máy lạnh), uống nhiều nước đá, tắm ngay khi cơ thể còn đang nóng hoặc làm việc quá sức đều có thể khiến cơ thể khó thích nghi, làm suy giảm miễn dịch tạm thời. Bên cạnh đó, mất nước và rối loạn điện giải trong thời tiết nắng nóng kéo dài cũng khiến sức đề kháng giảm, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, trong đó có viêm phổi.

Cũng theo BS Công, gần đây số ca lao phổi và tràn dịch màng phổi ở người trẻ có xu hướng tăng theo từng đợt, trung bình mỗi tuần tiếp nhận khoảng 10 trường hợp. Hiện Khoa Nội hô hấp bệnh viện đang điều trị khoảng 80 bệnh nhân nội trú, trong đó khoảng 30% là bệnh lao, 20% viêm phổi và còn lại là các bệnh mạn tính như hen, COPD, ung thư phổi. Nhiều bệnh nhân trẻ nhập viện trong tình trạng bệnh đã tiến triển nặng. Đã có một trường hợp tử vong do viêm phổi nặng trên nền bệnh lý phức tạp.

Diễn tiến âm thầm, dễ bỏ sót

Tại Bệnh viện Thống Nhất (TP HCM), số bệnh nhân khám, điều trị bệnh hô hấp gần đây gia tăng. BS.CKII Nguyễn Duy Cường, Phó trưởng Khoa Nội hô hấp bệnh viện, cho biết viêm phổi là một trong những bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp dưới phổ biến và nguy hiểm, đặc biệt ở người cao tuổi. Đây là nhóm bệnh được ghi nhận trong nắng nóng hiện tại. Không chỉ phổ biến, bệnh còn diễn tiến nặng do tuổi lớn, đề kháng suy giảm, kèm nhiều bệnh lý nền như tim mạch, đái tháo đường hay tăng huyết áp. Khác với người trẻ thường có biểu hiện rõ ràng như ho nhiều, ho có đờm hoặc khó thở, viêm phổi ở người cao tuổi lại diễn tiến âm thầm. Các triệu chứng thường không điển hình, chỉ đơn giản là ho kéo dài hoặc mệt mỏi nhẹ. Điều này khiến nhiều người dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường và tự mua thuốc điều trị tại nhà. "Khi dùng thuốc không đỡ, bệnh nhân mới đến bệnh viện và lúc này không ít trường hợp đã ở tình trạng nặng. Việc phát hiện muộn khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp, khó khăn hơn. Người bệnh phải sử dụng kháng sinh, theo dõi sát, kéo dài thời gian điều trị" - BS Cường cảnh báo.

Một vấn đề đáng lo ngại khác là tình trạng kháng kháng sinh trong cộng đồng. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách, tự ý mua thuốc điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ có thể làm tăng nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc. Sức đề kháng suy giảm ở người cao tuổi cũng khiến họ dễ nhiễm các tác nhân gây bệnh từ môi trường cộng đồng, làm tăng nguy cơ biến chứng nặng.

Theo các bác sĩ, việc điều trị các bệnh hô hấp, đặc biệt là viêm phổi có 4 nguyên tắc chính gồm điều trị nguyên nhân (vi khuẩn, virus, lao); điều trị triệu chứng (hạ sốt, cung cấp ôxy khi khó thở, bù nước, điện giải; xử trí biến chứng và nâng đỡ thể trạng. "Người dân không nên chủ quan với các triệu chứng hô hấp, đặc biệt trong thời tiết nắng nóng kéo dài. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ giúp hạn chế biến chứng nặng và giảm nguy cơ nhập viện kéo dài" - một chuyên gia khuyến cáo.