Cắt giảm thủ tục, khơi thông nguồn lực
Cải cách thủ tục hành chính hiện nay đang đi vào chiều sâu, hướng đến những thay đổi thực chất trong phục vụ người dân và doanh nghiệp
Chính phủ vừa qua đã ban hành đồng loạt 8 nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh trên các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của 14 bộ, cơ quan ngang bộ. Động thái này được kỳ vọng trực tiếp tháo gỡ khó khăn, giảm chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian thực hiện cho doanh nghiệp và người dân, qua đó thúc đẩy hoạt động sản xuất - kinh doanh, hướng đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Tiết kiệm hơn 23.000 tỉ đồng mỗi năm
Với 8 nghị quyết được ban hành, đã bãi bỏ 184 thủ tục hành chính, 890 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa 349 thủ tục và phân cấp 134 thủ tục cho địa phương. Đáng chú ý, các nghị quyết của Chính phủ lần này không chỉ đặt mục tiêu cắt giảm về số lượng mà đi vào các lĩnh vực có nhiều vướng mắc, tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp. Chính phủ ước tính việc cắt giảm giúp giảm 50% thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp so với trước, tương đương tiết kiệm hơn 23.000 tỉ đồng/năm.
Trong lĩnh vực xây dựng, các nghị quyết yêu cầu rà soát, cắt giảm thủ tục liên quan đến thẩm định dự án, cấp phép xây dựng, quản lý năng lực nhà thầu theo hướng giảm khâu trung gian, rút gọn hồ sơ, tích hợp các bước thẩm định. Các thủ tục thẩm duyệt thiết kế, nghiệm thu về phòng cháy chữa cháy được yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa, giảm số lần kiểm tra, giảm thành phần hồ sơ kỹ thuật.
Trong lĩnh vực môi trường, các nghị quyết tập trung đơn giản hóa thủ tục đánh giá tác động môi trường (ĐTM), cấp phép môi trường theo hướng loại bỏ các bước thẩm định trùng lặp giữa các cấp, rút ngắn thời gian xử lý. Ở lĩnh vực đầu tư, kinh doanh, các thủ tục liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư, đăng ký kinh doanh, điều kiện gia nhập thị trường được rà soát, bãi bỏ các yêu cầu không cần thiết; đồng thời cắt giảm nhiều điều kiện kinh doanh về chứng chỉ, kinh nghiệm, quy mô trong các ngành dịch vụ, thương mại, logistics. Với lĩnh vực năng lượng, xăng dầu, các điều kiện kinh doanh liên quan đến phân phối, dự trữ, kinh doanh xăng dầu cũng được yêu cầu rà soát, đơn giản hóa nhằm giảm rào cản cho doanh nghiệp tham gia thị trường.
Sau khi 8 nghị quyết của Chính phủ được ban hành, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã yêu cầu các đơn vị thuộc bộ triển khai thực thi cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Bên cạnh đó, rà soát, bổ sung kế hoạch kiểm tra chuyên ngành năm 2026 trên cơ sở chuyển dần từ tư duy "quản lý" sang "quản trị" để nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành.
Doanh nghiệp làm thủ tục quyết toán thuế ở Thuế TP HCM Ảnh: TẤN THẠNH
Cải cách phải đi vào thực chất
TS Nguyễn Minh Thảo, Phó trưởng Ban Phát triển doanh nghiệp và môi trường kinh doanh (Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính), đánh giá cao quyết tâm của Chính phủ trong cải thiện môi trường kinh doanh - động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng. Tuy nhiên, theo TS Thảo, để cải cách đi vào thực chất, cần nghiên cứu kỹ lưỡng, xác định đúng trọng tâm và đi sâu vào nội dung từng quy định, thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu cắt giảm về số lượng. Vì vậy, bà Thảo kiến nghị cần có đánh giá độc lập nhận diện rõ xu hướng và mức độ cần thiết của từng điều kiện kinh doanh.
Đại biểu Quốc hội Hoàng Minh Hiếu (đoàn Nghệ An) cho rằng Chính phủ cần rà soát để phân định rõ thủ tục nào thực sự cần thiết thì tiếp tục đơn giản hóa, thủ tục không cần thiết thì bãi bỏ; những thủ tục có thể chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm cần được điều chỉnh, tránh tình trạng giảm giấy tờ nhưng vẫn duy trì cơ chế "xin - cho". Ông Hiếu cũng kiến nghị xây dựng bộ chỉ số đánh giá cải cách dựa trên kết quả thực tế, như thời gian giải quyết, số lần đi lại, chi phí tuân thủ, tỉ lệ hồ sơ đúng hạn và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp, thay vì chỉ dựa vào số lượng thủ tục đã cắt giảm.
Với vai trò "gác cửa", Bộ Tư pháp khẳng định lần cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh này hoàn toàn khác so với trước đây, khi chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Ông Nguyễn Thanh Tịnh, Thứ trưởng Bộ Tư pháp, cho biết khi thẩm định phương án cắt giảm của các bộ, ngành, Bộ Tư pháp yêu cầu nêu rõ giải pháp thay thế khả thi, nhằm bảo đảm việc cắt giảm không chỉ mang tính số liệu, hình thức.
"Thời gian tới, các bộ, ngành sẽ ban hành quy định cụ thể về tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với hoạt động đầu tư, sản xuất - kinh doanh, dịch vụ. Khi đáp ứng đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn do cơ quan Nhà nước ban hành, người dân và doanh nghiệp được tự quyết định hoạt động mà không cần xin cấp phép, chỉ cần thông báo để phục vụ hậu kiểm" - ông Tịnh cho biết.
Tránh "gom, gộp thủ tục"
Bộ Tư pháp đang thẩm định dự thảo nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Chủ trì soạn thảo, Bộ Tài chính đề xuất cắt giảm 58 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện quy định tại Luật Đầu tư, như: Hành nghề đấu giá tài sản, hành nghề thừa hành viên, kinh doanh hàng miễn thuế, kinh doanh tái bảo hiểm, kinh doanh casino, kinh doanh dịch vụ karaoke và vũ trường, kinh doanh đặt cược, kinh doanh rượu, xuất khẩu gạo... Cơ quan soạn thảo cũng đề xuất sửa đổi phạm vi của 12 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện quy định tại Luật Đầu tư, như: Hoạt động kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh trò chơi có thưởng, hoạt động giáo dục mầm non...
Bộ Tư pháp đề nghị Bộ Tài chính phân định rõ giữa việc "gom, gộp thủ tục" với "cắt giảm thực chất", để tránh việc giảm về số lượng nhưng bản chất vẫn còn nghĩa vụ thực hiện đối với doanh nghiệp, người dân.
M.Phong
Ông HOÀNG VĂN THỦY, Tổng Giám đốc Công ty CP Đại Hoàng Thủy:
Khó giải thể văn phòng
Hiện nay, đăng ký thành lập doanh nghiệp thì dễ nhưng khi đăng ký giải thể lại rất khó khăn. Công ty tôi có 2 văn phòng (ở TP HCM và Hà Nội) không còn phù hợp nên làm thủ tục giải thể từ 5 năm trước nhưng đến nay vẫn chưa xong. Do quá nhiêu khê, công ty còn phải chi tiền để thuê luật sư cùng tham gia vào quá trình liên hệ với cơ quan chức năng xin giải thể 2 văn phòng này nhưng cũng bất thành. Hiện tại cả 2 văn phòng này vẫn bị "treo", cơ quan chức năng cũng không giải thích vì sao chưa được chấp thuận giải thể. Cho dù mặt bằng đã được trả cho chủ nhà và chủ nhà cũng đã sử dụng cho mục đích khác nhưng công ty vẫn phải đóng thuế môn bài hằng năm (nếu không đóng sẽ bị rơi vào nợ xấu).
Ông PHÙNG QUỐC MẪN, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP HCM (HAWA):
Khó khăn trong hoàn thuế
Các doanh nghiệp trong ngành cho biết thủ tục hồ sơ chứng minh nguồn gốc gỗ hợp pháp còn nhiều lớp, dễ trùng lặp giữa kiểm lâm, hải quan và doanh nghiệp. Do đó, doanh nghiệp kiến nghị cắt giảm các loại giấy tờ lặp lại, thống nhất đầu mối quản lý, số hóa toàn bộ hồ sơ truy xuất nguồn gốc, áp dụng quản lý rủi ro theo mức độ tuân thủ doanh nghiệp và giảm tần suất tiền kiểm đối với doanh nghiệp chấp hành tốt.
Ngoài ra, chính sách thuế và hoàn thuế giá trị gia tăng còn nhiều bất cập. Cách hiểu và áp dụng thuế đối với gỗ sơ chế không thống nhất giữa các địa phương. Khó xác định đúng thuế suất, phát sinh rủi ro truy thu và xử phạt. Thời gian hoàn thuế kéo dài, phải bổ sung hồ sơ nhiều lần. Cơ chế kiểm tra trước - hoàn thuế sau chưa minh bạch. Thời gian hoàn thuế kéo dài làm cho dòng tiền bị treo, ảnh hưởng đến thanh khoản của doanh nghiệp.
Ông NGUYỄN HOÀI NAM, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP):
Đề xuất đối thoại 2 lần/năm
Liên quan đến cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ, VASEP kiến nghị Thủ tướng và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho phép và chỉ đạo tổ chức các hội nghị đối thoại với các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp ít nhất 2 lần/năm để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh.
Riêng với dự án Luật An toàn thực phẩm, VASEP kiến nghị xem xét sửa đổi chuyển mạnh phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý theo từng lô hàng sang quản lý rủi ro, thiết lập sự công nhận - thừa nhận lẫn nhau trong bối cảnh hội nhập, quản lý bằng dữ liệu và lịch sử tuân thủ của doanh nghiệp. Trong đó bao gồm việc xem xét bổ sung hoàn thiện khung pháp lý cho phép chuyển mục đích sử dụng và ngưỡng phát hiện tối thiểu của thiết bị kiểm nghiệm.
Ng.Hải - Ng.Ánh ghi