Châu Á trước rủi ro an ninh năng lượng
Chính phủ nhiều nước đang tìm cách trấn an người dân rằng vẫn còn đủ dự trữ dầu khí trong trường hợp chiến sự ở Trung Đông kéo dài thêm vài tuần
Thương mại năng lượng toàn cầu đang rơi vào tình trạng xáo trộn nghiêm trọng khi chiến sự tại Trung Đông làm gián đoạn các chuyến hàng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên, đẩy giá năng lượng tăng mạnh.
Châu Á là khu vực dễ tổn thương nhất do phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu nhập khẩu, phần lớn được vận chuyển qua eo biển Hormuz.
Theo Công ty Tư vấn năng lượng Kpler (Bỉ), Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu lớn nhất qua eo biển Hormuz, với khoảng 3,8 triệu thùng mỗi ngày, chiếm hơn 30% tổng lượng dầu nhập khẩu của nước này.
Đứng sau lần lượt là Ấn Độ (2 triệu thùng/ngày), Nhật Bản (1,7 triệu thùng/ngày) và Hàn Quốc (1,6 triệu thùng/ngày). Ngoài ra, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), hơn 80% lượng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đi qua eo biển Hormuz trong năm 2024 được xuất đến châu Á, trong đó Trung Quốc và Ấn Độ là 2 khách hàng lớn nhất.
Một trạm xăng ở TP Jakarta - Indonesia hôm 3-3. Ảnh: AP
Trong bối cảnh đó, chính phủ nhiều nước châu Á đang tìm cách trấn an công chúng và thị trường tài chính rằng họ vẫn nắm giữ đủ dự trữ dầu khí trong trường hợp chiến sự kéo dài thêm vài tuần.
Theo báo The Nation, Nhật Bản cho biết nước này có đủ dự trữ dầu cho khoảng 254 ngày, trong khi các công ty điện lực nắm giữ lượng LNG đủ dùng trong khoảng 3 tuần. Hàn Quốc cũng nói có đủ dầu dự trữ để đáp ứng nhu cầu năng lượng trong ít nhất vài tháng.
Tại Ấn Độ, Bộ trưởng Dầu mỏ và Khí đốt tự nhiên Hardeep Singh Puri gần đây thông tin trước quốc hội rằng nước này có dự trữ dầu chiến lược đủ dùng khoảng 74 ngày.
Bà Vibhuti Garg, chuyên gia Viện Kinh tế và Phân tích Tài chính Năng lượng (IEEFA) tại New Delhi, cảnh báo việc chiến sự kéo dài đe dọa đẩy chi phí nhiên liệu và lạm phát tăng cao.
Riêng với Trung Quốc, ông Michael Hague, Trưởng Bộ phận hàng hóa toàn cầu - Ngân hàng Đầu tư Societe Generale (Pháp), nhận định nước này đang nắm giữ lượng dự trữ dầu chiến lược lên tới 1,5 tỉ thùng - đủ để đáp ứng khoảng 200 ngày nhập khẩu.
Trong bối cảnh nguồn cung dầu thô gián đoạn từ Trung Đông, theo trang Bloomberg ngày 5-3, Bắc Kinh đã yêu cầu các nhà máy lọc dầu lớn nhất nước tạm ngừng xuất khẩu diesel và xăng.
Tại Đông Nam Á, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho biết nước này có đủ dầu dự trữ cho ít nhất 60 ngày và tác động hiện vẫn trong tầm kiểm soát. Chính phủ nước này đã tạm dừng xuất khẩu dầu mỏ để củng cố dự trữ trong nước, đồng thời tăng sản lượng khí tự nhiên từ vịnh Thái Lan và Myanmar.
Trong khi đó, Tổng thống Philippines Ferdinand R. Marcos Jr. khẳng định nước này hiện duy trì kho dự trữ dầu chiến lược đủ dùng trong gần 2 tháng. Bộ trưởng Năng lượng và Tài nguyên khoáng sản Indonesia Bahlil Lahadalia cũng cho biết lượng nhiên liệu dự trữ của nước này đủ dùng khoảng 20 ngày.
Theo AP, một rủi ro đối với các quốc gia đang phát triển, có nhu cầu năng lượng lớn ở khu vực châu Á là bị các nước giàu trả giá cao hơn để giành nguồn cung khi thị trường trở nên khan hiếm.
Nguy cơ Mỹ sa lầy ở Iran
Mỹ khẳng định chiến dịch quân sự nhằm vào Iran chỉ diễn ra trong vài tuần, song các nhà phân tích cảnh báo Washington có thể sa lầy nếu Tehran chống chịu tốt hơn dự kiến.
Ông Torbjorn Soltvedt, nhà phân tích chính về Trung Đông tại Công ty Tư vấn rủi ro Verisk Maplecroft (Anh), cho biết giới chức Mỹ đang tìm kiếm một giải pháp nhanh chóng cho chiến sự ở Iran nhưng với diễn biến hiện tại, thế giới có thể phải chuẩn bị cho một cuộc xung đột kéo dài. Theo ông Soltvedt, Iran là một quốc gia rộng lớn với dân số khổng lồ, bộ máy an ninh rất phức tạp nên việc tháo gỡ tình hình và tìm ra một giải pháp tạm thời sẽ vô cùng khó khăn. Ngoài ra, những cuộc bàn luận như vậy có lẽ vẫn quá sớm vào thời điểm này.
Cũng theo giới phân tích, mục tiêu cuối cùng của Mỹ hiện vẫn chưa rõ ràng, khiến việc dự đoán chiến dịch quân sự sẽ kéo dài bao lâu trở nên khó khăn. Mục tiêu này hiện không còn gói gọn trong việc xóa sổ chương trình hạt nhân của Iran như tuyên bố ban đầu, mà đã mở rộng sang phá hủy chương trình tên lửa đạn đạo và bảo vệ người dân Mỹ khỏi "một mối đe dọa sắp xảy ra nhưng chưa xác định rõ" từ Tehran.
Nếu có thêm mục tiêu thay đổi chế độ, theo đài CNBC, Mỹ nhiều khả năng phải đưa bộ binh vào Iran. Tuy nhiên, Washington có thể ngần ngại làm điều đó vì dư luận trong nước không ủng hộ trong khi rủi ro chính trị đối với chính quyền ông Donald Trump có thể rất lớn.
Anh Thư