"Chìa khóa" phát triển của TP HCM

Từ điện mặt trời mái nhà đến LNG, chuyển đổi số, tín dụng xanh... nhiều giải pháp đồng bộ đang được đặt ra để phá điểm nghẽn năng lượng cho TP HCM

Bà NGUYỄN THỊ KIM NGỌC, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP HCM:

Ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo

Để bảo đảm năng lượng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời giữ vững quốc phòng - an ninh, thành phố xác định sẽ triển khai quyết liệt Chương trình hành động số 10/CTrHĐ/TU của Thành ủy TP HCM, với 6 nhóm giải pháp trọng tâm.

Xây dựng các kịch bản và lộ trình cụ thể nhằm bảo đảm đủ nguồn năng lượng cho nhu cầu phát triển đến năm 2030; tập trung hình thành trung tâm công nghiệp năng lượng quốc gia, tích hợp từ khí, điện đến lọc - hóa dầu và năng lượng tái tạo.

Về nguồn điện, thành phố sẽ phát triển cân đối, ưu tiên các dự án quy mô lớn, hiệu quả cao, thân thiện với môi trường; đẩy nhanh tiến độ các dự án điện khí LNG như Hiệp Phước, Long Sơn, gắn với đầu tư đồng bộ hệ thống lưới điện truyền tải và phân phối. Đây là những dự án nguồn lớn của TP HCM. Dự kiến trong tháng 6 này sẽ bắt đầu mời gọi nhà đầu tư.

Công nghiệp khí sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ, với trọng tâm là hạ tầng dùng chung như cảng biển, kho chứa và hệ thống đường ống phục vụ nhập khẩu, dự trữ và phân phối LNG.

Đặc biệt, thành phố ưu tiên phát triển năng lượng tái tạo và năng lượng mới; khuyến khích điện tự sản xuất, tự tiêu thụ, nhất là điện mặt trời mái nhà; đẩy mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả gắn với quản lý nhu cầu điện nhằm giảm áp lực cung ứng cho đô thị đặc biệt. Kêu gọi các doanh nghiệp (DN) đẩy mạnh sử dụng năng lượng xanh, triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng hiệu quả.

Ông NGUYỄN XUÂN TUẤN - Trưởng Ban Khoa học Công nghệ Chuyển đổi số, Tập đoàn Điện lực Việt Nam:

Chuyển đổi số giúp tối ưu điện năng

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã triển khai chuyển đổi số khá sớm, từ giai đoạn cao điểm 2021-2025, nhằm hướng tới mục tiêu trở thành DN số. EVN hiện nằm trong nhóm dẫn đầu về mức độ chuyển đổi số trong các DN. Mỗi năm, chuyển đổi số giúp tập đoàn tiết kiệm khoảng 3.000 tỉ đồng, đồng thời tối ưu hóa năng suất lao động khi nhiều công việc trước đây mất 1 ngày thì nay chỉ còn 30 phút đến 1 giờ, góp phần nâng cao hiệu quả chung.

Đối với dịch vụ khách hàng, người sử dụng điện gần như không cần trực tiếp đến công ty điện lực do hầu hết dịch vụ đã được thực hiện trực tuyến. EVN cũng là một trong những DN cung cấp đầy đủ dịch vụ điện trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Gắn với tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, EVN không chỉ hướng tới trở thành DN số mà còn đặt mục tiêu dẫn đầu khu vực về chuyển đổi số. Tập đoàn đang xây dựng hệ sinh thái điện lực thông minh, kết nối khách hàng, ngân hàng, người dân và các đối tác cung cấp dịch vụ. Đồng thời, EVN đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ trong hoạt động kỹ thuật và vận hành. Mục tiêu dài hạn của EVN là vươn lên nhóm 500 DN lớn nhất thế giới, dựa trên nền tảng ứng dụng khoa học, công nghệ, qua đó góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Ông BÙI TRUNG KIÊN, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực TP HCM (EVNHCMC):

Thêm chính sách đột phá

Ngoài tiết kiệm điện, một giải pháp quan trọng giúp giảm chi phí là lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ. Về độ bền, hệ thống điện mặt trời có tuổi thọ cao, khác với các hệ thống lưu trữ dùng ắc-quy truyền thống thường phải thay thế sau 2-3 năm, như nhiều người vẫn lo ngại.

Hiện nay, tỉ lệ lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại các KCN đạt khoảng 20%, là tín hiệu tích cực sau 5-7 năm phát triển. Theo định hướng từ Chỉ thị 10/CT-TTg của Thủ tướng, thành phố đặt mục tiêu nâng tỉ lệ lắp đặt lên khoảng 10% diện tích mái nhà tại khu dân cư, cơ quan và khu công nghiệp.

Tuy nhiên, để thúc đẩy điện mặt trời mái nhà phát triển hơn cần có thêm các chính sách đột phá như giảm thuế, hỗ trợ tài chính, cơ chế giá điện theo thời gian. Theo Thông tư số 60/2025/TT-BCT, sắp tới sẽ có cơ chế giá cho hệ thống lưu trữ điện khi hòa lưới, tạo thêm động lực cho nhà đầu tư. Về thủ tục, việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà hiện đã được đơn giản hóa. Với hệ thống nhỏ, chỉ cần thông báo cho đơn vị điện lực và Sở Công Thương. Với các hệ thống lớn, việc đăng ký và xử lý hồ sơ cũng khá nhanh, thường chỉ mất khoảng 7-10 ngày để có kết quả.

Ông BÙI QUỐC HOAN, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực miền Nam:

Tiết kiệm điện hiệu quả hơn đầu tư nguồn mới

Về vấn đề tiết kiệm điện, nhiều người thắc mắc tại sao các ngành khác khuyến khích khách hàng sử dụng nhiều, còn ngành điện lại luôn khuyến nghị sử dụng tiết kiệm. Nguyên nhân là do chi phí cho tiết kiệm điện thường hiệu quả hơn so với đầu tư để sản xuất.

Các giải pháp từ trước đến nay ngành điện đều hướng tới từng nhóm đối tượng, gồm hộ gia đình và khách hàng sản xuất. Cụ thể, với hộ gia đình, ngành điện đẩy mạnh tuyên truyền, tổ chức các cuộc thi trong trường học, hội đoàn… để triển khai đồng bộ. Việc tiết kiệm điện đã góp phần bảo đảm cung ứng điện trong những năm qua và sẽ tiếp tục được thực hiện thường xuyên, liên tục.

Với DN, cần thực hiện kiểm toán năng lượng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng và hướng tới kinh tế xanh, đồng thời bảo đảm hệ số đàn hồi điện theo định hướng phát triển. Về việc tiết kiệm năng lượng có phải là yếu tố cạnh tranh hay không, có thể thấy rõ qua một số khía cạnh.

DN thực hiện tiết kiệm điện cũng góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Giảm tiêu thụ thông qua các giải pháp phía cầu, kết hợp tiết kiệm điện và bổ sung nguồn tại chỗ mang lại 3 lợi ích: hiệu quả kinh tế trực tiếp, nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường quốc tế và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, giúp duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh liên tục, hạn chế gián đoạn.

Ông HÀ HUY CƯỜNG, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank):

Cần có cơ chế mua bán điện dư phù hợp

Hiện nay, các quỹ đầu tư quốc tế và định chế tài chính hiện nay đặc biệt quan tâm đến tiêu chí ESG và các tác động môi trường của dự án. Nhiều DN công nghệ coi việc sử dụng nguồn năng lượng sạch là một "điều kiện" bắt buộc để hợp tác quốc tế. Đặc biệt, với Trung tâm Tài chính quốc tế ở TP HCM, khi các quỹ đầu tư và định chế tài chính lớn đặt chân tới đây, họ sẽ tìm kiếm các dự án xanh và DN đã chuyển đổi. Do đó, việc cung ứng năng lượng sạch là yếu tố tiên quyết để thu hút đầu tư quốc tế vào thành phố.

Chúng tôi đề xuất cơ chế ưu tiên tín dụng đối với các dự án đầu tư "xanh". Hiện danh mục đầu tư cho năng lượng xanh chiếm khoảng 400.000-500.000 tỉ đồng. Đồng thời kiến nghị Ngân hàng Nhà nước xem xét đưa danh mục này vào diện được tái cấp vốn hoặc có cơ chế tách biệt trong hạn mức tín dụng để tạo không gian cho các ngân hàng tập trung đầu tư, đạt mục tiêu kép là an ninh năng lượng và tăng trưởng xanh.

Ngoài ra, cần đẩy mạnh khai thác mái nhà xưởng để làm điện mặt trời vì cơ hội rất lớn. Những DN sản xuất lớn sẵn sàng đầu tư để tự chủ năng lượng và tối ưu hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, với các đơn vị kho bãi hoặc sản xuất ít sử dụng điện, cần có cơ chế mua bán điện dư phù hợp để khuyến khích họ tham gia, thay vì để thị trường bị chững lại như giai đoạn sau năm 2021.