Chính sách đúng, làm phải trúng

Khi mở tài khoản ngân hàng, người được cấp giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh phải đứng tên tài khoản.

Theo quy định tại Thông tư 25/2025/TT-NHNN của Ngân hàng (NH) Nhà nước về mở và sử dụng tài khoản NH (có hiệu lực từ ngày 1-3), với tài khoản thanh toán của tổ chức, tên tài khoản phải bao gồm tên của tổ chức theo giấy phép thành lập, quyết định thành lập, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp…

Hộ kinh doanh cũng được xem là một tổ chức. Do đó, khi mở tài khoản NH, người được cấp giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh (tức là tên hộ kinh doanh ghi trên giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh) phải đứng tên tài khoản.

Quy định yêu cầu hộ kinh doanh sử dụng tài khoản NH đứng tên hộ kinh doanh là bước tiến tất yếu nhằm minh bạch hóa dòng tiền và tạo nền tảng quản lý thuế hiệu quả hơn. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở quy định, mà nằm ở khả năng thích ứng của hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ vốn quen giao dịch tiền mặt và sử dụng tài khoản cá nhân.

Điều quan trọng nhất là phải xem hộ kinh doanh là nhóm cần được hỗ trợ chuyển đổi, chứ không chỉ là đối tượng chịu sự điều chỉnh của chính sách. Nếu triển khai cứng nhắc, nguy cơ phát sinh ách tắc giao dịch là khó tránh.

Từ góc độ NH, giải pháp then chốt là đơn giản hóa thủ tục và giảm chi phí tiếp cận dịch vụ tài chính. Các NH cần xây dựng quy trình mở tài khoản riêng cho hộ kinh doanh theo hướng số hóa hoàn toàn, ứng dụng eKYC - định danh khách hàng điện tử, kết nối dữ liệu với cơ quan đăng ký kinh doanh để giảm giấy tờ và thời gian xử lý. Đồng thời, cần thiết kế các gói tài khoản chuyên biệt với mức phí thấp, tích hợp công cụ quản lý dòng tiền, hóa đơn điện tử và thanh toán không tiền mặt. Cần triển khai các chương trình đào tạo, tư vấn trực tiếp tại địa phương đối với hộ kinh doanh.

Ở góc độ cơ quan quản lý, việc xây dựng lộ trình áp dụng linh hoạt được xem là yếu tố quyết định. Nên có giai đoạn chuyển tiếp, đồng thời áp dụng cơ chế khuyến khích như giảm phí thanh toán điện tử, hỗ trợ chi phí chuyển đổi số hoặc ưu đãi thuế cho các hộ kinh doanh tuân thủ sớm.

Về dài hạn, quy định này không chỉ phục vụ mục tiêu quản lý mà còn tạo cơ hội nâng cấp khu vực kinh tế hộ gia đình. Khi dòng tiền được minh bạch, hộ kinh doanh sẽ dễ tiếp cận tín dụng chính thức, mở rộng quy mô và từng bước chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp. Đây mới là giá trị bền vững của chính sách.

Nếu được triển khai đồng bộ giữa hỗ trợ kỹ thuật, truyền thông và chính sách khuyến khích, quy định mới không chỉ hạn chế rủi ro ách tắc giao dịch mà còn góp phần thúc đẩy quá trình số hóa và hiện đại hóa nền kinh tế.

Đồng thời, việc đồng bộ tài khoản NH với quản lý thuế theo doanh thu thực tế từ năm 2026 là bước tiến quan trọng trong quá trình hiện đại hóa quản lý tài chính và thu ngân sách. Chính sách này thành công khi hộ kinh doanh cảm thấy việc tuân thủ mang lại lợi ích thực sự, chứ không phải chỉ là nghĩa vụ phát sinh thêm chi phí và thủ tục. Về phía cơ quan thuế, ưu tiên hàng đầu là đơn giản hóa thủ tục kê khai và nộp thuế. NH cần phát triển các giải pháp công nghệ thân thiện, tích hợp nhiều tiện ích trên cùng một nền tảng như quản lý doanh thu, chi phí, hóa đơn điện tử và báo cáo thuế tự động.