Chuyện chưa kể về chuyên án lớn của Công an TPHCM

(NLĐO) - Một đường dây tội phạm về môi trường hoạt động quy mô rộng lớn vừa bị Công an TPHCM phối hợp đánh sập

Vừa qua, trinh sát Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an TPHCM phối hợp trinh sát Cục Cảnh sát Điều tra tội phạm về Môi trường Bộ Công an đã đánh sập đường dây tội phạm quy mô lớn, phức tạp gây ô nhiễm môi trường với hơn 20.000 tấn do đối tượng Lê Thị Thùy Trang (SN 1977) cầm đầu.

Liên quan đến vụ án này, phóng viên Báo Người Lao Động đã có buổi phỏng vấn độc quyền Thiếu tá Hoàng Xuân Trường, Phó Đội trưởng Đội 2, Phòng Cảnh sát Kinh tế Công an TPHCM về những vấn đề liên quan.

Hoạt động trên địa bàn rộng, trải dài  

*PV: Chuyên án triệt phá đường dây chôn lấp chất thải rắn quy mô và tinh vi ra sao thưa thiếu tá?

-Thiếu tá Hoàng Xuân Trường: Chuyên án có quy mô lớn, liên quan đến hơn hàng loạt đối tượng, hoạt động trên địa bàn rộng, trải dài nhiều tỉnh, thành phố, trong đó có TPHCM, Tây Ninh, Đồng Tháp

Quá trình điều tra cho thấy các đối tượng lợi dụng pháp nhân doanh nghiệp để ký kết hợp đồng vận chuyển, xử lý chất thải. Tuy nhiên, thực tế, phần lớn chất thải nguy hại không được xử lý đúng quy định mà bị tuồn ra ngoài, chôn lấp hoặc tiêu thụ trái phép. Một số loại chất thải sau đó còn bị tái chế, bán cho các cơ sở có nhu cầu, tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.

Khó khăn lớn nhất của chuyên án là địa bàn hoạt động rộng, phương thức, thủ đoạn tinh vi, có sự liên kết giữa nhiều đối tượng và doanh nghiệp ở các địa phương khác nhau. 

 *Thưa ông, công tác điều tra được triển khai ra sao?

-Địa bàn hoạt động của các đối tượng trải rộng qua nhiều tỉnh, thành phố, khiến công tác xác minh gặp nhiều khó khăn. Lực lượng chức năng đã phải huy động nhiều tổ công tác, tiến hành rà soát hơn 40 địa điểm nghi vấn đổ thải. Đáng chú ý, có những vị trí tồn tại từ lâu, hiện đã được cải tạo thành công viên, vườn cây, buộc trinh sát phải xác minh lại từ đầu, tốn nhiều thời gian và công sức.

Quá trình theo dõi kéo dài suốt gần một năm với nhiều trở ngại. Các phương tiện vận chuyển chất thải tập kết tại hơn 10 bãi xe trên địa bàn TPHCM, thường hoạt động vào khung giờ rạng sáng, khoảng 2–3 giờ, rồi di chuyển đi các tỉnh lân cận để đổ thải.

Việc các đối tượng lợi dụng thời điểm vắng người, di chuyển liên tỉnh đã gây không ít khó khăn cho công tác giám sát, đòi hỏi lực lượng chức năng phải kiên trì bám sát, triển khai nhiều biện pháp nghiệp vụ để làm rõ hành vi vi phạm.

Mật phục, theo dõi xuyên đêm

*Ông có thể kể thêm các biện pháp trinh sát trong chuyên án này?

-Để bám sát hoạt động của các đối tượng, lực lượng trinh sát phải theo dõi xuyên đêm, di chuyển liên tục qua nhiều địa điểm. Các phương tiện vận chuyển chất thải thường xuất phát rất sớm, từ rạng sáng, buộc trinh sát phải tổ chức mật phục, theo xe trong thời gian dài nhằm thu thập thông tin chính xác.

Trong quá trình này, lực lượng chức năng phải linh hoạt áp dụng nhiều biện pháp nghiệp vụ, kể cả hóa trang dưới nhiều hình thức.

Bên cạnh đó, khó khăn lớn còn đến từ thủ đoạn tinh vi của các đối tượng. Trên giấy tờ, các hợp đồng đều thể hiện hoạt động xử lý chất thải hợp pháp, tuy nhiên thực tế lại thực hiện sai mục đích, gây khó khăn cho công tác thu thập chứng cứ. Do đó, lực lượng trinh sát phải kiên trì rà soát, đối chiếu nhiều nguồn thông tin, củng cố hồ sơ để làm rõ hành vi vi phạm, phục vụ công tác xử lý theo quy định.

 Sử dụng flycam để giám sát 

*Chuyên án đòi hỏi độ bảo mật tuyệt đối, cụ thể ra sao thưa ông?

-Công tác thu thập tài liệu, chứng cứ được triển khai với yêu cầu tuyệt đối bí mật. Các tài liệu liên quan như hồ sơ thuế, hợp đồng vận chuyển, xử lý chất thải hay thông tin từ nguồn thải đều được tiếp cận qua nhiều kênh nghiệp vụ kín đáo, đảm bảo tính chính xác và phục vụ hiệu quả cho quá trình điều tra.

Đáng chú ý, lực lượng chức năng còn sử dụng thiết bị bay không người lái (flycam) để giám sát các khu vực nghi vấn. Các thiết bị này được vận hành ở độ cao lớn, hạn chế tiếng ồn, đảm bảo bí mật, đồng thời có thể ghi nhận toàn bộ hoạt động bên trong các cơ sở, khu vực đổ thải. Khi cần thiết, flycam được điều chỉnh độ cao phù hợp để quan sát chi tiết, phục vụ việc thu thập chứng cứ trực quan.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng gặp không ít khó khăn do các đối tượng có sự cảnh giác cao. Trong quá trình hoạt động, các đối tượng thường xuyên thay đổi lộ trình, thậm chí dừng lại kiểm tra nhằm phát hiện việc bị theo dõi. Điều này đòi hỏi lực lượng trinh sát phải hết sức linh hoạt, thận trọng, đảm bảo bí mật tuyệt đối để tránh bị lộ, đồng thời kiên trì bám sát nhằm làm rõ toàn bộ hành vi vi phạm.

*Băng nhóm này chắc hẳn sẽ có cách đối phó?

-Đối tượng trong chuyên án hoạt động có sự cảnh giác cao và tổ chức nhiều lớp "cảnh giới" nhằm né tránh sự phát hiện. Tại khu vực công ty, các đối tượng bố trí người theo dõi xung quanh, thậm chí cài cắm tại các quán nước gần đó để quan sát, phát hiện người lạ có dấu hiệu theo dõi hoạt động bên trong.

Qua quá trình xác minh, lực lượng công an đã phát hiện 11 điểm đổ thải còn dấu vết hiện trường. Tuy nhiên, thực tế số lượng điểm vi phạm có thể nhiều hơn do một số địa điểm đã bị thay đổi hiện trạng sau thời gian dài, như xây dựng công trình hoặc cải tạo thành khu vực công cộng, gây khó khăn cho việc truy vết.

Đáng chú ý, các đối tượng sử dụng thủ đoạn đối phó tinh vi nhằm qua mặt cơ quan chức năng. Theo quy định, chất thải phải được xử lý tại nhà máy trong thời gian từ 35 đến 45 ngày.

Tuy nhiên, các đối tượng chỉ đưa chất thải vào nhà máy mang tính chất "hợp thức hóa", sau đó nhanh chóng đưa ra ngoài tiêu thụ hoặc chôn lấp trái phép. Một phần nhỏ được xử lý, còn phần lớn bị tuồn ra ngoài, gây nguy cơ ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Các phương tiện vận chuyển có gắn thiết bị giám sát hành trình cũng bị lợi dụng để che giấu hành vi vi phạm.

Chỉ đạo quyết liệt 

*Ông đánh giá chuyên án này mức độ tinh vi của các đối tượng ra sao?

-Theo đánh giá, các chủ nguồn thải về cơ bản ký hợp đồng hợp pháp, tuy nhiên việc xử lý sau đó lại bị các đối tượng lợi dụng để thực hiện hành vi vi phạm, gây khó khăn cho công tác điều tra, xử lý.

Chuyên án đang tiếp tục được mở rộng để làm rõ vai trò, nhận thức của các cá nhân, tổ chức liên quan. Cơ quan điều tra đang tập trung làm rõ liệu các bên liên quan có nhận thức được bản chất sai phạm hay không.

Đáng chú ý, ngoài các doanh nghiệp trực tiếp điều hành, lực lượng chức năng cũng mở rộng điều tra đối với các tổ chức, cá nhân bên ngoài có liên quan đến việc tiêu thụ chất thải. Một số trường hợp bị nghi vấn đã mua chất thải dưới danh nghĩa "đất san lấp", đặt ra câu hỏi về ý thức chủ quan của người mua.

Đánh giá về tính chất của chuyên án, đây là vụ việc có quy mô lớn, mang tính toàn diện và được triển khai với sự chỉ đạo quyết liệt từ lãnh đạo Bộ Công an và Ban Giám đốc Công an TPHCM trong công tác đấu tranh với tội phạm gây ô nhiễm môi trường.

So với trước đây, việc phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này đã có bước chuyển biến rõ rệt, đặc biệt từ năm 2025 đến nay khi nhiều vụ án có tính chất liên tỉnh, quy mô lớn được khởi tố, điều tra.

*Thời điểm chín mùi phá án, kết quả ra sao thưa thiếu tá?

-Tại thời điểm phá án, lực lượng chức năng đã triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, triệu tập toàn bộ các đối tượng liên quan trong đường dây, bao gồm nhân viên, chủ doanh nghiệp và các tài xế vận chuyển. Việc tổ chức thực hiện được tiến hành chặt chẽ, bảo đảm không để đối tượng tẩu tán chứng cứ hoặc bỏ trốn.

Song song đó, cơ quan công an đã kịp thời kiểm soát và giữ nguyên hiện trường tại trụ sở công ty cũng như các bãi tập kết, phương tiện liên quan. Đây là yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm tính khách quan trong quá trình thu thập tài liệu, chứng cứ, đặc biệt là các dữ liệu điện tử phục vụ công tác điều tra.

Việc bảo vệ hiện trường một cách nghiêm ngặt đã tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng chức năng tiến hành khám xét, thu giữ các tài liệu, thiết bị và chứng cứ liên quan. Qua đó, từng bước làm rõ phương thức, thủ đoạn hoạt động của đường dây, phục vụ hiệu quả cho quá trình mở rộng điều tra và xử lý các đối tượng theo đúng quy định của pháp luật.

 *Thưa ông, ngoài những khó khăn vừa nêu thì "chướng ngại vật" lớn nhất của chuyên án là gì?

-Một trong những khó khăn lớn là các đối tượng có nhiều mối quan hệ, móc nối với nhiều cá nhân, đơn vị khác nhau, tạo thành mạng lưới hoạt động phức tạp. Chính vì vậy, trong quá trình triển khai, lực lượng chức năng phải đặc biệt thận trọng, giữ bí mật tuyệt đối, bởi chỉ cần lộ thông tin ở một khâu có thể ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình điều tra, buộc phải làm lại từ đầu.

Tuy nhiên, với tinh thần kiên quyết đấu tranh với tội phạm, lãnh đạo Bộ Công an và Ban Giám đốc Công an TPHCM đã chỉ đạo rất quyết liệt, yêu cầu xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm, không có vùng cấm. Cơ quan điều tra cũng đang mở rộng làm rõ trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức có liên quan, kể cả những trường hợp có dấu hiệu bao che hoặc tiếp tay cho hành vi vi phạm.

Theo đó, trọng tâm của vụ án không chỉ dừng lại ở hành vi vi phạm về môi trường mà còn tập trung làm rõ các mối quan hệ, đường dây phía sau. Quan điểm xử lý là khách quan, toàn diện, kiên quyết đến cùng, nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật và củng cố niềm tin của người dân.

*Cám ơn ông.