Chuyên gia cảnh báo: 50% dân số từng bị gàu nhưng điều trị chưa đúng
(NLĐO) - Trên phạm vi toàn cầu, khoảng 50% dân số từng gặp gàu ít nhất một lần trong đời. Tại Việt Nam, số ca đến khám vì gàu và viêm da dầu có xu hướng tăng.
Thông tin trên được TS-BS Phạm Thị Uyển Nhi, Trưởng Phòng Kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện Da Liễu TPHCM, chia sẻ tại Hội thảo khoa học "Tối ưu hóa kiểm soát gàu cho bệnh nhân tại nhà thuốc", ngày 17-4.
TS-BS Phạm Thị Uyển Nhi, Trưởng Phòng Kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện Da Liễu TPHCM, cho biết khoảng 50% dân số từng bị gàu 1 lần ít nhất trong đời
BS Uyển Nhi cho biết trên phạm vi toàn cầu, theo số liệu toàn cầu, khoảng 50% dân số từng gặp tình trạng gàu trong đời.
Tỉ lệ này dao động từ 14,3% đến 50% ở nhóm người trẻ và trung niên. Điều này đồng nghĩa với việc trong một cộng đồng, cứ 2 người thì có thể có 1 người bị ảnh hưởng.
Đáng chú ý, các nhóm có tình trạng suy giảm miễn dịch, sử dụng thuốc kéo dài hoặc chịu nhiều stress có nguy cơ cao hơn, với tỉ lệ có thể lên đến 36%–70%.
Cứ 2 người thì có 1 người bị gàu
Tại Bệnh viện Da liễu TPHCM, số lượt đến khám do gàu tăng đều qua các năm, từ khoảng 13.000 lượt năm 2021 lên hơn 28.000 lượt năm 2025, cho thấy mức độ phổ biến ngày càng gia tăng trong cộng đồng.
"Gàu và viêm da tiết bã là những tình trạng da đầu thường gặp, tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng lại ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, thẩm mỹ và tâm lý người bệnh. Trong thực hành lâm sàng, đây là nhóm bệnh lý có tỉ lệ xuất hiện cao và xu hướng gia tăng, đặc biệt ở người trẻ và trung niên" - BS Uyển Nhi thông tin.
Theo BS Uyển Nhi, viêm da tiết bã và gàu hình thành do sự phối hợp của nhiều yếu tố, trong đó nổi bật do tăng tiết bã nhờn trên da đầu; sự phát triển quá mức của nấm Malassezia; phản ứng viêm tại chỗ; rối loạn hàng rào bảo vệ da.
Các yếu tố này tạo thành một "vòng xoắn bệnh lý" tăng bã nhờn tạo điều kiện cho nấm phát triển, từ đó kích hoạt viêm và bong vảy. Tình trạng viêm lại tiếp tục làm tổn thương hàng rào da, khiến bệnh tái diễn và kéo dài.
Cảm giác ngứa khiến người bệnh gãi nhiều, làm tổn thương da đầu nặng hơn, từ đó làm tăng viêm và tăng bong vảy. Đây là lý do bệnh thường dai dẳng và dễ tái phát nếu không kiểm soát đúng cách. Ngoài yếu tố tại chỗ, stress, rối loạn nội tiết, thói quen sinh hoạt và suy giảm miễn dịch cũng là các yếu tố thúc đẩy quan trọng.
Điều trị gàu cần dựa trên cơ chế bệnh sinh, bao gồm kháng nấm, giảm viêm, kiểm soát tiết bã nhờn và phục hồi hàng rào da; trong đó dầu gội điều trị là phương pháp phổ biến nhất (khoảng 58%), với một số hoạt chất có hiệu quả trong giảm nấm và cải thiện triệu chứng.
Dược sĩ đóng vai trò quan trọng trong chuỗi chăm sóc bệnh nhân gàu và viêm da tiết bã, đặc biệt vì đây là nhóm bệnh mà người bệnh thường tiếp cận đầu tiên tại nhà thuốc. Việc tư vấn lối sống cũng rất quan trọng, bao gồm kiểm soát stress, vệ sinh da đầu hợp lý và tránh các yếu tố làm nặng bệnh.
Cũng tại hội nghị, ThS-BS Đặng Thị Hồng Phượng, Phó Trưởng Phòng Kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Da liễu TPHCM cho biết thêm gàu thường biểu hiện bằng mảng đỏ, bong vảy, kèm ngứa, tập trung ở da đầu nhưng cũng có thể xuất hiện ở mặt, sau tai, ngực và lưng trên.
Ở trẻ em, bệnh thường nhẹ và có xu hướng tự giới hạn trong năm đầu đời. Ngược lại, ở người lớn, bệnh dễ tái phát và kéo dài, cần kiểm soát lâu dài thay vì điều trị dứt điểm ngắn hạn.
Về cơ chế, viêm da tiết bã không chỉ liên quan đến nấm mà còn do rối loạn hệ vi sinh da, tăng tiết bã nhờn và phản ứng viêm trên nền cơ địa. Một số bệnh lý như rối loạn chuyển hóa, suy giảm miễn dịch hoặc bệnh tâm thần có thể làm bệnh nặng hơn.
Điều trị hiện nay tập trung vào kiểm soát triệu chứng, duy trì lâu dài và ngăn tái phát, kết hợp chăm sóc da đúng cách và tuân thủ phác đồ. Người bệnh cần được chuyển chuyên khoa khi tổn thương lan rộng, kéo dài hoặc không đáp ứng điều trị ban đầu.