Chuyện về "giếng nước thần" ở Thanh Hoá được cả làng bảo vệ hàng trăm năm
(NLĐO)- Tại vùng đất Kim Tân (Thanh Hóa) có 5 "giếng nước thần" cạnh cây đa cổ thụ được cả làng chung tay bảo vệ, gìn giữ suốt hàng trăm năm qua
Xã Thành Thọ, huyện Thạch Thành cũ, nay là xã Kim Tân, tỉnh Thanh Hóa có Đền thờ bà chúa áo trắng rất linh thiêng. Ngôi đền thờ này gắn liền với câu chuyện bà chúa áo trắng tìm nguồn nước để khai hoang lập nên xứ Mường, và ngày nay ở thôn Đự (xã Kim Tân ngày nay) vẫn còn 5 "giếng nước thần" không bao giờ cạn suốt mấy trăm năm.
Cây đa 5 giếng - gắn với câu chuyện về cây đa cổ thụ và giếng nước hàng trăm năm tuổi ở thôn Đự, xã Kim Tân, tỉnh Thanh Hóa
Bà chúa áo trắng - người khai hoang lập xứ
Tìm về thôn Đự, xã Kim Tân, tỉnh Thanh Hóa chúng ta có thể dễ dàng nhìn thấy hai cây đa rất lớn nằm ngay bên con đường tỉnh lộ, tỏa bóng mát cả một vùng. Ngay dưới tán một cây đa cổ thụ, có 5 giếng nước chảy suốt mấy trăm năm chưa bao giờ cạn. Người dân thôn Đự cho biết kể từ lúc sinh ra, họ đã thấy cây đa sừng sững đứng bên giếng nước từ bao giờ.
Giếng nước và cây đa đã chứng kiến bao đổi thay, nuôi dưỡng biết bao thế hệ người dân thôn Đự, vì thế cả thôn xem cây đa, giếng nước như báu vật của làng, được ví như "giếng nước thần" và thường gọi là "cây đa 5 giếng".
Cách cây đa 5 giếng không xa là 2 cây đa cổ thụ khác cũng được dân làng bảo vệ suốt hàng trăm năm qua
Ông Bùi Văn Hà (SN 1977), nhà ngay cạnh cây đa 5 giếng, cho biết kể từ lúc sinh ra, ông đã được bố mẹ đưa ra giếng nước để tắm rửa, lớn lên ngày ngày ông giúp bố mẹ xuống giếng gánh nước về dùng. "Tôi nghe các cụ trong làng kể lại rằng cây đa, giếng nước đã có từ hàng trăm năm trước, từ thời khai hoang lập làng. Ngày ấy, người dân thôn Đự chủ yếu là người dân tộc Mường, di cư từ tỉnh Hòa Bình về đây lập xứ, lập làng sinh sống. Thấy thế đất nơi đây đẹp, có nguồn nước tốt nên bao thế hệ người dân xứ Mường nối tiếp nhau sinh sống cho tới ngày nay"- ông Hà kể.
Người có công khai sinh ra thôn Đự ngày nay, theo ông Hà là bà chúa áo trắng, chính bà là người tìm ra nguồn nước để đưa con cháu về đây sinh sống. Để tưởng nhớ công ơn của bà, người dân đã lập đền thờ cách cây đa 5 giếng chừng vài trăm mét. Hàng năm, vào ngày rằm, mùng một hay ngày lễ, Tết, người dân lại tới đền thờ bà để dâng hương tưởng nhớ.
Khu vực cây đa 5 giếng và hệ thống giếng nước luôn chảy tràn, không bao giờ cạn
Cũng theo ông Hà, cái tên thôn Đự (tiếng Mường gọi là thôn Tư) mang ý nghĩa tự lập, tự khai sinh. "Các cụ kể lại rằng, thủa sơ khai, cả thôn chỉ có 10 nóc nhà, trải qua hàng trăm năm sinh sống, đến nay có hơn 300 hộ. Toàn thôn hiện có 3 cây đa cổ thụ, trong đó 1 cây ngay giếng nước, 1 cây gần đó và 1 cây gần khu vực đền thờ bà chúa áo trắng. Những cây đa này có tuổi đời hơn 500 năm, tỏa bóng mát, được dân làng ví như những vị tướng vươn cánh tay khổng lồ che chở cho làng, nên cả làng đều chung tay bảo vệ, xem như báu vật"- ông Hà chia sẻ.
Năm giếng nước chưa bao giờ cạn
Ngoài những cây đa cổ thụ, 5 giếng nước cũng được xem như "báu vật" là nơi cung cấp nguồn sống cho người dân qua bao đời, đặc biệt là những lúc hạn hán, cả vùng thiếu nước vì khô hạn, thế nhưng "giếng nước thần" không bao giờ cạn.
Người dân vẫn thường xuyên ra lấy nước về dùng
Nguồn nước trong xanh, đảm bảo chất lượng nên người dân có thể uống trực tiếp
Ông Bùi Văn Hà kể rằng kể từ lúc nhỏ cho đến giờ, ông chưa bao giờ thấy giếng cạn nước. "Có những năm, cả làng, cả vùng bị khô hạn, các giếng nước, ao hồ đều cạn trơ đáy, thế nhưng 5 giếng nước vẫn không cạn, người dân cả làng, thậm chí làng khác cũng kéo tới đây xin nước về dùng"- ông Hà kể.
Theo một số cụ cao niên thôn Đự, ngày xưa khu vực này chỉ có một giếng nước (người Mường gọi là mó nước) ngay sát gốc cây đa. Tuy nhiên, sau này để thuận tiện cho việc tắm giặt của các lứa tuổi người già, trẻ nhỏ, người dân trong làng đã đào, tạo thành 5 cái giếng với các ý nghĩa, công năng sử dụng khác nhau.
"Trong số 5 cái giếng, cái to nằm ở giữa được dùng để lấy nước ăn uống, tuyệt nhiên không được dùng vào việc khác, 2 cái bên trái dùng cho các cô gái trẻ và phụ nữ tắm, 2 cái gần gốc cây đa để cho nam thanh niên, đàn ông tắm"- một người dân chỉ dẫn.
Đền thờ bà chúa áo trắng, người có công tìm ra nguồn nước để khai sinh ra xứ Mường nơi đây
Ngày trước, vào những ngày hè, cứ mỗi buổi chiều, người dân ra gánh nước về dùng, tắm giặt rất đông khiến nơi đây luôn ngập tràn tiếng cười, tạo không khí vui vẻ, đoàn kết. Ngày nay, dù người dân không ra tắm đông như trước, thế nhưng nơi đây vẫn là điểm sinh hoạt cộng đồng được người dân thường xuyên lui tới.
"Giếng nước không còn đông như trước do cuộc sống hiện đại, rồi do con cái, thanh niên của làng đi làm ăn xa nhiều, các gia đình cũng đã đầu tư, xây dựng tại nhà những khu tắm giặt. Thế nhưng, rất nhiều người dân trong làng, cả gia đình tôi vẫn thường ra lấy nước về sinh hoạt như nhắc nhớ, gìn giữ về nguồn nước của cha ông"- ông Hà nói.
Clip chuyện về cây đa 5 giếng ở Thanh Hóa
Hiện nay, để bảo vệ nguồn nước, người dân địa phương thường xuyên tổ chức dọn vệ sinh, nhặt lá cây rơi xuống giếng và đặc biệt, tại đây đã lắp đặt cả hệ thống camera an ninh để bảo vệ nguồn nước, phòng tránh người lạ xâm nhập, làm những điều không hay.
Do nguồn nước tại cây đa 5 giếng được đánh giá ngon, an toàn, lại luôn trong mát, nên trong thời khắc Giao thừa chào đón năm mới, người dân trong thôn lại tập trung ra khu vực này lấy nước về nhà với quan niệm dùng nước ở cây đa 5 giếng trong dịp đầu năm mới sẽ mang lại nhiều may mắn, công việc suôn sẻ và mùa màng tốt tươi.