Bán thầu làm tăng tai nạn lao động

Tình trạng đáng báo động hiện nay là việc các doanh nghiệp xây dựng bán thầu, cho mượn pháp nhân, hoặc sử dụng cai thầu và khoán trắng công tác an toàn cho các cai thầu. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến tai nạn lao động trong ngành xây dựng ngày càng nhiều

“Tham gia giải quyết nhiều vụ tai nạn lao động (TNLĐ) chết người, tôi rất đau lòng, bởi hầu hết nạn nhân còn quá trẻ. Mất mát đối với gia đình nạn nhân còn lớn hơn khi chỗ dựa kinh tế không còn”. Ông Nguyễn Quốc Việt, Phó chánh Thanh tra Sở LĐ-TB-XH TPHCM, không giấu được bức xúc khi phát biểu tại hội thảo về an toàn lao động do Sở Xây dựng TPHCM tổ chức sáng 24-3.

 

Thi công phức tạp, rủi ro cao

 

Theo Sở LĐ-TB-XH TPHCM, từ năm 2004 đến 2008, TP xảy ra 372 vụ TNLĐ chết người; trong đó ngành xây dựng chiếm 175 vụ (51,62%). Đặc biệt, 3 tháng đầu năm 2009 đã xảy ra 13 vụ TNLĐ chết người trong ngành xây dựng, tăng 225% so với cùng kỳ năm 2008.

 

Đề cập nguyên nhân TNLĐ ngành xây dựng tăng đột biến, nhiều đại biểu phân tích: Các công trình cao tầng, tầng hầm thường có quy mô lớn nên cần rất nhiều lao động phổ thông để phụ việc cho lao động chuyên môn hay khuân vác vật tư, dọn dẹp. Do hạn chế về ý thức, trang bị, huấn luyện, đối tượng này luôn có nguy cơ bị tai nạn cao hơn.

 

Ông Nguyễn Văn Hiệp, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, đồng tình với nhận định này và bổ sung: Ở các công trình cao tầng, có sự cách biệt rất lớn về không gian giữa các nhóm lao động trên công trường (ví dụ nhóm làm việc ở tầng trệt với nhóm ở tầng 20). Điều này làm giảm hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát. Đặc biệt, đối với công trình có tầng hầm, người lao động (NLĐ) phải chịu rủi ro cao từ nhiều yếu tố khó lường trước (địa chất, kết cấu ngầm, khai thác nước ngầm).

 

Nhà thầu phớt lờ, giám sát ú ớ

 

Các đại biểu đều thống nhất nhận định: Để xảy ra TNLĐ chết người, trách nhiệm chính thuộc về chủ đầu tư và các nhà thầu. Tình trạng đáng báo động hiện nay là việc các doanh nghiệp (DN) xây dựng bán thầu, cho mượn pháp nhân, hoặc sử dụng cai thầu và khoán trắng công tác an toàn cho các cai thầu.

 

Đây là nguyên nhân chính dẫn đến TNLĐ trong ngành xây dựng ngày càng nhiều. Các nhà thầu phụ nhận việc qua nhiều trung gian với giá thấp, phải tiết kiệm chi phí tối đa nên không chú ý đến an toàn lao động. Nhiều DN còn thuê mướn các phương tiện thi công nên không đủ hiểu biết để kiểm soát chất lượng của phương tiện.

Vai trò của DN tư vấn giám sát cũng được các đại biểu “mổ xẻ” khá kỹ. Đa số DN xây dựng đều không có giám sát an toàn trên công trường. Có những người sử dụng lao động, chỉ huy trưởng công trường nhưng khi thanh tra hỏi lại không hề biết những tiêu chuẩn cơ bản về an toàn trong xây dựng. Đáng buồn hơn là cán bộ tư vấn giám sát chỉ chú trọng đến chất lượng, bỏ qua việc bảo đảm an toàn dù hợp đồng ký kết giữa chủ đầu tư và tư vấn giám sát có đề cập đến lĩnh vực an toàn.

Một thực trạng đáng báo động khác là số DN khai trình sử dụng lao động chỉ chiếm khoảng 15%. Nhiều DN chỉ ký hợp đồng thời vụ, thậm chí hợp đồng miệng với NLĐ. “DN không quan tâm đến an toàn tính mạng của NLĐ; trong khi phần lớn NLĐ trình độ thấp nên cũng không biết các biện pháp bảo đảm an toàn cho bản thân”- kỹ sư Phan Phùng Sanh, đại diện Hiệp hội Khoa học Kỹ thuật Xây dựng TPHCM, nhận định.

 

Kiểm tra, xử phạt nghiêm

 

Để hạn chế TNLĐ ngành xây dựng, nhiều ý kiến đề xuất giải pháp: Trên mỗi công trường xây dựng, phải xác định và kiểm soát được các rủi ro có thể phát sinh khi thi công. Phải có cơ chế thông tin và cảnh báo để mọi đối tượng tham gia lao động trên công trường đều nhận thức được các nguy cơ và không có tư tưởng “tai nạn sẽ không xảy ra với mình”.

 

Ngoài bảo đảm  quyền lợi NLĐ, chủ đầu tư phải yêu cầu nhà thầu thi công báo cáo phương án an toàn cho từng hạng mục công trình; yêu cầu tư vấn giám sát thẩm định các phương án an toàn đó; đồng thời có trách nhiệm kiểm tra việc thực hiện các biện pháp an toàn trong quá trình thi công; cương quyết đình chỉ khi nhận thấy có nguy cơ xảy ra sự cố và TNLĐ.

 

Về phía NLĐ, phải mạnh dạn từ chối làm việc trong điều kiện mất an toàn như thiết bị cũ kỹ, lạc hậu, chắp vá... Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng phải tăng cường kiểm tra, xử phạt nghiêm khi phát hiện điều kiện thi công không an toàn.