Bất lực với sai phạm về BHXH

Các chế tài hiện nay đã không thể làm được gì với doanh nghiệp chây ì nợ BHXH - Đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự...

Ngày 4-4, trong khi hàng triệu người lao động được nghỉ ngơi trong ngày giỗ Tổ thì mấy chục công nhân (CN) Công ty Giày Anjin (100% vốn Hàn Quốc, quận Bình Tân – TPHCM) lại phải chạy đôn, chạy đáo nhờ các cơ quan chức năng ngăn chặn việc di chuyển máy móc của công ty ra khỏi nhà xưởng. 

Công nhân Công ty Anjin có nguy cơ bị mất quyền lợi

Không ai ngăn chặn

Như Báo Người Lao Động đã nhiều lần thông tin, Công ty Giày Anjin hiện đang nợ lương, trợ cấp thôi việc, BHXH của CN khoảng 8,3 tỉ đồng; nợ các nơi khác khoảng 3 tỉ đồng. LĐLĐ quận Bình Tân – TPHCM đã đại diện CN khởi kiện ra tòa đòi lương, trợ cấp thôi việc. Cơ quan BHXH TPHCM cũng đã khởi kiện và yêu cầu tòa tuyên phá sản đối với Công ty Anjin. Do đó, có sự tranh chấp về khối tài sản của công ty để trả các khoản nợ trên, trong đó có quyền lợi về BHXH của gần 1.000 CN.

Cuối tháng 2-2009, khi phát hiện công ty bán tài sản để trả nợ ngân hàng, BHXH TPHCM đã có văn bản đề nghị các cơ quan chức năng ngăn chặn việc tẩu tán tài sản để bảo đảm trả nợ cho BHXH TPHCM (thực chất là bảo vệ quyền lợi của CN). Ngay sau đó, UBND quận Bình Tân đã có chỉ đạo cho công an quận phối hợp với UBND phường An Lạc bố trí lực lượng hỗ trợ, ngăn chặn việc tẩu tán tài sản trong khi chờ tòa án thụ lý, giải quyết. Thế nhưng, do bức xúc với việc ông Eun Ho Kang, Tổng Giám đốc Công ty Anjin, không có khả năng trả hơn 3 tỉ đồng tiền thuê mặt bằng, ngày 4-4, ông Trần Văn Khoa, Giám đốc Công ty Thanh Bình A, đơn vị cho Công ty TNHH Giày Anjin thuê mặt bằng, đã thuê người, phương tiện đến tháo dỡ và đưa toàn bộ dây chuyền sản xuất của Công ty Anjin ra khỏi nhà xưởng. Ông Trang Sĩ Hòa, Chủ tịch CĐ Công ty TNHH Anjin, bức xúc: “Máy móc khi bị tháo dỡ phơi mưa, phơi nắng như thế làm sao bán được để trả nợ cho CN. Khi chúng tôi báo Công an phường An Lạc nhờ can thiệp thì được chỉ xuống khu phố; báo khu phố thì được chỉ tới công an! Chẳng biết phải làm sao!”.

Thanh tra cũng bó tay!

Công ty Anjin chỉ là một trong rất nhiều doanh nghiệp (DN) nợ đọng BHXH. Theo BHXH TPHCM, hiện có 56 DN trên địa bàn TP nợ hơn 54,2 tỉ đồng, trong đó có nhiều DN nợ đọng nhiều năm. Thế nhưng, các biện pháp chế tài đã trở nên không hiệu quả với sự chây ì của các DN. Ông Nguyễn Đăng Tiến, Trưởng Phòng Kiểm tra BHXH TPHCM, phân tích mức phạt hành chính cao nhất chỉ 20 triệu đồng. Vì vậy, DN chấp nhận “được xử phạt” để khỏi phải đóng hàng tỉ đồng BHXH. Các quy định về cho tước quyền sử dụng giấy phép đăng ký kinh doanh có thời hạn hoặc vĩnh viễn thì chưa có hướng dẫn.

Một chế tài cụ thể hơn là trích tiền từ tài khoản của DN sang tài khoản BHXH thì cũng bị đối phó bằng “chiêu thức” cung cấp thông tin về “tài khoản rỗng”. Chẳng hạn, Công ty Kwang Nam (nợ hơn 7,2 tỉ đồng BHXH), khi được Thanh tra Sở LĐ-TB-XH TPHCM yêu cầu ngân hàng thông báo số tiền trong tài khoản của công ty để thực hiện việc trích xuất thì được trả lời tài khoản chỉ còn vài USD và 65.000 đồng! Ông Huỳnh Tấn Dũng, Chánh Thanh tra Sở LĐ-TB-XH TPHCM, khẳng định: “Thực chất đây là hành động đối phó của DN”.

Kiện... củ khoai

Trước thực trạng trên, khoảng tháng 4-2008, BHXH TPHCM đã khởi kiện 5 DN Hàn Quốc nợ BHXH với hy vọng sẽ thu hồi được nợ. Thế nhưng, hy vọng trên cứ dần tắt. Bởi lẽ, cho đến nay, mới chỉ có TAND quận Phú Nhuận xét xử và tuyên buộc Công ty Kwang Nam phải trả 7,2 tỉ đồng (một lần) vào tháng 6-2008. Nhưng ngay cả vụ án được xem là thành công nhất này thì kết quả cũng không trọn vẹn, bởi lẽ chủ DN sau đó cũng chỉ đóng 500 triệu đồng rồi lẳng lặng bán công ty bỏ về nước. Số tiền hơn 6,7 tỉ đồng còn lại chẳng biết đến bao giờ mới được thu hồi, đồng nghĩa với việc quyền lợi của hàng ngàn CN bị mất.

Bốn vụ kiện còn lại có số phận khá “long đong”, thậm chí có vụ việc bị từ chối trái luật, có vụ bị “dưới đẩy lên, trên trả xuống”, dùng dằng chưa biết đến bao giờ. Nhận xét về những vụ kiện này, ông Nguyễn Đăng Tiến rầu rĩ: “Quá phức tạp, quá mệt mỏi và... cũng không thể hiểu nổi. Các chế tài hiện nay đã bất lực với DN chây ì nợ BHXH!”.