Xử lý DN trì hoãn, né tránh

Một tháng qua, trên địa bàn TPHCM đã xảy ra hơn 10 cuộc tranh chấp lao động tập thể. Hầu hết các cuộc tranh chấp này xuất phát từ việc doanh nghiệp (DN) chưa điều chỉnh mức lương theo quy định mới của Chính phủ. Sự chậm trễ trong việc xây dựng, đăng ký thang, bảng lương đã kéo theo những hệ lụy không nhỏ.

Xảy ra tranh chấp mới xây dựng

Đầu tháng 3, khi hàng ngàn công nhân (CN) Công ty May Quảng Việt (huyện Củ Chi –TPHCM) ngừng việc tập thể thì các cơ quan chức năng mới phát hiện công ty chưa điều chỉnh tiền lương của CN theo quy định mới. Trước đó, Sở LĐ-TB-XH TPHCM đã có văn bản gởi DN về việc điều chỉnh thang, bảng lương và tổ chức tập huấn về việc này nhưng DN không thực hiện. CN chỉ trở lại làm việc sau khi công ty cam kết xây dựng thang, bảng lương mới, với mức lương cơ bản tăng 14% và tăng lương hằng năm 5%.

Cùng nguyên nhân như trên, ngày 3-3, gần 150 CN Công ty Bửu Truyền (quận Bình Tân –TPHCM) cũng ngừng việc yêu cầu công ty tăng lương theo quy định của Chính phủ. Ngay trong ngày, công ty đã được cơ quan chức năng hướng dẫn việc xây dựng thang, bảng lương đúng quy định của pháp luật.

Trong báo cáo về tình hình tranh chấp lao động tập thể gia tăng trên địa bàn, LĐLĐ quận 7 nhận định: Có khả năng tái diễn tranh chấp vì tiến độ xây dựng, điều chỉnh thang, bảng lương chậm. Quy trình chưa đúng quy định, CĐ không được tham mưu nên người lao động không đồng ý.

Trì hoãn để lách luật

Bất chấp hậu quả của việc chậm trễ xây dựng thang, bảng lương nhiều DN vẫn né tránh thực hiện. Nhiều chuyên gia lao động cho biết: Nguyên nhân chính của việc này là do DN muốn lách luật để không thực hiện các chế độ liên quan cho người lao động. Thông thường, khi đăng ký thang, bảng lương thì cơ quan lao động yêu cầu phải trình hợp đồng lao động, công khai mức lương... Trong khi thực tế, rất nhiều DN, nhất là DN vừa và nhỏ không hề ký hợp đồng lao động cũng không tham gia BHXH, BHYT... Nếu đăng ký thang, bảng lương thì DN sợ bị truy ra những vi phạm cũ. Điều này giải thích tình trạng hàng ngàn DN ở một số quận, huyện dù đến cuối thời hạn vẫn không đến cơ quan lao động để thực hiện việc đăng ký thang, bảng lương.

Bà Đặng Thị Ngọc Hà, Phó Giám đốc Công ty May Phương Khoa (quận 12-TPHCM), cho biết: “Khi xây dựng thang, bảng lương một số DN cũng gặp chút khó khăn là phải xếp lại bậc thợ và cân đối bảng lương cho sát với tiền công trả theo sản phẩm. Nhưng nếu DN minh bạch về tiền lương thì khó khăn này không đáng kể”. Công ty Phương Khoa có hơn 2.000 lao động nhưng bộ phận kế toán và CĐ chỉ cần chưa đến hai tuần là đã xây dựng xong thang, bảng lương mới. Thậm chí DN lớn như Công ty Pouyen, quận Bình Tân-TPHCM có khoảng 50.000 lao động nhưng cũng hoàn tất thang, bảng lương mới cách đây cả tháng.

Một thực tế khác là ngay cả cơ quan chức năng cũng không quản được các DN trên địa bàn. Vừa qua, cơ quan chức năng gởi 3.000 công văn đến các DN triển khai về thang, bảng lương mới nhưng có đến 500 DN không tìm ra địa chỉ. Mặt khác, thói quen lâu nay là cơ quan cấp phép, quản lý về kinh tế ít phối hợp với cơ quan lao động để quản các DN. Vì vậy, tình trạng DN hoạt động trên địa bàn cả năm trời mà cơ quan lao động không biết là khá phổ biến.

Lên lịch xử lý doanh nghiệp né tránh

Sai phạm của các DN cố tình vi phạm đã rõ ràng, vấn đề còn lại là cơ quan chức năng có kiên quyết xử lý? Và quan trọng không kém là biện pháp xử lý như thế nào đối với số lượng DN vi phạm lớn như hiện nay. Kinh nghiệm này đã được quận 12 áp dụng: Xử phạt nghiêm và kiên quyết buộc DN phải khắc phục sai phạm. Trong năm 2007, khoảng 50 DN bị xử phạt hành chính không đóng phạt, quận đã cảnh cáo và ra thời hạn chấn chỉnh. Nếu DN không thực hiện sẽ kiến nghị rút giấy phép hoạt động. Và gần đây, 12 DN vi phạm pháp luật lao động đã bị xử phạt 80 triệu đồng. Những biện pháp trên đã có tác động đến thực tế.

Ông Lê Sơn, Phó Chủ tịch UBND quận Tân Bình-TPHCM, khẳng định: “UBND quận đã chỉ đạo Phòng LĐ-TB-XH quận lập danh sách các DN sai phạm và tiếp đến sẽ tiến hành kiểm tra xử phạt”. Kế hoạch này cũng đã được thực hiện ở quận 12, Gò Vấp... và đây cũng là chỉ đạo của Sở LĐ-TB-XH TPHCM về biện pháp xử lý các DN vi phạm.