Cuộc thi "Tết xanh": Gieo mầm xanh khi xuân về

(NLĐO) - "Mùng 1 Tết Cha, mùng 2 Tết Mẹ… mùng 3 Tết Cây" – đó là cách đón Tết rất riêng của Sùng A Cải, chủ nhiệm dự án Ước mơ triệu cây xanh suốt nhiều năm qua

Tôi quen A Cải đã lâu. Mỗi khi tháng Chạp chạm ngõ, trong khi nhiều người tất bật sắm sửa Tết, tôi lại thấy Cải bận rộn chuẩn bị cho "Tết trồng cây". Cải là chàng trai người Mông, sinh ra ở bản Ba Cầu (Văn Chấn, Lào Cai) trong một gia đình nghèo, đông anh chị em.

Hồi nhỏ, Cải từng chứng kiến nhiều trận lũ quét cuốn trôi hoa màu của gia đình, khiến cái đói đeo bám năm này qua năm khác. Tết với Cải nhiều khi chỉ có ngô và những món rau rừng. Nguyên nhân sâu xa là do rừng đầu nguồn bị tàn phá, đất đai xói lở. Chính từ những ký ức ấy, A Cải ước mơ khi lớn lên sẽ trồng thật nhiều cây xanh để giữ đất, giữ màu xanh núi rừng và giữ sự bình yên cho bản làng.

Sau khi học xong đại học ở Hà Nội, Cải theo đuổi dự án Ước mơ triệu cây xanh và nay tiếp tục triển khai thêm dự án Hệ sinh thái Rừng và Em.

Tết đến xuân về, giữa dòng người ngoài phố hối hả sắm Tết năm con ngựa, A Cải vẫn ở lại căn gác trọ nhỏ ở Thủ đô, cặm cụi lên kế hoạch "lì xì" cho dân bản Ba Cầu – mỗi hộ 3 cây ăn quả, rồi tổ chức đi trồng vào ngày mùng 3 Tết.

Cải bảo ở bản chủ yếu là hộ nghèo, trồng cây không chỉ giúp cuộc sống an toàn hơn mà còn là một sinh kế lâu dài. Với 153 hộ dân, ước tính sẽ có khoảng 500 người cùng tham gia trồng cây với Cải, tạo nên một ngày hội xanh nơi bản làng vùng cao Tây Bắc.

Ở quê Cải còn có tục cúng rừng – Tết rừng, nơi bà con tế lễ thần linh. Sau nghi lễ đầu năm, người dân cùng nhau trồng cây, gửi gắm niềm tin vào sự trường tồn của rừng. Chính những nét văn hóa ấy càng khiến Cải thêm quyết tâm gìn giữ màu xanh quê hương.

Mỗi cái Tết, Cải đều gắn với một dự án xanh. Năm 2023 là dự án Lì xì đất mẹ – Lộc về đầy nhà, kêu gọi lì xì cây xanh, hạt giống và ra quân trồng cây tại xã Văn Chấn vào mùng 3 Tết. Đến nay, cây đã cao lớn, xanh tốt.

Tết trồng cây năm 2024 tại xã Cao Phong (Phú Thọ), Cải cùng mọi người trồng 813 cây lim xanh, giờ cây đã cao vài chục centimet, tán bắt đầu mở rộng. Rồi Mua quà Tết – Góp cây xanh… Cải thường nói vui: "Mình không có Tết ăn nên mình trốn vào rừng nhé, các bạn đừng gọi mình đi ăn Tết nữa, mình ăn Tết cây".

Việc gieo những mầm xanh của Cải dần làm thay đổi nhận thức của bà con trong bản. Họ yêu rừng, yêu cây như yêu chính cuộc sống của mình. Có lần, một người hàng xóm xin Cải 500 cây giống để khi về quê ăn Tết sẽ đi trồng. Anh bảo thời tiết giờ thất thường, mưa bão nhiều, trồng rừng vừa giữ đất, vừa tạo tán, biết đâu sau này còn thành tài sản cho con cháu.

"Nhìn anh lom khom bên sườn đồi, tôi bỗng thấy rõ hơn tình quê và nghĩa xóm. Người quê tôi là vậy – lặng lẽ, bền bỉ, rời đi vì cuộc sống nhưng trái tim lúc nào cũng hướng về nơi mình sinh ra. Họ quay về bằng những việc nhỏ mà đầy yêu thương: một gốc cây trồng lại, một bờ đất giữ gìn, một góc quê thêm xanh. Anh hàng xóm khiến tôi biết ơn hơn với mảnh đất này, biết ơn những con người quê tôi – chân chất, chịu thương chịu khó và chưa bao giờ quên cội nguồn. Cũng nhờ họ mà tôi có thêm động lực để tiếp tục cố gắng mỗi ngày, với rừng, với cây và với tụi nhỏ… như một cách đền đáp quê hương đã nuôi mình lớn" - Cải chia sẻ.

Không chỉ cộng đồng địa phương, nhiều doanh nghiệp cũng đồng hành cùng Cải. Thương hiệu thời trang trẻ em BuBaby hợp tác với Ước mơ triệu cây xanh trong các hoạt động trồng cây và lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường từ những điều giản dị nhất.

Thông qua sự hợp tác này, BuBaby ra mắt bộ sưu tập thời trang trẻ em lấy cảm hứng từ môi trường và lối sống bền vững, ưu tiên chất liệu an toàn, bền bỉ và quy trình sản xuất có trách nhiệm. Điểm nhấn của sự hợp tác là hoạt động trồng 2.000 cây rừng tại Lào Cai trước Tết Bính Ngọ 2026, góp phần phục hồi hệ sinh thái, giảm tác động của biến đổi khí hậu và mang lại giá trị lâu dài cho cộng đồng địa phương.

Tết xanh với Cải không chỉ có rừng mà còn có rau. Nhiều năm nay, Cải triển khai dự án Nông trại quê em, cùng bà con và các em học sinh trồng những luống rau xanh trên mảnh đất trước kia còn bỏ trống. Dịp cận Tết, trồng rau với số lượng lớn, bà con không chỉ đủ rau ăn mà còn bán được, có thêm tiền sắm Tết. Rau được trồng theo hướng hữu cơ, không thuốc trừ sâu, không để lại túi ni-lông trên ruộng.

Đến nay, Cải đã trực tiếp trồng và vận động trồng được hơn một triệu cây xanh khắp miền Bắc. Ước mơ ngày nào đã thành hiện thực, và hành trình xanh ấy vẫn đang tiếp tục. Với Cải, cây không chỉ là sinh kế hay môi trường, mà còn là một phần cuộc sống – như người bạn, người tri kỷ. Mỗi mùa Tết trồng cây lại mang đến thêm những mầm xanh hy vọng cho núi rừng Tây Bắc.