Đánh thức không gian ven biển

Vũng Tàu, Long Hải, Phước Hải, Bình Châu được xem là "mặt tiền biển", có thể tạo bước đột phá nếu khai thác hiệu quả du lịch đêm

Sau sáp nhập, TP HCM không chỉ mở rộng địa giới mà còn mở ra một không gian phát triển mới hướng biển, nơi hội tụ đầy đủ điều kiện để hình thành các cực tăng trưởng du lịch chất lượng cao.

Đông khách ngày, vắng trải nghiệm đêm

TP HCM lần đầu tiên sở hữu một không gian biển liên hoàn, hội tụ đầy đủ điều kiện để hình thành các cực tăng trưởng du lịch chất lượng cao. Trong đó, dải ven biển được xem là khu vực giàu tiềm năng nhất, vừa có lợi thế tự nhiên vừa nằm trong bán kính di chuyển thuận lợi từ trung tâm TP HCM. Tuy nhiên, để không gian này thực sự "thức giấc", du lịch ban đêm được xác định là mảnh ghép mang tính quyết định.

Với đường bờ biển dài, khí hậu ôn hòa và vị trí chiến lược trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây (nay là TP HCM) được đánh giá có đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm du lịch đêm phía Nam. Thế nhưng, khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế vẫn còn khá xa.

Mỗi năm, khu vực này đón khoảng 13-15 triệu lượt khách, song thời gian lưu trú trung bình chỉ ở mức 1,9 đêm, thấp hơn nhiều so với Đà Nẵng hay Nha Trang. Khi màn đêm buông xuống, ngoài một số tuyến phố hải sản, chợ đêm nhỏ lẻ và vài quán bar, phần lớn không gian du lịch trở nên trầm lắng. Sau 21 - 22 giờ, du khách gần như không còn nhiều lựa chọn trải nghiệm, khiến dòng chi tiêu ban đêm bị "gãy khúc".

Không chỉ thiếu sản phẩm, hạ tầng phục vụ du lịch đêm cũng chưa theo kịp yêu cầu phát triển. Hệ thống chiếu sáng cảnh quan, giao thông công cộng ban đêm, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, lực lượng hỗ trợ du lịch… còn rời rạc, thiếu đồng bộ. Công tác quản lý không gian đêm tại một số địa bàn vẫn lúng túng, vừa lo ngại phát sinh vấn đề an ninh trật tự, môi trường vừa chưa có cơ chế đủ linh hoạt để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư.

Những "điểm nghẽn" này được nhìn thấy rõ nhất từ góc độ doanh nghiệp và du khách. Chủ khách sạn Ngọc Hạnh (đường Thùy Vân, phường Vũng Tàu) cho biết nhu cầu vui chơi, giải trí về đêm của du khách là rất lớn, đặc biệt vào cuối tuần và mùa cao điểm. "Khách hỏi nhiều nhưng sản phẩm để bán không có. Ngoài ăn hải sản, cà phê hay bar thì gần như không còn gì để gợi ý thêm" - chị Hạnh chia sẻ.

Trong khi đó, một doanh nghiệp đầu tư tại khu vực Hồ Tràm nhìn nhận du lịch ban đêm chính là "mảnh ghép còn thiếu" để giữ chân khách dài ngày. Hiện nay, du khách đến nghỉ dưỡng chủ yếu tận hưởng biển, suối khoáng, spa ban ngày, tối đến phần lớn quay về khu lưu trú. "Nếu có thêm sản phẩm văn hóa, biểu diễn nghệ thuật, chợ đêm sinh thái hay tour trải nghiệm rừng - biển về đêm, mức chi tiêu của khách chắc chắn sẽ tăng" - đại diện doanh nghiệp này nói.

Ở góc độ du khách, chị Nguyễn Thảo Linh, du khách từ tỉnh Đồng Nai, cho biết: "Buổi tối đi dạo biển rất thích nhưng ngoài ăn hải sản thì gần như không biết đi đâu, làm gì thêm".

Chủ động nhập cuộc

Nhận diện rõ những hạn chế này, cuối năm 2023, UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ đã ban hành Kế hoạch 232/KH-UBND triển khai Đề án phát triển sản phẩm du lịch ban đêm. Mục tiêu là hình thành các mô hình đặc sắc, phù hợp từng địa bàn, gắn với bản sắc văn hóa - sinh thái - lịch sử; đến năm 2030, mỗi khu vực trọng điểm có ít nhất một sản phẩm đặc trưng, tăng 15% chi tiêu ban đêm và 10% thời gian lưu trú.

Trên cơ sở đó, nhiều hội thảo, nghiên cứu khoa học đã gợi mở hướng đi cụ thể cho từng không gian. Các chuyên gia thống nhất phát triển du lịch đêm theo 5 nhóm sản phẩm trọng tâm: Biểu diễn văn hóa - nghệ thuật; thể thao - chăm sóc sức khỏe - làm đẹp; mua sắm - giải trí; trải nghiệm - giáo dục - tâm linh và ẩm thực đêm.

PGS-TS Đoàn Thị Mỹ Hạnh, Trường ĐH Văn Lang, cho rằng chợ đêm và phố đi bộ là mô hình dễ triển khai nhưng muốn bền vững phải được quy hoạch bài bản, chú trọng hạ tầng tiếp cận, vệ sinh môi trường và an ninh. "Vũng Tàu hoàn toàn có thể phát triển mô hình chợ đêm - phố đi bộ ven biển với bản sắc riêng, tránh sao chép đơn điệu" - bà nhấn mạnh.

Ở nhóm biểu diễn văn hóa - nghệ thuật, TS Lê Thị Thanh Thủy, Trường ĐH Văn hóa TP HCM, đề xuất mô hình "Vũng Tàu - Đêm bản sắc", tích hợp không gian đêm, nội dung biểu diễn, công nghệ trình diễn và sự tham gia của cộng đồng. Theo bà, đây là cách kể câu chuyện lịch sử - văn hóa địa phương bằng ngôn ngữ hiện đại, phù hợp với du khách trẻ và khách quốc tế.

Trong bức tranh chung, Côn Đảo được đánh giá là địa bàn có tiềm năng khác biệt nhất. TS Lê Cao Thanh, Trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TP HCM, gợi mở xây dựng Côn Đảo thành điểm đến du lịch đêm "không ồn ào mà sâu lắng", với các sản phẩm như phố đi bộ Con đường di sản, tour đêm Nghĩa trang Hàng Dương mang tính tri ân - giáo dục, hay tour sinh thái đêm xem rùa đẻ, lặn biển đêm.

Thực tế, một số địa phương đã chủ động nhập cuộc. Tại phường Vũng Tàu, việc đưa Công viên Bãi Sau vào sử dụng đã tạo chuyển biến rõ nét cho không gian đêm ven biển. Chủ tịch UBND phường Vũng Tàu Vũ Hồng Thuấn cho biết địa phương đang định hướng mở rộng hoạt động ban đêm, lấy trải nghiệm du khách và chất lượng sống của người dân làm trung tâm, từng bước hình thành phố đi bộ ven biển, biểu diễn nghệ thuật đường phố và các sự kiện đêm.

Trong khi đó, khu vực Hồ Tràm, "thủ phủ" du lịch nghỉ dưỡng cao cấp lại đi theo hướng khác biệt. Theo lãnh đạo địa phương, Hồ Tràm ưu tiên phát triển du lịch đêm yên tĩnh, tinh tế, gắn với chăm sóc sức khỏe, spa, ẩm thực cao cấp và các chương trình nghệ thuật chọn lọc. Ông Phan Khắc Duy, Bí thư Đảng ủy xã Hồ Tràm, cho biết địa phương sẽ quy hoạch không gian du lịch đêm đặc thù, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế đêm và gìn giữ môi trường sinh thái.