Điểm nóng xung đột ngày 10-3: Mỹ gặp nhiều "gió ngược" từ Iran

(NLĐO) - Sau những ngày đầu tiên được đánh giá là thành công về chiến thuật, hiện Mỹ phải đối diện nhiều bất ổn về chiến lược trong cuộc chiến với Iran

Đài CNN nhận định mặc dù có ưu thế về lực lượng quân sự, Washington dường như vẫn đang rối bời về tương lai của cuộc chiến trong khi Tehran vẫn nắm giữ những ẩn số có thể xoay chuyển cục diện.

Quyền kiểm soát không phận và bài toán tên lửa

Rạng sáng 28-2, Mỹ được cho là đã phá hủy những gì còn sót lại của hệ thống phòng không Iran. Báo cáo trước đó cho thấy phòng không Iran tổn hại nghiêm trọng sau cuộc xung đột 12 ngày với Israel năm 2025.

Hiện tại, Mỹ và Israel dường như nắm quyền kiểm soát không phận Iran, đồng nghĩa máy bay của hai nước có thể hoạt động tự do với rủi ro có thể kiểm soát được.

Tuy nhiên, Iran không hề thúc thủ mà đang đáp trả bằng các đợt tấn công bằng tên lửa vào Israel, các cơ sở của Mỹ trong khu vực và mục tiêu dân sự trên khắp vùng Vịnh. 

Ưu tiên hàng đầu của Mỹ và Israel trong giai đoạn này là làm suy yếu hệ thống tên lửa Iran, đặc biệt là các bệ phóng. Các bệ phóng sẽ quyết định số lượng tên lửa mà Iran có thể bắn mỗi loạt.

Mục tiêu này không hề dễ dàng. Iran không có nhiều tên lửa tầm xa vươn tới Israel nhưng lại có kho dự trữ khổng lồ tên lửa tầm ngắn và tầm trung vươn khắp vùng Vịnh.

Iran dần ổn định nội bộ

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo 48 lãnh đạo cấp cao của Iran đã thiệt mạng trong những giờ đầu tiên của chiến dịch, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei.

Diễn biến này có thể đã gây hỗn loạn trong toàn bộ hệ thống chỉ huy của Iran. Hôm 1-3, Bộ trưởng Ngoại giao Iran thừa nhận các đơn vị quân đội có thể đã hành động độc lập và không liên lạc với hệ thống chỉ huy cấp trên.

Thế nhưng, đến ngày 8-3, Iran công bố người kế nhiệm ông Khamenei chính là con trai ông, Mojtaba Khamenei. Không chỉ vậy, ông Mojtaba còn được cho là người cứng rắn theo đường lối chủ chiến.

Bất ngờ trong khu vực

Chuyên gia nhận định diễn biến gây bất ngờ nhất là việc Iran quyết định nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự, khách sạn và nhà ở tại các quốc gia vùng Vịnh, gồm Ả Rập Saudi, UAE, Qatar, Bahrain, Kuwait và Oman.

Các quốc gia này muốn đứng ngoài cuộc xung đột, nhưng đòn trả đũa của Iran khiến nhiều nước suy tính lại. 

Trong khi đó, các công cụ quân sự bất đối xứng của Iran - hoạt động mạng, lực lượng dân quân ủy nhiệm, gây rối trên biển - dường như đang tạm lắng.

Thái độ của Nga và Trung Quốc

Iran từ lâu đề cao mối quan hệ đối tác chiến lược với Nga và Trung Quốc.

Tehran cung cấp tên lửa và máy bay không người lái cho Nga sử dụng ở Ukraine, đồng thời từng dựa vào hệ thống phòng không của Nga. Còn Trung Quốc phụ thuộc vào dầu mỏ giá rẻ của Iran cũng như thương mại toàn cầu qua eo biển Hormuz.

Moscow và Bắc Kinh mới lên án đòn tấn công của Israel và Mỹ, song không chia sẻ nhiều.

Cú sốc năng lượng

Mọi xung đột kéo dài liên quan đến Iran đều kéo giá dầu lên cao, đặc biệt khi giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz bị đe dọa. 

Đến ngày 9-3, giá dầu đã tiệm cận mốc 120 USD/thùng, đang trên đường dẫn tới một cuộc khan hiếm năng lượng trên toàn cầu.

Chưa có điểm kết thúc rõ ràng

Về mặt quân sự, Mỹ duy trì ưu thế vượt trội về lực lượng: không quân, tác chiến hải quân, khả năng tiếp cận tình báo toàn cầu và chiều sâu hậu cần. Nếu Iran lựa chọn leo thang, Mỹ và Israel vẫn nắm giữ nhiều phương án và mục tiêu chiến lược trên khắp lãnh thổ nước này.

Tuy nhiên, chỉ riêng lợi thế quân sự thì không thể mang lại các kết quả chính trị.

Các cuộc xung đột khi đã bắt đầu thường tự tạo quán tính riêng với những biến số khó lường trước. Từ góc độ của Washington, mối quan ngại lớn nhất lúc này là họ chưa tìm thấy lối thoát hay điểm dừng cho chiến dịch tại Iran, dù có những thành công quân sự đáng kể.