Điểm nóng xung đột ngày 4-5: Iran và cuộc đấu trí nghẹt thở với Mỹ

(NLĐO) – Trước lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ, Iran chủ động cắt giảm sản lượng và tận dụng kho chứa nổi để duy trì dòng chảy dầu mỏ.

Trong bối cảnh lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ tại eo biển Hormuz đang siết chặt, hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Iran đã sụt giảm mạnh, khiến các kho chứa nhanh chóng lấp đầy. Theo một quan chức cấp cao của Iran, trước tình hình đó, Tehran đã bắt đầu chủ động cắt giảm sản lượng khai thác.

Tuy nhiên, Washington có thể đang đánh giá thấp kinh nghiệm của Tehran. Với hàng thập kỷ đối phó với cấm vận, các kỹ sư Iran đã thành thạo kỹ thuật tạm dừng các giếng dầu mà không gây hư hại vĩnh viễn và có thể tái khởi động nhanh chóng.

Những kỹ năng này được mài giũa từ thời chính quyền Tổng thống Donald Trump nhiệm kỳ đầu tiên, khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân với Iran (JCPOA) năm 2018, cũng như áp đặt các lệnh trừng phạt buộc Tehran phải cắt giảm sản lượng.

Ông Hamid Hosseini, đại diện Hiệp hội Xuất khẩu dầu, khí đốt và hóa dầu Iran, khẳng định quốc gia này có đủ chuyên môn, kinh nghiệm và không hề lo ngại.

Theo trang Bloomberg, cuộc xung đột tại Trung Đông đang rơi vào thế bế tắc, cả hai bên đều chờ đợi bên kia nhượng bộ. Bằng cách nhắm vào nguồn thu quan trọng nhất của Iran, Tổng thống Donald Trump muốn buộc Tehran chấm dứt xung đột.

Ngược lại, Iran sử dụng chiến lược "nền kinh tế kháng cự", chấp nhận chịu đựng áp lực để kéo dài cuộc đối đầu và đẩy giá dầu thế giới lên cao nhằm gây sức ép ngược lại Washington.

Dù vậy, bối cảnh hiện tại khắc nghiệt hơn trước. Trước đây, Iran có thể bán dầu thông qua "đội tàu bóng tối", song việc Mỹ trực tiếp phong tỏa vùng biển quanh eo biển Hormuz hiện nay đã khiến hàng chục triệu thùng dầu bị mắc kẹt.

Phía Mỹ cho rằng đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu của Iran - sắp đạt ngưỡng chứa tối đa, gây tổn thất 170 triệu USD mỗi ngày cho Tehran. Nếu các kho chứa đầy hoàn toàn, Iran buộc phải cắt giảm sản lượng xuống mức chỉ còn phục vụ nhu cầu nội địa (khoảng 2 triệu thùng/ngày), tương đương một nửa tiềm năng.

Các lựa chọn thay thế khác như vận chuyển bằng đường bộ qua các nước láng giềng hay dùng đường sắt sang Trung Quốc (khách hàng mua dầu thô lớn nhất của Iran) đều gặp thách thức về tính kinh tế. Đồng thời, Mỹ cũng vừa trừng phạt mạng lưới "ngân hàng ngầm" và các nhà máy lọc dầu tư nhân tại Trung Quốc có liên kết với Iran.

Bất chấp những dự báo tiêu cực từ Washington, Tehran vẫn cho thấy sự kiên cường. Các chuyên gia ước tính Iran vẫn còn khoảng một tháng trước khi cạn kiệt hoàn toàn năng lực lưu trữ.

Quốc gia này đang tăng cường sử dụng các kho chứa nổi với công suất từ 65 đến 75 triệu thùng, chủ yếu trên các tàu chở dầu hoạt động trong khu vực phong tỏa.

Rủi ro lớn nhất đối với Iran là việc duy trì áp suất ổn định tại các mỏ dầu khi đóng cửa giếng lâu ngày. Tuy nhiên, giới chức Iran tin rằng họ có thể kiểm soát rủi ro nhờ kinh nghiệm vận hành quá khứ.

Bà Claire Jungman - Giám đốc rủi ro và tình báo hàng hải tại công ty dữ liệu Vortexa (Anh) - nhận định hạ tầng xuất khẩu của Iran được xây dựng dựa trên sự linh hoạt tối đa. Bằng cách tận dụng kho chứa nổi và chuyển tải giữa các tàu, hệ thống của Iran vẫn đang vận hành ở trạng thái "bị hạn chế" thay vì gián đoạn hoàn toàn.