Điểm nóng xung đột ngày 9-5: Ả Rập Saudi xoay chuyển chiến lược với Mỹ?

(NLĐO) - Sau nhiều năm dựa vào "chiếc ô an ninh" của Mỹ, Ả Rập Saudi đang dần chuyển hướng sang một cấu trúc phòng thủ mới mang tính độc lập hơn.

Theo đài RT, Hiệp ước phòng thủ chung (SMDA) được Thái tử Ả Rập Saudi Mohammed bin Salman và Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif ký hồi tháng 9 năm ngoái được đánh giá là bước ngoặt lớn trong quan hệ hai nước. 

Nội dung cốt lõi của hiệp ước nêu rõ: Bất kỳ hành động tấn công nào nhằm vào một bên sẽ được xem là tấn công vào cả hai bên.

Ông Farhad Ibragimov, chuyên gia của Đại học Tài chính trực thuộc chính phủ Nga, nhận xét dù ngôn từ trong văn kiện khá mềm dẻo và không nêu cụ thể cơ chế phản ứng quân sự, giới quan sát cho rằng giá trị lớn nhất của SMDA nằm ở yếu tố răn đe chiến lược.

Pakistan hiện sở hữu khoảng 150-160 đầu đạn hạt nhân cùng hệ thống tên lửa tầm ngắn và tầm trung tương đối hoàn chỉnh. Điều này khiến thỏa thuận giữa Islamabad và Riyadh được xem như nền móng đầu tiên cho một "ô hạt nhân Hồi giáo", không dựa vào phương Tây mà dựa trên lợi ích chiến lược giữa hai quốc gia Hồi giáo lớn.

Nỗi lo lớn nhất của Ả Rập Saudi hiện nay vẫn là Iran. Riyadh nhiều năm qua luôn xem Tehran là đối thủ cạnh tranh ảnh hưởng trực tiếp tại Trung Đông, đặc biệt khi Iran có mạng lưới lực lượng ủy nhiệm trải rộng khắp khu vực.

Trong khi đó, niềm tin của Ả Rập Saudi vào Mỹ đang lung lay. Các động thái của Washington trong thời gian gần đây, đặc biệt dưới thời Tổng thống Donald Trump, khiến Riyadh nhận ra rằng Mỹ có thể ưu tiên lợi ích riêng thay vì bảo vệ đồng minh vùng Vịnh bằng mọi giá.

Việc xung đột Mỹ - Iran leo thang càng khiến Ả Rập Saudi thêm bất an. Nếu Tehran đứng vững sau các đợt không kích của Mỹ và Israel, Iran có thể bước ra khỏi khủng hoảng với vị thế mạnh hơn trước rất nhiều. Đây là kịch bản Riyadh đặc biệt lo ngại.

Không chỉ Iran, Ả Rập Saudi còn phải dè chừng Israel. Chính phủ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu liên tục theo đuổi chính sách cứng rắn và sẵn sàng sử dụng sức mạnh quân sự trong khu vực. 

Riyadh rơi vào thế khó vì bị kẹp giữa một Iran đầy tham vọng và một Israel ngày càng quyết đoán.

Trong bối cảnh đó, Pakistan trở thành lựa chọn gần như duy nhất để Ả Rập Saudi tạo thế cân bằng chiến lược.

Tuy nhiên, Islamabad cũng rất thận trọng. Pakistan nhiều lần khẳng định SMDA mang tính phòng thủ chứ không nhằm vào bất kỳ quốc gia cụ thể nào. 

Dù đã triển khai một số lực lượng quân sự tới căn cứ King Abdul Aziz ở Ả Rập Saudi hồi tháng 4, Pakistan hiện chưa có dấu hiệu muốn trực tiếp tham chiến chống Iran.

Lý do là Islamabad vẫn duy trì quan hệ với cả Tehran lẫn Washington, đồng thời đóng vai trò kênh trung gian hiếm hoi giữa hai bên. 

Ngoài ra, quân đội Pakistan hiện vẫn phải duy trì trạng thái sẵn sàng cao độ ở biên giới phía Đông sau căng thẳng với Ấn Độ hồi tháng 5-2025, nên khả năng mở thêm mặt trận mới là rất hạn chế.

Vì vậy, thông điệp mà Pakistan muốn gửi tới Iran khá rõ ràng: Mọi cuộc tấn công nhằm vào Ả Rập Saudi đều có giới hạn và có thể kéo theo những hệ lụy khu vực khó lường.

Thay vì trực tiếp tham chiến, Islamabad đang chọn chiến lược "hiện diện nhưng không can dự", vừa gia tăng ảnh hưởng tại Trung Đông, vừa giữ được khoảng trống ngoại giao để xoay chuyển khi cần thiết.