Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

(NLĐO)- Hội thảo đã gợi mở các thành tố, định hình mô hình tăng phát triển đất nước giai đoạn 2026- 2045

Ngày 26-5, tại TP Hải Phòng, Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương chủ trì, phối hợp cùng Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hội đồng Lý luận Trung ương, Thành ủy Hải Phòng và các đơn vị tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề "Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số".

Hội thảo là diễn đàn khoa học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm cung cấp luận cứ lý luận và thực tiễn phục vụ xây dựng Đề án "Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số" trình Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, nhấn mạnh sau gần 40 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn.

Từ một nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, khép kín, Việt Nam đã từng bước hình thành nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mở cửa và hội nhập quốc tế sâu rộng, đồng thời giữ vững ổn định chính trị - xã hội.

Từ một nước nghèo nàn, lạc hậu, thu nhập bình quân đầu người thấp, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế năng động, phát triển nhanh với quy mô GDP tăng trưởng vượt bậc và thu nhập bình quân đầu người tăng đáng kể.

"Quy mô GDP của Việt Nam năm 2025 đứng thứ 32 thế giới và nằm trong nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất thế giới" - ông Nguyễn Thanh Nghị nói.

Cũng theo Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, bước sang giai đoạn phát triển mới, mô hình phát triển hiện hành đang bộc lộ những giới hạn và thách thức mới.

Hiện nay, cạnh tranh giữa các quốc gia ngày càng dựa vào năng lực đổi mới sáng tạo, trình độ công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực. Trong đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đã vượt ra khỏi phạm vi động lực kinh tế thuần túy để trở thành công cụ cốt lõi trong cạnh tranh chiến lược, định hình trật tự thế giới.

Trong bối cảnh đó, đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu khách quan, mà là lựa chọn chiến lược có ý nghĩa quyết định đối với tương lai phát triển của đất nước.

Ông Nguyễn Thanh Nghị mong muốn thông qua các bài tham luận được trình bày và phiên tọa đàm, Hội thảo sẽ làm rõ được những vấn đề lý luận về mô hình phát triển đất nước trong thời kỳ mới; những thành tựu, hạn chế và các điểm nghẽn của mô hình phát triển hiện nay.

Cùng với đó là các xu hướng phát triển mới của thế giới và yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam; những quan điểm, định hướng và giải pháp lớn để đổi mới các trụ cột của mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trong phiên tham luận, hội thảo đã lắng nghe 5 tham luận của các chuyên gia, luận bàn về đổi mới mô hình phát triển quốc gia trong kỷ nguyên mới; xây dựng năng lực sản xuất quốc gia dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; giải pháp để Việt Nam phát triển nhanh và bền vững 20 năm (2026-2045), trở thành nước giàu mạnh, phát triển bền vững, người dân hạnh phúc trong thế kỷ XXI…

Trong đó, GS Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ, nguyên  Bí thư Thành ủy TPHCM, cho rằng nguy cơ lớn nhất với phát triển của Việt Nam trong thế kỉ 21 là phát triển không bền vững về con người.

Theo ông Nguyễn Thiện Nhân, điểm nghẽn lớn nhất để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP là thiếu lao động chuyên nghiệp làm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, dẫn tới nằm ở bẫy thu nhập trung bình.

GS Nguyễn Thiện Nhân đã đưa ra các giải pháp như xây dựng đề án tăng lao động nghiên cứu, quyết liệt thực hiện nguyên tắc "Phát triển bền vững về con người là nền tảng quan trọng nhất để phát triển nhanh và bền vững", đảm bảo mức sinh thay thế từ 2030; xây dựng đề án tăng tuổi hưu lên 65 tuổi sau năm 2035 để bảo đảm lực lượng lao động…

Bà Francesca Nardini, Phó Trưởng Đại diện Thường trú Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam, cho rằng Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức mang tính cơ cấu cần sớm giải quyết để duy trì đà tăng trưởng dài hạn. Trong đó, thiếu hụt các doanh nghiệp quy mô trung bình có khả năng trở thành lực lượng dẫn dắt tăng trưởng.

Theo bà Francesca Nardini, các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ cần được hỗ trợ mạnh mẽ hơn trong ứng dụng công nghệ và kết nối vào chuỗi cung ứng. Các tập đoàn lớn sẽ đóng vai trò tiên phong, đưa công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo và các mô hình kinh doanh mới vào thị trường.

Nhưng để những công nghệ này thực sự tạo tác động rộng lớn, các doanh nghiệp quy mô nhỏ và trung bình phải có khả năng hấp thụ, ứng dụng và khuếch tán chúng trong toàn nền kinh tế.

Phiên thảo luận tại hội thảo cũng đã nhận được nhiều ý kiến góp ý với sự tham gia của các nhà quản lý, nhà khoa học và tổ chức quốc tế, phân tích sâu sắc về bài toán quản trị quốc gia hiện đại.

Một số đại biểu các tỉnh, thành cũng đưa ra bài học, kinh nghiệm thực tiễn từ địa phương trong cách phát triển, triển khai khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Theo đánh giá của Ban tổ chức, hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề "Đổi mới mô hình phát triển đất nước dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số" diễn ra thành công, đã gợi mở các thành tố, định hình mô hình tăng phát triển đất nước giai đoạn 2026- 2045.