Đối thoại Shangri-La nhấn mạnh các cam kết
Tổng thư ký ASEAN cho biết những động thái xoa dịu căng thẳng gần đây giữa Mỹ và Trung Quốc đóng vai trò rất quan trọng đối với Đông Nam Á
Phát biểu tại phiên toàn thể của Đối thoại Shangri-La (SLD) lần thứ 23 hôm 30-5, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhấn mạnh cam kết của hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc đối với "sự ổn định chiến lược mang tính xây dựng", đánh dấu một sự chuyển biến quan trọng trong quan điểm.
Được xây dựng trên tiền đề rằng hai nước có thể cạnh tranh nhưng vẫn hợp tác trong các vấn đề cùng quan tâm, khuôn khổ này được đưa ra sau cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 5.
"Đối với ASEAN, điều này thực sự rất quan trọng. Mỹ và Trung Quốc là hai đối tác an ninh và kinh tế quan trọng nhất của chúng ta" - ông Kao cho biết. Chủ tịch ASEAN bày tỏ kỳ vọng khuôn khổ này sẽ được cụ thể hóa thành các chính sách và hành vi góp phần thiết thực vào hòa bình, ổn định và phát triển khu vực.
Ông Kao cũng khẳng định các quốc gia thành viên ASEAN cam kết theo đuổi an ninh và thịnh vượng kinh tế, "không sợ bị ép buộc và không bị buộc phải chọn phe". Trước đó, quan hệ giữa 2 siêu cường trở nên căng thẳng trong cuộc thương chiến bắt đầu từ khi ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng. Tuy nhiên, sau cuộc gặp thượng đỉnh gần đây giữa hai nhà lãnh đạo Trung Quốc - Mỹ tại Bắc Kinh, quan hệ giữa hai nước được cho là đã phần nào bình thường trở lại.
Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi (phải) ngồi cùng người đồng cấp Ý Guido Crosetto tại phiên toàn thể của Đối thoại Shangri-La hôm 30-5 Ảnh: AP
Cũng trong ngày họp thứ hai của SLD này, bộ trưởng quốc phòng nhiều nước đã đăng đàn. Một trong những bài phát biểu được trông đợi đến từ Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth. Ông Hegseth nhấn mạnh châu Á - Thái Bình Dương là khu vực quan trọng nhất trên thế giới, song an ninh của khu vực đang phụ thuộc "một cách không cân xứng" vào sức mạnh quân sự của Mỹ. Vì vậy, ông kêu gọi các quốc gia đầu tư nghiêm túc vào quốc phòng của chính mình.
Người đứng đầu Lầu Năm Góc ca ngợi các quốc gia như Philippines, Úc, Indonesia, Malaysia và Singapore đã chủ động "chia sẻ gánh nặng quốc phòng và liên minh", cũng như Việt Nam và Ấn Độ đã cải thiện khả năng sẵn sàng quân sự. Về quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc, ông Hegseth cho biết quan hệ hiện nay tốt hơn nhiều so với những năm trước nhưng cũng khẳng định "không quốc gia nào, kể cả Trung Quốc, có thể áp đặt bá quyền và đe dọa an ninh của quốc gia chúng tôi và các đồng minh".
Áp lực lên các quốc gia nhỏ hơn là chủ đề trọng tâm được các thành viên khác trong diễn đàn nhấn mạnh. Bộ trưởng Quốc phòng Lithuania Robertas Kaunas lưu ý các quốc gia nhỏ hơn, tại châu Âu cũng như châu Á, phải đối mặt với áp lực địa chính trị tương tự nhau từ các nước láng giềng lớn hơn. Còn Bộ trưởng Quốc phòng New Zealand Chris Penk cho biết nước của ông phụ thuộc nhiều nhất vào khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nói rằng "chúng ta mạnh mẽ hơn khi đoàn kết hơn là khi hành động riêng lẻ".
Trước thềm ngày họp thứ hai hôm 30-5, một số bộ trưởng quốc phòng ASEAN - từ 8 quốc gia Singapore, Philippines, Brunei, Campuchia, Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam - đã gặp nhau tại buổi làm việc do Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Chan Chun Sing và Thư ký Quốc phòng Quốc gia Philippines Gilberto Teodoro Jr đồng chủ trì. Tại cuộc gặp, họ cùng thể hiện cam kết bảo đảm sự lưu thông tự do của thương mại và hàng hóa thông qua các hành lang quốc tế, bao gồm eo biển Malacca và Singapore.
Theo tờ The Straits Times, động thái này diễn ra trong bối cảnh tắc nghẽn ở eo biển Hormuz gây ảnh hưởng toàn cầu, trong khi ý tưởng áp phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Malacca và Singapore của bộ trưởng tài chính Indonesia hồi tháng 4 từng gây lo ngại.