Đưa phòng mổ lên non cao

Chương trình kiên trì thực hiện hành trình mang ánh sáng trở lại cho những đôi mắt, thắp lên hy vọng cho cộng đồng

Hơn 10 năm trước, đoàn bác sĩ của Bệnh viện Mắt Quốc tế DND không quản ngại khó khăn, đến Quỳnh Nhai (Sơn La) để tiến hành thay thủy tinh thể cho hơn 100 người cao tuổi. "Đó là những ngày trời rét căm căm, chúng tôi "mang" cả phòng mổ lên núi với mong muốn đem ánh sáng trở lại cho bà con vùng cao" - BSCKII Nguyễn Đăng Dũng, Tổng Giám đốc Bệnh viện Mắt Quốc tế DND, hồi tưởng.

Tất cả vì hai chữ "đồng bào"

Điều kiện sống của người dân còn khó khăn, khả năng tiếp cận y tế để chữa trị các bệnh lý về mắt còn hạn chế. Đoàn đã phối hợp với Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam để thăm khám, thay thủy tinh thể cho hơn 100 cụ già.

Trước ngày tiến hành thăm khám và mổ mắt, đoàn công tác đã cử một nhóm gồm các y - bác sĩ lên địa phương trước một tuần để chuẩn bị các vật dụng phẫu thuật, vệ sinh không gian nhằm gia tăng việc vô khuẩn cho phòng mổ. Và một phòng phẫu thuật mắt di động đã được "xây dựng" trên non cao như thế. Với hơn 30 năm trong nghề, BS Dũng cho hay tất cả đều phụ thuộc vào kinh nghiệm bản thân và muốn mổ nhanh để có thể mổ nhiều nhất có thể. Cứ 3 phút, BS Dũng mổ xong 1 ca. "Có hôm nhìn ra vẫn thấy bà con chờ, tôi mổ xuyên trưa, quên luôn cả việc ăn uống" - BS Dũng nhớ lại.

Trong những năm tháng đồng hành cùng dự án "Mắt sáng cộng đồng", BS Dũng không thể nào quên được khoảnh khắc kết thúc buổi thăm khám cho những cụ già ở Quỳnh Nhai. "Kết thúc buổi điều trị, chúng tôi bắt đầu phát thuốc cho mọi người. Bỗng một cụ già tiến lại gần phía tôi, ông nói với giọng đầy xúc động: "Đồng bào chúng tôi xin cảm ơn các y - bác sĩ". Khoảnh khắc ấy chưa bao giờ phai nhạt trong trái tim tôi. Hai từ "đồng bào" cất lên khiến đội ngũ y - bác sĩ cảm thấy phải có trách nhiệm hơn với nghề nghiệp, phải đóng góp điều gì đó có giá trị cho cộng đồng" - BS Dũng kể lại với giọng ngắt quãng khi nhớ về câu chuyện năm nào.

Số liệu từ Bộ Y tế cho thấy có tới 65% người cao tuổi tại Việt Nam gặp vấn đề về mắt. Khoảng 30%-40% học sinh, sinh viên mắc tật khúc xạ nhưng chưa được phát hiện kịp thời. Ở nhiều địa phương, đặc biệt vùng sâu vùng xa, dịch vụ nhãn khoa còn thiếu thốn, thiết bị chẩn đoán và phẫu thuật lạc hậu, chi phí điều trị trở thành rào cản lớn.

Mở hy vọng, sáng cuộc đời

Trong giai đoạn 2015-2025, Việt Nam chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ về cơ cấu dân số và lối sống, kéo theo nhiều thách thức mới cho sức khỏe thị giác cộng đồng. Tốc độ già hóa dân số khiến tỉ lệ người cao tuổi mắc đục thủy tinh thể, thoái hóa hoàng điểm hay tăng nhãn áp tăng nhanh. Trong khi đó, học sinh - sinh viên lại đối diện nguy cơ tật khúc xạ cao hơn do học tập và sử dụng thiết bị điện tử cầm tay với cường độ lớn.

Theo Phó Giám đốc Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Đặng Thị Như Quỳnh, "Mắt sáng cộng đồng" không chỉ chữa lành đôi mắt mà còn thắp sáng hy vọng, mang lại cuộc sống trọn vẹn hơn cho hàng triệu người Việt.

Mỗi đôi mắt sáng trở lại là một cuộc đời được mở ra, là động lực để hành trình nhân ái "Mắt sáng cộng đồng" tiếp tục nối dài. Với những ai có điều kiện, việc thăm khám mắt miễn phí có thể dư thừa. Nhưng đối với những hoàn cảnh còn nhiều khó khăn, lại là cơ hội để chữa trị, để tìm thấy ánh sáng một lần nữa.

Xe phẫu thuật lưu động được trang bị máy Phaco, kính hiển vi, hệ thống vô khuẩn và quy trình đo thị lực theo chuẩn Bộ Y tế - tương đương một phòng mổ đạt chuẩn ra đời.

Đây là mô hình đầu tiên trong khối tư nhân chủ động đưa y tế đến tận nơi người bệnh, giúp hàng ngàn người cao tuổi được phẫu thuật đục thủy tinh thể ngay tại địa phương, tiết kiệm chi phí, giảm thời gian di chuyển và mang lại ánh sáng một cách an toàn, bền vững. Sáng kiến này nhằm thu hẹp khoảng cách y tế giữa các vùng, miền.

Mỗi đôi mắt sáng trở lại là một cuộc đời lần nữa mở ra. Với những người bệnh có hoàn cảnh khó khăn như bà Giàng Thị Sáng (69 tuổi, dân tộc Mông, Hà Giang), cơ hội phẫu thuật mắt miễn phí giúp cuộc sống sinh hoạt của bà không còn gặp khó khăn do mắt trái suy giảm thị lực. "Ban đầu tôi cũng e ngại, lo lắng khi được khuyên mổ cườm mắt vì tôi cũng cao tuổi rồi. Nhưng sau khi được các bác sĩ tư vấn, động viên, tôi yên tâm thực hiện phẫu thuật. Mắt trái của tôi đến nay đã khôi phục được 80% so với thị lực ban đầu. Tôi có thể nhìn mặt con cháu, tự lo các sinh hoạt cá nhân. Tôi thấy mình như được sinh ra lần nữa" - cụ Sáng cười rạng rỡ.

Sáng kiến giáo dục thị giác học đường ra đời trong bối cảnh tật khúc xạ học đường tăng nhanh, nhà trường lại thiếu chương trình giáo dục về mắt. "Mắt sáng cộng đồng" xây dựng mô hình giáo dục thị giác học đường. Mô hình này bao gồm hoạt động khám định kỳ tại trường, cấp kính miễn phí cho học sinh khó khăn, tổ chức chuyên đề cho học sinh, phụ huynh, giáo viên và biên soạn tài liệu hướng dẫn chăm sóc thị giác sớm. Lần đầu tiên, một chu trình khép kín từ sàng lọc, giáo dục, điều chỉnh, theo dõi được triển khai đồng bộ, giúp phòng ngừa tật khúc xạ từ gốc.

Theo đó, Bệnh viện Mắt Quốc tế DND giữ vai trò khởi xướng, điều phối và trực tiếp cung cấp dịch vụ khám, phẫu thuật, cũng như đào tạo. Đây là mô hình hợp tác công - tư - xã hội hiếm có trong lĩnh vực nhãn khoa tại Việt Nam. Suốt hơn một thập kỷ bền bỉ cống hiến cho cộng đồng, dự án "Mắt sáng cộng đồng" đã góp phần thu hẹp bất bình đẳng trong chăm sóc mắt, nâng cao nhận thức toàn xã hội và đóng góp vào mục tiêu quốc gia phòng chống mù lòa bền vững.

"Con mắt tuy nhỏ bé nhưng sâu trong đó lại chứa đựng vô vàn điều lớn lao. Càng kiên trì thực hiện hành trình mang ánh sáng trở lại cho những đôi mắt, thắp lên hy vọng cho cộng đồng, chúng tôi lại càng yêu nghề và cảm thấy công việc này thêm phần ý nghĩa" - BS Như Quỳnh chia sẻ.

"Nghề nào cũng cao quý và đều đáng trân trọng. Với những người làm công tác y tế, chữa trị về nhãn khoa, việc mang lại sự thay đổi từ tối sang sáng cho đôi mắt của mọi người thực sự ý nghĩa. Và chính đội ngũ y - bác sĩ cũng đã được truyền lửa, trao niềm tin khi thực hiện dự án "Mắt sáng cộng đồng"" - BSCKII Nguyễn Đăng Dũng nhấn mạnh.