Giảm tải chương trình, thay đổi thi cử
Giáo dục ĐH còn nhiều vấn đề chưa thể vực chất lượng lên được, riêng giáo dục trung học chuyên nghiệp thì đang đứng ở giữa ngã ba đường, rất khó phát triển Hôm qua, 15-8, hội nghị tổng kết năm học 2004-2005 và triển khai nhiệm vụ năm học 2005-2006 đã được Bộ GD-ĐT tổ chức tại Hà Nội.
Hai nội dung quan trọng đã được các đại biểu dành khá nhiều thời gian thảo luận là việc xét tốt nghiệp THCS, bổ túc THCS và giảm tải hợp lý chương trình, sách giáo khoa tiểu học, THCS...
Tuyển sinh lớp 10: Thi hay xét tùy địa phương
Bắt đầu từ năm học 2005-2006, kỳ thi tốt nghiệp THCS sẽ không còn tồn tại và điều này cũng có nghĩa là các địa phương sẽ phải tự quyết định lựa chọn phương án: Thi hay xét tuyển vào lớp 10. Một đại biểu tỉnh Long An cho rằng, không nên tổ chức thi. Bởi việc thi tuyển vào lớp 10 sẽ dẫn đến dạy thêm, học thêm tràn lan. Cách tốt nhất để bảo đảm chất lượng đầu vào là phải kiểm soát được quá trình học tập, xét tuyển. Còn ông Lê Quán Tần, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, thì cho rằng trong báo cáo năm học mới đã nêu vấn đề tuyển sinh vào lớp 10, nhưng đó không phải là hướng dẫn chi tiết. Bộ sẽ có phương án giải quyết trên cơ sở xin ý kiến của 64 tỉnh, TP và bảo đảm không gây khó khăn cho học sinh. Ông Lê Quán Tần cũng khẳng định, bỏ thi tốt nghiệp THCS không có nghĩa là bỏ đánh giá trình độ học sinh mà là thay đổi biện pháp đánh giá, từ đánh giá bằng quá trình học tập của học sinh cộng một kỳ thi sang chỉ còn đánh giá bằng quá trình học. Hiện nay, một số địa phương đã lên phương án lựa chọn 3 môn thi cho kỳ thi tuyển sinh lớp 10 là văn, toán và ngoại ngữ. Sự lựa chọn này, theo ông Tần, là tương đối hợp lý. Trong khi đó, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Minh Hiển khẳng định, phương án tuyển sinh vào lớp 10 hoàn toàn do các địa phương quyết định. Địa phương nào đã phổ cập THCS rồi thì không phải thi tuyển. Tuy nhiên, đối với những địa phương chất lượng học tập thấp thì phải có một kỳ thi tuyển để bảo đảm chất lượng đầu vào.
Sai sót trong thi cử: Không thể chỉ nói một lời xin lỗi
Có lẽ chưa hội nghị nào, Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển lại tỏ ra thất vọng như ở hội nghị này. Đánh giá về năm học 2004-2005, Bộ trưởng cho rằng, dù đã cố gắng, dù đã làm được nhiều việc, nhưng người dân vẫn rất kêu về thi cử. Bởi các kỳ thi vẫn nặng nề, sai sót vẫn còn tồn tại. Bộ trưởng thẳng thắn: “Về cá nhân tôi, tôi không thể chấp nhận được những sai sót như sai sót trong kỳ thi chọn đội tuyển học sinh giỏi toán quốc tế vừa rồi. Cả những sai sót nhỏ trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh ĐH. Không thể chỉ nói một lời xin lỗi đơn giản là được”. Năm vừa rồi, tỉ lệ tốt nghiệp chênh lệch giữa các địa phương quá nhiều cũng cho thấy vẫn còn tiêu cực trong thi cử, nhiều người vẫn chưa làm hết trách nhiệm với ngành. Do đó năm học mới 2005-2006, nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục là khẩn trương xây dựng và hoàn chỉnh hệ thống khảo thí và kiểm định chất lượng. Tích cực đổi mới công tác thi, kiểm tra, đánh giá quá trình dạy và học. Năm học 2005-2006 là năm đầu tiên không tổ chức thi tốt nghiệp THCS; năm đầu tiên tuyển sinh ĐH, CĐ, THCN đối với học sinh học chương trình trung học phân ban, vì thế, các địa phương cần tập trung chỉ đạo tốt việc xét tốt nghiệp THCS, tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2006-2007.
Tiếp tục giảm tải 15% chương trình tiểu học và THCS
Giảm tải chương trình và sách giáo khoa (SGK) là nội dung được Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển nhấn mạnh nhiều lần. Bộ trưởng thẳng thắn: “Dân đang kêu là con em họ quá tải vì phải học nhiều quá. Mà sự quá tải này, có lỗi của chương trình và SGK. Trước nay chúng ta vẫn nghe tiếng nói những người làm chuyên môn, tiếng nói này tốt, nhưng ngoài ra cần phải nghe dân, nghe dư luận”. Vì thế, bộ trưởng yêu cầu phải giảm tải, trước hết là ở bậc tiểu học, sau đó là ở bậc THCS. Bộ trưởng chỉ đạo “các cơ quan chức năng cần phải nghiên cứu phương án cắt bớt 15% chương trình để các cháu học nhẹ nhàng hơn, dành nhiều thời gian hơn để vui chơi”.
Bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển cũng cho rằng, những điều chỉnh của chương trình phân ban có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả đổi mới giáo dục phổ thông theo tinh thần Nghị quyết 40 của Quốc hội. Việc điều chỉnh này không thể vội vàng và nó phải bảo đảm thống nhất nội dung của chương trình chuẩn nhưng có sự phân hóa nhằm thực hiện phân luồng hoặc hướng nghiệp cho học sinh. Cuối cùng, bộ trưởng đánh giá: “chất lượng giáo dục phổ thông đang ngày càng tốt hơn, mầm non cũng có khởi sắc. Giáo dục ĐH còn nhiều vấn đề chưa thể vực chất lượng lên được, riêng giáo dục THCN thì đang đứng ở giữa ngã ba đường, rất khó phát triển”.