Người thầy hạnh phúc
Hai mươi mốt năm gắn bó với ngôi trường đặc biệt chuyên tiếp nhận những học trò quậy phá, ông đã góp phần làm thay đổi, giúp hàng ngàn học sinh cá biệt trở thành người tốt
Thoạt đầu, TS Nguyễn Tùng Lâm hẹn gặp tôi ở Trường THPT Dân lập Đinh Tiên Hoàng – Hà Nội tại trụ sở trên đường Phó Đức Chính nhưng do có giờ thao giảng, ông lại bảo tôi đến cơ sở 2 ở đường Phạm Sư Mạnh. Ấn tượng đầu tiên của tôi khi gặp vị hiệu trưởng kiêm Chủ tịch Hội Tâm lý giáo dục học Hà Nội này là ông không hề có dáng vẻ mệt mỏi của tuổi già, dù nay đã gần 70 tuổi.
Hiệu trưởng Nguyễn Tùng Lâm nhận hoa chúc mừng của các giáo viên Trường Đinh Tiên Hoàng (Hà Nội) nhân ngày Nhà giáo VN
Không chọn đầu vào
“Nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò”, vậy mà ở Hà Nội, nhiều người còn khẳng định học trò của Trường THPT Dân lập Đinh Tiên Hoàng còn... hơn cả quỷ, ma! Thầy hiệu trưởng của những học sinh quậy phá ấy luôn tất bật thao giảng, dự giờ, gặp gỡ giáo viên... với nhiều tình huống dở khóc, dở cười.
Câu chuyện của chúng tôi thỉnh thoảng lại bị ngắt quãng bởi những gương mặt học trò thập thò dò xét sau cánh cửa. Thầy Lâm nhìn các em, cười bảo: “Dạy học trò ở trường này không chỉ phải kiên trì mà còn biết cương - nhu đúng lúc. Cứng quá thì hỏng mà mềm quá thì học trò... trèo lên cổ thầy”.
Thầy Lâm cho biết không phải chỉ những năm gần đây mà ngay từ năm 1989, không lâu sau khi đất nước đổi mới, giáo dục đạo đức cho học sinh đã trở thành vấn đề bức xúc. Trước mối lo lắng của lãnh đạo UNBD TP Hà Nội rằng chất lượng kiến thức, văn hóa của học sinh thủ đô không đáng lo bằng chất lượng đạo đức, thầy Lâm - lúc đó đang là chủ tịch Công đoàn ngành giáo dục TP - đã đề nghị thành lập một trường dân lập để giải quyết khâu yếu kém ấy.
“Ban đầu, chúng tôi muốn đặt tên trường là Nguyễn Tất Thành theo tư tưởng nhân văn của Hồ Chủ tịch. Nhưng rồi, chúng tôi thấy bất ổn vì đây là chương trình thử nghiệm khoa học giáo dục, chưa biết có thành công hay không mà đặt tên là Tất Thành? Một tên khác cũng được nêu ra là Dục Thanh, ngôi trường đầu tiên Bác đã dạy ở Phan Thiết. Khổ nỗi, “Dục Thanh” có nghĩa là giáo dục thanh niên, rất dễ bị lầm tưởng với trường giáo dưỡng của công an, không khéo phụ huynh lại không dám gửi con em vào!” - thầy Lâm nhớ lại. Cuối cùng, thầy Lâm quyết định chọn tên trường là Đinh Tiên Hoàng với mô hình giáo dục lại những học sinh cá biệt, gặp khó khăn ở bậc THPT. “Chúng tôi không chọn đầu vào nhưng phải bảo đảm đầu ra đạt chất lượng” - thầy Lâm quả quyết.
Học trò “có số má”
Những năm đầu tuyển sinh, học trò của Trường Đinh Tiên Hoàng đến từ khắp nơi, hầu hết đều thuộc loại “có số má” mà các trường khác đều ngao ngán không dám nhận: lưu ban, ham chơi, lười học, thích đua xe, thường xuyên đánh nhau..., thậm chí có em còn dính cả ma túy. Thống kê sau tuyển sinh mỗi đầu năm học cho thấy học sinh Trường Đinh Tiên Hoàng thường xuyên có tới 60% yếu kém về văn hóa, 20% yếu kém về đạo đức. Chuyện xô xát, đánh nhau giữa học sinh cũ và học sinh mới năm nào cũng xảy ra...
|
Nhiều học sinh cá biệt sau khi được giáo dục nghiêm khắc ở Trường THPT Dân lập Đinh Tiên Hoàng đã trưởng thành. Mỗi con người đều có phần xấu, tốt; nếu khơi gợi được cái tốt thì cái xấu sẽ bị lấn át. Theo tôi, phải giáo dục làm sao để các em thành người chứ đuổi học thì quá đơn giản.
Ông Trần Xuân Nhĩ (nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT) |
Ngoài cảnh sát cơ động bảo vệ vòng ngoài, trường còn thành lập lực lượng giám thị đặc biệt chuyên giám sát học sinh. Cũng có lẽ Trường THPT Đinh Tiên Hoàng là nơi đặc biệt nhất nước với việc tổ chức những “đặc tình” là các bà bán nước, bán hàng rong xung quanh. Mỗi khi học sinh chuẩn bị tụ tập đánh nhau trước cổng trường, mạng lưới “đặc tình” này liền bí mật cấp báo cho ban giám hiệu và lực lượng công an kịp thời có mặt ngăn chặn.
“Dù ban giám hiệu đã luôn quán triệt và chính các thầy cô cũng coi việc học sinh vô lễ với mình là “tai nạn nghề nghiệp” nhưng rất nhiều người vẫn rất sốc trước chuyện học sinh thường xuyên quậy phá quá đáng” - thầy Lâm cho biết. Giáo viên thường bị học sinh nhắn tin khủng bố hoặc bị đe dọa ngay sau giờ tan trường. Khi bị rầy la trong tiết học, không ít em còn tỏ thái độ ngông nghênh bất cần: “Thầy đuổi chưa để em ra ngoài!”...
Cô Lê Thị Thanh, một giáo viên của trường, đúc kết: “Đầu năm học, học sinh lớp nào cũng thường có ba loại. Một loại nhận thức tàm tạm thì nghịch và hư. Loại ý thức tốt hơn thì lại có học lực yếu kém. Loại còn lại là các em vừa thiếu ý thức vừa kém văn hóa, rất hỗn láo, quậy phá”.
Công thức thành công
Trước những học trò cá biệt, công thức mà thầy Nguyễn Tùng Lâm xây dựng cho Trường Đinh Tiên Hoàng là Pt = d.t.h – x2. Thầy giải thích: “Pt là phát triển; d là đổi mới phương pháp giảng dạy, giáo dục, học tập; t là thân thiện, tận tâm; h là hợp tác, học hỏi và cuối cùng, x2 là xấu xí. Rèn được học trò cá biệt đã khó nhưng động viên các em chịu học tập còn khó hơn nhiều”.
Biết học trò của mình phần lớn hổng toàn bộ kiến thức của 4 năm THCS, từ đó sinh ra ham chơi và quậy phá, thầy Lâm thường tổ chức cho các em tham gia những hoạt động ngoại khóa để đẩy lùi tâm lý ngại học, sợ sách vở. “Tôi luôn để cho giáo viên bộ môn tự chủ kiến thức, dạy vừa đủ theo nhu cầu học sinh, rèn luyện kỹ năng luyện tập là chính. Mỗi tiết học chỉ cần bảo đảm 60%-70% tổng kiến thức, cứ thế mưa dầm thấm lâu vì chỉ mong các em tiếp thu bài trên lớp là hạnh phúc lắm rồi. Đến năm lớp 12, nhà trường mới dạy đủ 100% kiến thức cơ bản để bảo đảm các em thi cử sát chương trình cả nước” - thầy Lâm tiết lộ.
Nhờ quan điểm giáo viên giỏi là người “cải tạo” được nhiều học sinh tiến bộ, các thầy cô trong trường luôn lấy các em làm trung tâm. Với kinh nghiệm của một tiến sĩ tâm lý học, thầy Lâm đã mở tại trường một văn phòng tư vấn tâm lý cho học trò, giúp giáo viên và học sinh gần gũi hơn bằng cách lắng nghe, chia sẻ. Rất nhiều học sinh từ thái độ “đối đầu”, bất cần với thầy cô, đã chuyển sang “đối thoại” và thay đổi, dần dần chịu học, đến trường đúng giờ...
Từ năm 2000 đến nay, tỉ lệ tốt nghiệp THPT của Trường Đinh Tiên Hoàng luôn trên 90%. Thậm chí năm 2007, khi cả nước thực hiện cuộc vận động “hai không” siết chặt kỷ cương thi cử, tỉ lệ tốt nghiệp của trường này vẫn đạt đến 95%, một con số mà nhiều trường công lập trên cả nước phải mơ ước. Năm 2000, trường đã có một cuộc khảo sát về học sinh của mình sau tốt nghiệp. Kết quả, có tới 40% thi đỗ ĐH. Tất nhiên, những năm gần đây, tỉ lệ này đã giảm nhưng với hiệu trưởng Nguyễn Tùng Lâm và đội ngũ giáo viên tâm huyết của Trường Đinh Tiên Hoàng, đào tạo những học sinh tưởng như đã “bỏ đi”, “không còn hy vọng” trở thành “người tử tế” đã là một thành công lớn.
Hai mươi mốt năm gắn bó với ngôi trường đặc biệt Đinh Tiên Hoàng, thầy giáo “cá biệt” Nguyễn Tùng Lâm tâm sự: “Với hàng ngàn học trò đã tốt nghiệp THPT, tôi đã có hàng ngàn niềm vui lớn. Còn gì hạnh phúc hơn khi chứng kiến những học sinh cá biệt của mình lớn lên, trưởng thành, trở thành những người có ích! Còn gì vui sướng hơn khi nhận được sự tri ân của phụ huynh vì con em họ đã thay đổi!”.
|
Cảm hóa
Nhiều năm đã trôi qua nhưng thầy Lâm vẫn nhớ như in buổi gặp gỡ một học sinh cá biệt trước khi quyết định có đuổi học cậu ta hay không. Nhà nghèo, mẹ bán nước giải khát kiếm sống nhưng vì là “quý tử” nên cậu học sinh này muốn gì được nấy. Mẹ càng cưng chiều thì cậu càng hư hỏng, đến nỗi cả giáo viên chủ nhiệm lẫn thầy hiệu phó chuyên môn đều “bó tay” đầu hàng, nhất trí trả lại cho hiệu trưởng để đuổi học.
 Học sinh Trường Đinh Tiên Hoàng tặng hoa cho thầy Lâm trong ngày Nhà giáo VN
Trong buổi gặp gỡ cuối cùng, thầy Lâm đã hỏi học sinh này: “Em sống dựa vào mẹ hay mẹ dựa vào em?”. Cậu học trò trả lời: “Nhờ mẹ”. Thầy nhẹ nhàng: “Em đang “ăn thịt” mẹ đấy. Nhưng mẹ vẫn vì em mà sống, bởi nếu em có mệnh hệ gì thì mẹ cũng không sống nổi. Sao em không hiểu điều ấy để thay đổi mình?”. Cậu học trò im lặng ra về.
Không rõ suốt đêm ấy, học sinh này suy nghĩ gì nhưng cậu đã hạ quyết tâm thay đổi bằng cách tự chặt một đốt ngón tay mình. Từ đó, cậu đã dần dần thay đổi. “Không chỉ ngoan ngoãn, thi đỗ tốt nghiệp THPT mà em còn cùng lúc thi đỗ hai trường ĐH. Cậu học trò này đã học xong thạc sĩ và hiện làm chủ một doanh nghiệp kinh doanh thép. Ngày Nhà giáo VN mới đây, tới chúc mừng tôi, em còn khoe: “Mẹ dạo này khác rồi thầy ạ, béo hẳn ra” - thầy Lâm ngời ngời hạnh phúc.
|