Sứ mệnh người thầy rất cao cả
Giáo sư - Viện sĩ Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD-ĐT, đã có cuộc trò chuyện với phóng viên Báo Người Lao Động về truyền thống tôn sư trọng đạo ngày nay
* Phóng viên: Cổ nhân nói “Nhất tự vi sư, bán tự vi sư”, “Không thầy đố mày làm nên”, thế nhưng qua thời gian, dường như truyền thống tôn sư trọng đạo của người Việt ít nhiều đã có thay đổi?
|
|
- Giáo sư - Viện sĩ Phạm Minh Hạc: Người Việt Nam có truyền thống hiếu học được cả thế giới ca ngợi. Từ truyền thống hiếu học ấy, truyền thống tôn sư trọng đạo, biết ơn người có công dạy dỗ mình cũng rất được coi trọng. “Tôn sư trọng đạo” bao gồm cả sự kính trọng, lòng biết ơn và thương mến của học trò đối với thầy.
Các cụ đã dạy, dù chỉ học một chữ hay nửa chữ cũng mang ơn người dạy, vì thế mới có câu “Muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy”, “Không thầy đố mày làm nên”.
Trong quá khứ và hiện tại, mỗi thời lại có một triết lý nhân sinh, có cách ứng xử khác nhau nhưng tôi nghĩ đó chỉ là khác nhau về hình thức, về cách thể hiện.
Thời chúng tôi học phổ thông (những năm 50 của thế kỷ trước – PV) trong vùng giải phóng, tất cả đều gọi các thầy cô là anh chị. Đến giờ, các thầy cô tuổi gần 90 vẫn gọi chúng tôi là em, vẫn thương nhau như ruột thịt. Sau thế hệ chúng tôi, thầy trò gọi nhau bằng thầy – em, gần đây là thầy cô, xưng con.
Tôi vẫn nghĩ sự tôn kính thầy không phải chỉ là một sản phẩm của lý trí thuần túy, nó xuất phát từ một tấm lòng, một tình cảm thật sâu xa. Người làm thầy phải là người biết thương mến, lo lắng cho học trò mình; biết cách dạy dỗ, hướng dẫn cho học trò mình phát triển, tiến bộ.
Sứ mạng của người thầy rất cao. Ý thức được sứ mạng ấy, người thầy phải làm hết phận sự của mình. Dù có thay đổi thế nào thì tinh thần tôn sư trọng đạo vẫn luôn có trong xã hội Việt Nam, tồn tại ở nhiều người.

Học sinh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TPHCM) tặng hoa chúc mừng cô Huỳnh Quang Thục Uyên. Ảnh: TẤN THẠNH
* Nhưng hình như nó không sâu đậm bằng ở những thời kỳ trước, có vẻ như càng ngược thời gian thì tinh thần tôn sư trọng đạo càng đậm đà hơn?
- Có thể ở đâu đó có những hiện tượng trái ngược khiến nhiều người phải buồn lòng nhưng đó chỉ là cá biệt thôi. Về giáo viên, tôi vẫn nghĩ tuyệt đại đa số đều là người tốt, tâm huyết với nghề. Các phụ huynh cũng cần thông cảm hơn với các thầy cô vì thời gian của thầy cô có hạn mà họ thì có quá nhiều lo toan. Đến giờ, lương Nhà nước vẫn chưa bảo đảm đời sống giáo viên, có người phải chăn nuôi, trồng trọt, buôn bán thêm, thậm chí phải dạy nhiều trường để có thể đủ sống.
Đáng lẽ người dạy ở trường công, Nhà nước phải lo; còn ở trường tư, nhà trường phải lo để người thầy toàn tâm toàn ý với việc dạy học. Giáo viên nước ngoài mà tôi biết, tất cả đều toàn tâm toàn ý với việc lên lớp, không có chuyện sáng đi dạy, chiều ngồi ở sạp hàng. Ở nước ta có khác, đời sống giáo viên vẫn nhiều khó khăn.
* Phải chăng vì thế mà tình thầy trò không còn thắm thiết như trước, thưa giáo sư?
- Kinh tế thị trường tác động không chỉ ảnh hưởng riêng đến thầy giáo mà còn tác động đến mỗi học sinh, phụ huynh học sinh. Nhiều giáo viên chủ nhiệm bây giờ không biết nhà học sinh ở đâu, gia cảnh thế nào. Đúng, tôi công nhận điều đó. Nhưng cũng phải nói lại, có không ít phụ huynh cho rằng mình có nhiều tiền là có thể “mua” thầy cô giáo. Phần lớn giáo viên đều có lòng tự trọng cao, đừng nên lấy một sự việc cá biệt mà đánh đồng cả xã hội.
Tôi vẫn thấy các bậc cha mẹ xung quanh mình dạy con cái phải biết tôn trọng thầy cô, vẫn thấy nhiều giáo viên vùng sâu, vùng xa, dù sống một mình giữa sườn đồi trong nhà vách lá, khổ không thể tưởng tượng được nhưng vì tình yêu học sinh, vì trách nhiệm, họ vẫn bỏ qua mọi nỗi vất vả để lên lớp, thậm chí còn san sẻ cả phần thu nhập ít ỏi của mình cho học sinh để động viên các em đi học. Hãy nhìn vào những tấm gương sáng xung quanh ta, đừng nhìn vào một vài trường hợp cá biệt để đưa ra những cái nhìn không thiện cảm.

Món quà rất dễ thương - bức chân dung cô giáo chủ nhiệm – do học sinh lớp 10D1 Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TPHCM) tự vẽ tặng cô giáo Nguyễn Thúy Liên. Ảnh: Tấn Thạnh
|
Bà Nguyễn Thị Nghĩa, Thứ trưởng Bộ GD-ĐT: Xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm đạo đức Nhà giáo phải là người được cả xã hội tôn vinh, coi trọng. Nhưng thực tế vẫn còn không ít “con sâu làm rầu nồi canh”. Tôi hy vọng những điều mà dư luận lên án trong thời gian qua sẽ không còn tái diễn. Bộ GD-ĐT cũng phối hợp với ngành khác để cùng chăm lo đời sống của mỗi giáo viên và cũng sẽ xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm đạo đức.
Có người phản ánh với tôi, cứ đến ngày 20-11, giáo viên lại nhận phong bì của học sinh. Điều đó làm tôi rất buồn.
Tôi từng làm giáo viên chủ nhiệm nhiều năm nên tôi hiểu. Cứ đến ngày 20-11 nào cũng rất mong có thật đông học sinh đến chơi chỉ mang trên tay một bông hoa. Như thế rất vui vì đó là tình cảm thật. |
