Hài cốt 5.500 tuổi tiết lộ nguồn gốc căn bệnh tình dục "ám ảnh"
(NLĐO) - Bằng chứng lâu đời nhất thế giới về xoắn khuẩn Treponema pallidum vừa được tìm thấy trên một bộ hài cốt cổ xưa.
Trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí chuyên ngành Science, nhóm tác giả dẫn đầu bởi tiến sĩ Davide Bozzi từ Đại học Lausanne (Thụy Sĩ), đã phân lập được bộ gene xoắn khuẩn Treponema pallidum cổ nhất từ trước đến nay từ hài cốt của một người săn bắn hái lượm được chôn cất ở Colombia cách đây 5.500 năm.
Xoắn khuẩn Treponema pallidum chính là thủ phạm gây ra bệnh giang mai, một bệnh lây truyền qua đường tình dục vẫn rất đáng gờm cho đến ngày nay và đang gia tăng lại toàn cầu trong thập kỷ qua.
Địa điểm khảo cổ trong hang đá nơi tìm thấy bộ hài cốt mang gene xoắn khuẩn giang mai , nằm ở biên giới thảo nguyên Bogotá thuộc Colombia- Ảnh: Angélica Triana
Xương của người chết vì bệnh giang mai thường rất đáng sợ, có các lỗ hổng như bị mối ăn. Nhưng là hài cốt 5.500 tuổi ở Colombia lại không có tổn thương rõ ràng nào, trong khi các bộ xương khác trong khu vực - có thể cũng đã mắc bệnh giang mai - thì lại có.
Trong quá trình nghiên cứu bộ gene mới của Treponema pallidum, được đặt tên là TE1-3, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng nó thuộc một dòng dõi khác biệt so với tất cả các phân loài Treponema pallidum khác đã được xác định cho đến nay.
Các tính toán cho thấy TE1-3 đã tách ra khỏi các dòng dõi hiện nay khoảng 13.700 năm trước.
Điều này cho thấy vi khuẩn này bắt đầu lưu hành ở châu Mỹ sớm hơn hàng ngàn năm so với suy nghĩ trước đây của các chuyên gia, ít nhất là khoảng 3.000 năm.
Ngoài hài cốt ở Colombia, các nhà nghiên cứu cũng tìm dấu vết của xoắn khuẩn gây giang mai trên một bộ hài cốt chôn cất vào khoảng năm 1000 Công nguyên ở Chile và một số hài cốt khác được chôn cất từ năm 350 trước Công nguyên đến năm 570 Công nguyên ở Brazil.
Điều này cho thấy vi khuẩn này đã có mặt ở châu Mỹ từ rất lâu trước chuyến thám hiểm của Columbus và có thể đã theo các chuyến hải trình cổ đại lây lan đến các lục địa khác, tạo thành dịch bệnh đáng sợ.
Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa trong việc giúp biết được giang mai có từ đâu. Việc so sánh bộ gen cổ xưa của vi khuẩn chi Treponema với dữ liệu di truyền hiện đại có thể giúp định hướng các chiến lược kiểm soát nhiễm trùng giang mai.
Phát hiện mới này cũng cho thấy tiềm năng độc đáo của cổ sinh học gene trong việc đóng góp vào sự hiểu biết của chúng ta về sự tiến hóa của các loài và rủi ro sức khỏe tiềm tàng đối với các cộng đồng trong quá khứ và hiện tại.