Hàng loạt kênh rạch khoác chiếc áo mới

Sống và gắn bó với TP HCM qua nhiều thập kỷ, tôi đã chứng kiến biết bao thăng trầm và sự thay da đổi thịt của từng góc phố, con hẻm.

Gần đây, động thái quyết liệt của thành phố trong việc đẩy nhanh tiến độ hàng loạt dự án cải tạo kênh rạch đã chạm đúng mạch cảm xúc, khơi gợi lại ký ức và cả kỳ vọng lớn lao của người dân về công cuộc chỉnh trang đô thị. Sự lột xác của những "dòng kênh đen" không chỉ khắc phục được tình trạng ô nhiễm môi trường mà còn là một cuộc tái thiết không gian sống quy mô, mang lại không khí trong lành cho hàng triệu người dân, nhất là những người lao động từng chật vật mưu sinh bên dòng nước ô nhiễm.

Nhìn lại quá khứ chưa xa, những kênh rạch như Nhiêu Lộc - Thị Nghè, Tàu Hủ - Bến Nghé hay Tân Hóa - Lò Gốm từng là nỗi ám ảnh dai dẳng với cư dân đô thị. Đó là nơi những xóm ngụ cư lụp xụp ven bờ phải chung sống cùng dòng nước đen đặc, rác thải bủa vây và cảnh ngập lụt triền miên mỗi khi triều cường. Ô nhiễm, bệnh tật và sự nghèo khó cứ thế bám lấy biết bao phận người.

Sự thay đổi ngoạn mục như hôm nay của các kênh rạch này là minh chứng sống động cho nỗ lực phi thường của chính quyền và sự đồng thuận của người dân. Dòng nước đen hôi hám năm nào nay đã nhường chỗ cho những dòng chảy xanh mát. Hai bên bờ là công viên rợp bóng cây, là lối đi bộ khang trang, mang lại không gian thư giãn, rèn luyện sức khỏe lý tưởng cho cộng đồng.

Sự hồi sinh này không chỉ làm đẹp cảnh quan đô thị mà còn đánh thức tiềm năng kinh tế sông nước, mở ra không gian thương mại, dịch vụ sầm uất, góp phần nâng cao chất lượng sống cho chính những người dân từng một thời chật vật.

Việc chỉnh trang đô thị vẫn đang diễn ra khẩn trương trên các công trường như rạch Xuyên Tâm, kênh Đôi hay Tham Lương - Bến Cát. Kế hoạch di dời hàng chục ngàn căn nhà lụp xụp ven kênh rạch từ nay đến năm 2030 thực sự là một thách thức. Với người dân chúng tôi, đây không chỉ đơn thuần là những dự án nâng cấp hạ tầng kỹ thuật hay chống ngập, mà còn giải quyết sâu sắc bài toán an sinh xã hội. Phần lớn người dân bám trụ ven kênh rạch là những lao động phổ thông, buôn bán nhỏ lẻ với sinh kế bấp bênh, chật vật kiếm sống qua ngày.

Do đó, việc đền bù giải tỏa được kỳ vọng thực thi bằng tinh thần thấu cảm và nhân văn. Chính sách tái định cư cần bám sát nguyên tắc "nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ", không chỉ cung cấp chỗ ở khang trang mà còn đồng bộ hạ tầng y tế, giáo dục, nhất là hỗ trợ tạo lập sinh kế mới. Quyền lợi chính đáng của người bị ảnh hưởng cần được đặt lên hàng đầu, bởi khi họ yên lòng thì sự đồng thuận xã hội mới thực sự vững chắc.

Cùng với cơ chế đặc thù đang triển khai, hành trình thay áo mới cho kênh rạch chính là bước đi quyết định nhằm kiến tạo một đô thị hiện đại, bền vững và chan chứa nghĩa tình. Người dân chúng tôi tin rằng khi những dòng kênh trong xanh nối liền nhau, đó không chỉ là luồng sinh khí mới cho môi trường mà còn là dòng chảy kết nối niềm tự hào và tình yêu mãnh liệt dành cho thành phố.