Hệ lụy sau bàn phím

Ranh giới giữa việc bày tỏ quan điểm cá nhân và hành vi vu khống, tung tin đồn thất thiệt là rất rõ ràng trước pháp luật.

Tự do ngôn luận là quyền cơ bản của công dân, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc chúng ta được phép đăng tải hay chia sẻ những thông tin sai lệch, làm ảnh hưởng đến cá nhân hay tổ chức khác. Ranh giới giữa việc bày tỏ quan điểm cá nhân và hành vi vu khống, tung tin đồn thất thiệt là rất rõ ràng trước pháp luật. Hiện nay, mạng xã hội đôi khi tạo ra ảo giác về một "quyền lực ảo", nhiều người tự cho mình quyền phán xét người khác, ẩn danh sau màn hình để phát tán những thông tin sai sự thật chỉ nhằm làm tăng tương tác hoặc thỏa mãn cảm xúc cá nhân.

Chỉ với một cú nhấp chuột, một tin đồn vô căn cứ có thể lan truyền nhanh chóng. Nguyên nhân thường xuất phát từ tâm lý đám đông, thích chứng tỏ bản thân là người nắm giữ nhiều thông tin "hot", từ đó tạo sự nổi tiếng cho bản thân. Nhiều người sẵn sàng bịa đặt những câu chuyện giật gân như: Ngân hàng mất khả năng chi trả, doanh nghiệp sắp phá sản, hay lãnh đạo tập đoàn bị bắt, sai sự thật về bầu cử, sáp nhập tỉnh, thành… gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, danh dự của các cá nhân và tổ chức liên quan. Một doanh nghiệp có thể mất hàng chục năm để xây dựng uy tín trên thương trường nhưng chỉ cần vài giờ để rơi vào khủng hoảng truyền thông vì tin giả, cùng với hậu quả kéo theo là hàng ngàn người lao động có nguy cơ mất việc làm, môi trường kinh doanh bị ảnh hưởng và niềm tin của xã hội bị suy giảm.

Ví dụ điển hình là vào tháng 7-2022, mạng xã hội xôn xao trước tin đồn Chủ tịch Tập đoàn V. bị "cấm xuất cảnh". Chỉ vài dòng trạng thái thiếu kiểm chứng đã gây ra sự hoảng loạn trên thị trường chứng khoán. Nhiều nhà đầu tư vội vàng bán tháo cổ phiếu, khiến hàng ngàn tỉ đồng bốc hơi nhanh chóng. Ngay lập tức, Bộ Công an đã vào cuộc điều tra và triệu tập 10 cá nhân liên quan tại nhiều tỉnh, thành để làm rõ. Dù sự can thiệp kịp thời của pháp luật đã ngăn chặn được hành vi phá hoại, nhưng những tổn thất lớn về tài chính và tâm lý đối với doanh nghiệp, nhà đầu tư là rất khó để bù đắp ngay lập tức.

Sự việc này là một lời cảnh tỉnh sâu sắc đối với những người thích chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng hay thể hiện quan điểm gây hoang mang trên mạng xã hội. Luật An ninh mạng đã quy định khá rõ ràng và có chế tài nghiêm khắc đối với hành vi trên, nên khi người sử dụng mạng xã hội bị xử lý vì những lý do như: "thấy vui nên chia sẻ" hay "nghe đồn nên đăng lại" đều không được chấp nhận. Ngoài ra, trên không gian mạng mọi thao tác đều để lại dấu vết kỹ thuật và các hành vi ẩn danh vi phạm pháp luật đều có thể bị xử lý.

Vì vậy, người dùng cần sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm. Trước những luồng thông tin giật gân, chúng ta nên chậm lại một nhịp, suy nghĩ thấu đáo và kiểm chứng qua các kênh báo chí chính thống. Đừng để bản thân vô tình trở thành công cụ phát tán tin giả, tin sai sự thật cho kẻ xấu và cũng đừng vì những lượt tương tác ảo mà đánh đổi tài sản, danh dự hay thậm chí là tương lai của mình trước pháp luật.