Hệ thống hải lưu quan trọng trên bờ vực sụp đổ
Lần cuối cùng Hệ thống Tuần hoàn đảo chiều kinh tuyến Đại Tây Dương sụp đổ là khoảng 12.000 năm trước.
Theo CNN, hai nghiên cứu mới cùng cho thấy Hệ thống Tuần hoàn đảo chiều kinh tuyến Đại Tây Dương (AMOC), một hệ thống hải lưu quan trọng của thế giới, đang suy yếu và có thể sắp sụp đổ nhanh hơn nhiều so với dự đoán trước đây. Điều này có nguy cơ kéo theo những tác động thảm khốc đến thời tiết và khí hậu toàn cầu.
AMOC hoạt động như một vành đai băng chuyền khổng lồ, vận chuyển nhiệt, muối và nước ngọt khắp đại dương, từ đó ảnh hưởng đến khí hậu, thời tiết và mực nước biển trên thế giới. Các mô hình khí hậu nhìn chung đều đồng thuận rằng nó đang trên đà suy yếu trong thế kỷ này nhưng vẫn còn rất nhiều điều chưa chắc chắn về mức độ suy giảm.
Trong nghiên cứu thứ nhất, công bố trên tạp chí chuyên ngành Science Advances, nhóm tác giả từ Đại học Bordeaux (Pháp) và Trung tâm Nghiên cứu khoa học quốc gia Pháp (CNRS) cảnh báo rằng các mô hình khí hậu hiện tại đều đang đánh giá thấp sự suy giảm của dòng hải lưu này. Nhóm tác giả đã kết hợp mô hình khí hậu với dữ liệu thực tế - bao gồm nhiệt độ và độ mặn của đại dương - và chỉ ra AMOC đang trên đà giảm tốc hơn 50% vào cuối thế kỷ này, một sự suy yếu nhanh hơn đến 60% so với mức trung bình được ước tính trước đây.
Hình ảnh trực quan hóa các dòng hải lưu ở Bắc Đại Tây Dương,thuộc hệ thống AMOC. Ảnh: TRUNG TÂM DU HÀNH KHÔNG GIAN GODDARD - NASA
Kết quả này tiếp nối một nghiên cứu được Đại học Miami (Mỹ) công bố hồi tuần trước, vốn phát hiện dòng hải lưu AMOC đã suy yếu ở 4 vĩ độ khác nhau trong hai thập kỷ qua. Nhà hải dương học Shane Elipot, tác giả chính, cho biết 4 khu vực nói trên - tập trung vào vùng ranh giới phía Tây Đại Tây Dương - là những chỉ báo sớm về những gì đang xảy ra với AMOC. "Điều đáng lo ngại là dự báo dòng hải lưu AMOC có khả năng đang tiến tới điểm tới hạn, nơi nó cuối cùng sẽ ngừng hoạt động" - ông nhấn mạnh.
Các nghiên cứu này tiếp nối một loạt công trình trước đó cho thấy AMOC đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi hiện tượng nóng lên toàn cầu do con người gây ra, vốn làm mất cân bằng nhiệt độ và độ mặn của đại dương. Lần cuối cùng AMOC sụp đổ là khoảng 12.000 năm trước. Nếu AMOC sụp đổ một lần nữa, sẽ gây ra một loạt hỗn loạn về khí hậu: Đẩy châu Âu vào mùa đông giá rét, đẩy nhanh tốc độ nước biển dâng ở vùng ven biển phía Đông nước Mỹ, gây hạn hán kéo dài trên một vùng rộng lớn của châu Phi…