Hỏa tốc chặn dịch

Ebola hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm, do đó cần phát hiện sớm, cách ly kịp thời và kiểm soát chặt chẽ để ngăn nguy cơ xâm nhập và lây lan trong cộng đồng

Trước cảnh báo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về nguy cơ dịch bệnh Ebola xâm nhập, Bộ Y tế hỏa tốc yêu cầu các địa phương kích hoạt hệ thống giám sát khẩn cấp tại cửa khẩu, tăng cường sàng lọc người nhập cảnh và siết chặt quy trình phân loại, cách ly tại các cơ sở khám chữa bệnh.

Theo PGS-TS-BS Lê Quốc Hùng, Trưởng Khoa Bệnh Nhiệt đới - Bệnh viện Chợ Rẫy, Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do virus Ebola gây ra, thuộc họ Filoviridae. Bệnh khởi phát đột ngột với các triệu chứng ban đầu không đặc hiệu như sốt, mệt nhiều, đau đầu, đau cơ, đau họng, dễ nhầm với các bệnh sốt cấp khác. Sau đó, bệnh có thể diễn tiến nặng với nôn ói, tiêu chảy, phát ban, rối loạn đông máu, xuất huyết, sốc và suy đa cơ quan.

Bệnh lây chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với máu và dịch cơ thể của người bệnh như nôn, phân, nước tiểu, nước bọt, dịch sinh dục hoặc qua kim tiêm, dụng cụ y tế, bề mặt nhiễm bẩn. Đặc biệt, nguy cơ lây rất cao khi tiếp xúc với thi thể người tử vong do Ebola trong quá trình chăm sóc hoặc mai táng không an toàn. Ngược lại, bệnh không lây qua không khí như cúm, COVID-19 hay sởi. Thời gian ủ bệnh thường từ 2-21 ngày, trung bình 8-10 ngày. Người bệnh chỉ có khả năng lây khi đã xuất hiện triệu chứng. Các yếu tố làm bệnh dễ bùng phát gồm phát hiện muộn, kiểm soát nhiễm khuẩn kém, chăm sóc tại nhà không an toàn và di chuyển quốc tế.

Về chẩn đoán, Ebola không thể xác định chỉ dựa vào triệu chứng mà cần xét nghiệm RT-PCR để phát hiện vật liệu di truyền của virus. Việt Nam hiện chưa ghi nhận ca bệnh, song hệ thống giám sát vẫn được tăng cường. Xét nghiệm xác định được thực hiện tại các đơn vị đầu ngành như Viện Pasteur TP HCM và Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương.

Điều trị Ebola chủ yếu là hồi sức tích cực như bù dịch, điều chỉnh điện giải, kiểm soát sốc, suy đa cơ quan và điều trị hỗ trợ. Người nghi ngờ mắc bệnh cần được cách ly ngay, không quản lý như bệnh thông thường tại tuyến cơ sở mà phải chuyển đến cơ sở điều trị có năng lực hồi sức và kiểm soát nhiễm khuẩn.

Trong cộng đồng, phòng bệnh quan trọng nhất là tránh tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể người bệnh, thực hiện vệ sinh tay, khai báo trung thực lịch sử tiếp xúc và không tự chăm sóc hoặc mai táng người nghi nhiễm. Trong bệnh viện, kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt và sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân đúng quy trình là yếu tố then chốt nhằm ngăn ngừa lây nhiễm.

Người dân cần cảnh giác khi có các triệu chứng như sốt, nôn ói, tiêu chảy, đau cơ, phát ban hoặc xuất huyết, đặc biệt nếu trong vòng 21 ngày trước đó từng đi về từ vùng có dịch, tiếp xúc người nghi ngờ hoặc tham gia chăm sóc, mai táng người bệnh. Trường hợp có yếu tố nguy cơ, người dân cần khai báo y tế và theo dõi sức khỏe trong 21 ngày; nếu xuất hiện triệu chứng, phải liên hệ ngay cơ sở y tế, tránh tự di chuyển nhiều nơi để hạn chế lây lan. "Ebola hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm, do đó cần phát hiện sớm, cách ly kịp thời và kiểm soát chặt chẽ để ngăn nguy cơ xâm nhập và lây lan trong cộng đồng" - BS Hùng nhấn mạnh.