TPHCM: “Hội chẩn” ô nhiễm môi trường

“Tại sao ô nhiễm môi trường ngày càng tăng? Để trả lời được vấn đề này chúng ta cần phải tổ chức “hội chẩn” chứ không phải hội thảo theo kiểu chung chung”. PGS-TS Hoàng Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Liên hiệp Các Hội khoa học kỹ thuật TPHCM, góp ý tại hội thảo “Nghiên cứu giải pháp tổng hợp quản lý môi trường trên địa bàn TPHCM”

“Tại sao ô nhiễm môi trường ngày càng tăng? Để trả lời được vấn đề này chúng ta cần phải tổ chức “hội chẩn” chứ không phải hội thảo theo kiểu chung chung”. PGS-TS Hoàng Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Liên hiệp Các Hội khoa học kỹ thuật TPHCM, góp ý tại hội thảo “Nghiên cứu giải pháp tổng hợp quản lý môi trường trên địa bàn TPHCM”, do Sở Tài nguyên-Môi trường (TN-MT) và Liên hiệp Các Hội khoa học kỹ thuật TPHCM tổ chức sáng 20-8.

Phát triển kinh tế phải có “GDP xanh”

Lý giải về tình trạng ô nhiễm môi trường, PGS-TS Nguyễn Đinh Tuấn, Chi Cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường TPHCM, cho rằng giữa ô nhiễm môi trường và phát triển kinh tế có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Nhiều nước đã sử dụng đường cong môi trường Kuznets để mô tả mối quan hệ giữa chất lượng môi trường với thu nhập đầu người theo thời gian. Logic của đường cong môi trường Kuznets là: Vào thời kỳ đầu của quá trình công nghiệp hóa, ô nhiễm tăng nhanh chóng do việc sử dụng nhiều hơn nguồn tài nguyên thiên nhiên và phát thải nhiều hơn các chất ô nhiễm làm suy thoái môi trường trầm trọng. Ở các thời kỳ sau của công nghiệp hóa, khi thu nhập tăng lên người dân có ý thức hơn về bảo vệ môi trường, luật pháp, chính sách môi trường cũng như các cơ quan thi hành trở nên nghiêm khắc hơn, công nghệ tiên tiến được áp dụng... nên cải thiện được chất lượng môi trường.

Ông Tuấn giải thích thêm: Sự tăng ô nhiễm là không thể tránh khỏi trong giai đoạn đầu phát triển kinh tế. Tuy nhiên, nói như thế không có nghĩa là ô nhiễm không là vấn đề gì bởi sự tổn hại sẽ được tự động phục hồi. Sự phục hồi có xảy ra hay không, nhanh hay chậm đòi hỏi người làm chính sách phải có những quyết sách đúng đắn trong việc điều phối nguồn ngân sách tăng lên cho việc nâng cao năng lực của hệ thống quản lý môi trường, cho công tác chuyển giao và áp dụng công nghệ sạch, nâng cao ý thức cộng đồng... Nếu như tiếp tục phát triển kinh tế mà không quan tâm đúng mức đến công tác bảo vệ môi trường thì có thể vượt qua ngưỡng phục hồi của hệ sinh thái trước khi đạt đến ngưỡng chuyển đổi của đường cong Kuznets. Khi đó chất lượng môi trường không những không thể phục hồi cho dù có thực hiện bất cứ biện pháp nào mà còn có thể tác động tiêu cực trở lại sự phát triển kinh tế.

Nhiều nhà khoa học cho rằng không phải đợi đến “ngưỡng” mà ngay từ bây giờ phải có những chính sách hạn chế ô nhiễm môi trường cho TPHCM. Do đó mục tiêu phát triển kinh tế phải bền vững, phải có “GDP xanh”...

Một con kênh ở phường Thạnh Xuân, quận 12-TPHCM bị ô nhiễm do nước thải của các cơ sở sản xuất

Khâu xử lý vi phạm còn bất cập

Ông Lý Văn Ráp, đại diện Phòng TN-MT quận 12, cho rằng vai trò quản lý Nhà nước trong lĩnh vực môi trường rất quan trọng. Đơn cử như chuyện xử lý rác, nếu quản lý tổ chức tốt từ khâu phân loại đến tái chế, tái sử dụng thì rác sẽ thành nguồn nguyên liệu. Ngược lại, nếu không tổ chức tốt thì rác sẽ trở thành gánh nặng, thành của nợ. Tuy nhiên, đại diện nhiều phòng TN-MT quận, huyện cho rằng do luật về môi trường còn nhiều bất cập nên việc xử lý các đơn vị vi phạm hết sức khó khăn. Bà Nguyễn Thị Hồng Lam, đại diện Phòng TN-MT quận 6, phản ánh: “Ở phường 13, quận 6 có một cơ sở cắt đá hoa cương gây ô nhiễm, chúng tôi đã lập biên bản xử lý hành chính nhiều lần nhưng vẫn tiếp tục vi phạm. Kiến nghị UBND quận thu hồi giấy phép kinh doanh thì được trả lời là không quy định rút giấy phép kinh doanh các cơ sở gây ô nhiễm”.

Ông Nguyễn Văn Phước, Phó Giám đốc Sở TN-MT, cho rằng vấn đề quản lý về lĩnh vực môi trường rất khó khăn, do đó một mình sở không thể làm xuể. Ví dụ như chuyện người dân xả rác, chính quyền địa phương xử lý sẽ hiệu quả hơn. Hay vấn đề ô nhiễm nước thải công nghiệp, Sở TN-MT không thể cử người canh 24/24 giờ để bắt các đơn vị vi phạm mà có hình thức kiểm soát khác hiệu quả hơn. Hoặc khi cấp phép cho doanh nghiệp hoạt động, cần ràng buộc họ phải lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường tự động, như thế sẽ hạn chế tối đa tình trạng doanh nghiệp vi phạm.

Ông Đào Anh Kiệt, Giám đốc Sở TN-MT, cho rằng bảo vệ môi trường là nhiệm vụ chung của toàn xã hội, người dân cũng có vai trò hết sức quan trọng. Tuy nhiên, cần phải quy trách nhiệm riêng. Như thế, khi xảy ra ô nhiễm sẽ biết đó là tránh nhiệm của ai, đơn vị nào.

“Để giảm ô nhiễm môi trường, ngoài tuyên truyền ý thức chấp hành luật môi trường cho người dân theo phương châm “mưa dầm thấm lâu” cũng cần xử phạt nghiêm minh. Chúng tôi sẽ xây dựng mạng lưới kiểm soát môi trường để phát huy tối đa vai trò giám sát của người dân. Trước mắt, Sở TN-MT sẽ tập trung giải quyết dứt điểm tình trạng ô nhiễm ở các điểm nóng như kênh Ba Bò, KCN Lê Minh Xuân”-ông Kiệt nhấn mạnh.