Không để hàng giả có đất sống

Việc siết quản lý không chỉ nhằm xử lý vi phạm mà còn là bước đi cần thiết để lập lại trật tự thị trường, bảo vệ người tiêu dùng và DN làm ăn chân chính.

TP HCM vừa ban hành kế hoạch tăng cường kiểm tra, phát hiện sớm, xử lý hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, tập trung vào các nhóm hàng có nguy cơ cao bị làm hàng giả (TikTok, Facebook, livestream bán hàng) và các địa bàn trọng điểm. Động thái này nhận được sự đồng tình rộng rãi bởi chưa bao giờ ranh giới giữa hàng thật và hàng giả lại bị xóa nhòa một cách tinh vi như hiện nay.

Chặn lòng tham

Thời đại công nghệ, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, một tài khoản mạng xã hội và vài thiết bị hỗ trợ đơn giản, bất kỳ ai cũng có thể trở thành người bán hàng, tiếp cận cùng lúc hàng chục nghìn khách hàng. Nhiều phiên livestream đạt doanh thu hàng trăm triệu đồng, thậm chí hàng tỉ đồng chỉ trong vài giờ.

Song đằng sau sự sôi động đó là không ít góc khuất. Những lời quảng cáo như "giá tận kho", "xả hàng hải quan", "hàng xuất khẩu dư", "deal độc quyền" xuất hiện dày đặc. Nhiều sản phẩm mang thương hiệu nổi tiếng được rao bán với giá chỉ bằng một phần nhỏ giá trị thực, vẫn thu hút không ít người tin tưởng xuống tiền.

Điều đáng lo ngại là hàng giả không còn dừng ở các mặt hàng thời trang, túi xách hay phụ kiện. Nhiều đối tượng đã nhắm đến những sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe như sữa, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng và nhiều mặt hàng thiết yếu khác.

Không còn đơn thuần là câu chuyện gian lận thương mại. Bởi khi một hộp sữa giả đến tay trẻ em, một sản phẩm chăm sóc sức khỏe giả được người bệnh sử dụng hay một loại mỹ phẩm không rõ nguồn gốc được đưa lên da người tiêu dùng, hậu quả có thể vượt xa thiệt hại về tiền bạc. Đó là lý do hàng giả luôn bị xem là một trong những dạng vi phạm nguy hiểm nhất đối với môi trường kinh doanh và đời sống xã hội.

Hàng giả còn bóp nghẹt các doanh nghiệp chân chính. Để xây dựng một thương hiệu, doanh nghiệp phải đầu tư nhiều năm nghiên cứu, phát triển sản phẩm, kiểm định chất lượng, xây dựng hệ thống phân phối và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Thế nhưng thành quả đó có thể bị sao chép và bán phá giá chỉ sau một đêm.

Lập lại trật tự thị trường

Theo luật sư Trương Văn Tuấn, Trưởng Văn phòng Luật sư Trạng Sài Gòn, hàng giả, hàng nhái không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật về thương mại hay sở hữu trí tuệ mà còn là biểu hiện của việc đặt lợi nhuận lên trên quyền lợi của người tiêu dùng và lợi ích xã hội. Ông Tuấn cho rằng tác động của hàng giả không dừng ở thiệt hại của một cá nhân hay một doanh nghiệp. Nguy hiểm hơn là nó làm xói mòn niềm tin của người dân đối với thị trường, làm suy giảm động lực đổi mới sáng tạo và tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu công bằng.

"Khi các sản phẩm trí tuệ, thương hiệu và công nghệ dễ dàng bị sao chép để trục lợi, doanh nghiệp sẽ ngần ngại đầu tư, nghiên cứu, đổi mới và phát triển. Điều này khiến môi trường đầu tư trở nên kém hấp dẫn, cản trở quá trình chuyển giao công nghệ và hội nhập quốc tế. Về lâu dài, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của nền kinh tế" - luật sư Trương Văn Tuấn nhận định.

Theo ông Tuấn, sự phát triển của mạng xã hội và thương mại điện tử tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh, đồng thời cũng bị một bộ phận đối tượng lợi dụng để tiêu thụ hàng giả với quy mô lớn hơn, nhanh hơn và khó kiểm soát hơn. Vì vậy, việc các cơ quan chức năng mở đợt cao điểm kiểm tra, xử lý hàng giả, hàng nhái là yêu cầu cấp thiết nhằm lập lại trật tự thị trường.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Đào Thị Bích Liên, Văn phòng Luật sư Hà Hải và Cộng sự, cho biết hệ thống pháp luật hiện hành đã có nhiều quy định xử lý hành vi sản xuất - kinh doanh hàng giả, hàng nhái, từ chế tài hành chính đến trách nhiệm hình sự. Đối với những trường hợp vi phạm nghiêm trọng, có tổ chức, thu lợi bất chính lớn hoặc liên quan đến các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng người dân, các cá nhân và pháp nhân thương mại có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ Luật Hình sự. Tuy nhiên, theo bà Liên, điều quan trọng không chỉ nằm ở chế tài mà còn ở hiệu quả thực thi.

Thực tế cho thấy nhiều năm qua, hàng giả vẫn tồn tại từ chợ truyền thống, cửa hàng nhỏ lẻ cho đến các nền tảng số. Điều đó cho thấy cần tiếp tục tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Song song đó, cần yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và người quảng cáo phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm của mình. Việc siết chặt quản lý hàng giả không đơn thuần là một chiến dịch ngắn hạn. Đây là bước đi cần thiết để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo vệ doanh nghiệp chân chính và khôi phục niềm tin vào thị trường.