Không dễ nối lại đàm phán Mỹ - Iran

Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan hôm 14-3 cho biết hiện chưa có sáng kiến nghiêm túc nào để nối lại đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Dù vậy, ông tin rằng Tehran sẵn sàng đàm phán thông qua kênh ngoại giao hậu trường. Theo hãng tin AP, Thổ Nhĩ Kỳ có quan hệ tốt với cả Mỹ và Iran, từng nỗ lực làm trung gian hòa giải giữa hai bên trước khi chiến sự nổ ra.

Ông Fidan nhận xét các điều kiện hiện tại không mấy thuận lợi cho con đường ngoại giao. Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ cho rằng phía Iran cảm thấy bị "phản bội" vì đây là lần thứ hai họ bị tấn công trong lúc đang tích cực đàm phán với Mỹ về chương trình hạt nhân.

Thổ Nhĩ Kỳ hiện duy trì lập trường trung lập trong cuộc xung đột, lên tiếng chỉ trích cả các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, cũng như các hành động trả đũa của Tehran nhắm vào các quốc gia vùng Vịnh có đặt căn cứ quân sự của Mỹ. Ông Fidan cho biết vẫn đang cố gắng thuyết phục phía Iran chấm dứt các cuộc tấn công như vậy.

Cùng ngày, theo đài NBC News, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông chưa sẵn sàng đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột với Iran dù Tehran bày tỏ sẵn sàng đàm phán. Lý do nhà lãnh đạo Mỹ đưa ra là "các điều khoản vẫn chưa đủ tốt". Ông Donald Trump từ chối tiết lộ các điều khoản của thỏa thuận tiềm năng, song khẳng định cam kết từ bỏ hoàn toàn tham vọng hạt nhân của Iran sẽ là một phần của thỏa thuận.

Ông Donald Trump cũng cho biết đang đề nghị nhiều quốc gia bị ảnh hưởng giúp bảo đảm an ninh cho eo biển Hormuz - một tuyến đường hàng hải quan trọng cho các tàu chở dầu - trong bối cảnh giá dầu toàn cầu tăng vọt. Trong bài viết trên mạng xã hội Truth Social, ông Donald Trump hy vọng rằng Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và các quốc gia khác đang chịu ảnh hưởng sẽ cử tàu tới khu vực.

Ngoài ra, theo đài CNBC, Tổng thống Donald Trump khẳng định "nhiều quốc gia sẽ cử tàu chiến" để giúp Mỹ duy trì eo biển Hormuz luôn mở và an toàn nhưng không cung cấp thêm chi tiết. Sau đó, ông tiếp tục nhấn mạnh lập trường này khi đòi hỏi các quốc gia phụ thuộc nguồn cung năng lượng qua eo biển Hormuz tham gia các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel trong khu vực.

Trong khi đó, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi hôm 14-3 khẳng định eo biển Hormuz vẫn mở cho hầu hết quốc gia nhưng đã đóng đối với các tàu liên quan đến Mỹ và Israel. Ông Araghchi cho rằng một số tàu đang tránh qua tuyến đường này vì lo ngại an ninh chứ không phải do các hạn chế do Iran áp đặt.

Phát biểu này được đưa ra một ngày sau khi lực lượng Mỹ tiến hành các cuộc không kích nhắm vào các cơ sở quân sự trên đảo Kharg, một trung tâm quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu dầu của Iran. Tehran sau đó cáo buộc Mỹ sử dụng các cảng và cơ sở tại Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) để phát động cuộc tấn công nêu trên.