Kiên định thực hiện sứ mệnh kiến tạo phát triển

Theo Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, Chính phủ tiếp tục thực hiện sứ mệnh

Sứ mệnh đó là "kiến tạo phát triển, liêm chính,hành động quyết liệt, phục vụ nhân dân".

Ngày 21-1, Đại hội XIV của Đảng bước vào ngày làm việc thứ 3 và dành cả ngày để thảo luận tại hội trường về các văn kiện đại hội với 30 tham luận. Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các đồng chí trong Đoàn Chủ tịch đại hội tham dự phiên thảo luận. Chủ tịch nước Lương Cường và Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú điều hành phiên thảo luận sáng và chiều. Lãnh đạo Chính phủ và nhiều "tư lệnh" ngành, địa phương đã hiến kế giải pháp cũng như đưa ra nhiều kiến nghị để phát triển kinh tế - xã hội trong những năm tới.

Đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng

Trình bày tham luận "Xây dựng Chính phủ kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động quyết liệt, phục vụ nhân dân", Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh nhiệm kỳ 2021-2025 là một nhiệm kỳ đặc biệt khó khăn, chưa từng có tiền lệ. Song, Chính phủ đã cùng cả hệ thống chính trị và toàn dân, toàn quân nỗ lực vượt qua khó khăn, thách thức, đạt được những thành tựu quan trọng, rất đáng tự hào.

Đó là kiến tạo nền tảng phát triển kinh tế - xã hội ổn định, nhanh và bền vững; hoàn thành 22/26 chỉ tiêu chủ yếu, trong đó vượt toàn bộ chỉ tiêu về xã hội. Kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm, tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,02%, bình quân 5 năm đạt 6,3%, thuộc nhóm cao trong khu vực và thế giới, đưa nước ta vào nhóm các nước thu nhập trung bình cao…

Theo Phó Thủ tướng, thời gian tới, đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với những chuyển động mang tính bước ngoặt lịch sử, Chính phủ tiếp tục nỗ lực hết sức mình thực hiện sứ mệnh "kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động quyết liệt, phục vụ nhân dân". Trong đó, tập trung vào 6 nhiệm vụ trọng tâm cụ thể.

Đó là tiếp tục đột phá xây dựng và hoàn thiện thể chế, giải phóng mọi nguồn lực cho phát triển, coi đây là "đột phá của đột phá", lợi thế cạnh tranh quốc gia; đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng; lấy khoa học - công nghệ (KH-CN), đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính, nguồn nhân lực chất lượng cao làm yếu tố cốt lõi để thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới. Tập trung xây dựng tự chủ chiến lược, phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp mũi nhọn… Chú trọng thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế tri thức; khai thác hiệu quả các không gian phát triển mới, những mô hình, phương thức sản xuất - kinh doanh mới. Phát huy mạnh mẽ vai trò của kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và đầu tư nước ngoài; đồng thời tập trung phát triển hệ thống hạ tầng chiến lược đồng bộ, hiện đại, kiến tạo không gian phát triển mới…

Bàn về các giải pháp chiến lược nhằm tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn mới 2026-2030, ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương - cho rằng để có thể tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên trong giai đoạn tới, cần phải bảo đảm duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế, bảo đảm tự chủ chiến lược, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế đất nước nhanh và bền vững cả trong trước mắt và dài hạn. Ngoài ra, thúc đẩy mạnh mẽ và làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống; kiến tạo, khai thác hiệu quả những động lực tăng trưởng mới.

Cùng với đó, tiếp tục đẩy nhanh cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, lấy KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; phát triển các ngành kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; khai thác tốt không gian kinh tế biển, không gian kinh tế tầm thấp và không gian vũ trụ cũng như không gian trong lòng đất…

Tự chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược

Trong tham luận về một số giải pháp đột phá đưa KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới, nhanh và bền vững, Bộ trưởng Bộ KH-CN Nguyễn Mạnh Hùng cho biết từ thu nhập trung bình tới thu nhập cao, Việt Nam phải dựa vào KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, cả 3 động lực này đều được Đảng ta mở rộng nội hàm, tái định nghĩa theo cách tiếp cận mới, tạo ra không gian phát triển mở rộng hơn, khai phóng các nguồn lực mới để thúc đẩy tăng trưởng. "Với 3 động lực này, chúng ta có thể tăng trưởng 2 con số" - ông nhận định.

Theo Bộ trưởng Bộ KH-CN, Nghị quyết 57/2024 của Bộ Chính trị đã xác lập KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu. Nghị quyết 57 như một nghị quyết "khoán 10" về KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Cho rằng mỗi quốc gia có văn hóa riêng, có ngữ cảnh riêng, có trình độ phát triển và chế độ khác nhau, ông Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh việc tìm ra cách tiếp cận phù hợp để đột phá 3 động lực này là quan trọng hàng đầu.

Bộ trưởng Bộ KH-CN cho hay cách tiếp cận của Việt Nam là đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện của Đảng; hướng đến giải quyết các bài toán lớn của đất nước như tăng trưởng 2 con số, năng suất, chất lượng, quản trị quốc gia. Tự chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược như là một cấu phần quan trọng của chủ quyền quốc gia, đi từ ứng dụng, sản phẩm, thị trường tới làm chủ công nghệ. Bên cạnh đó, cho phép và khuyến khích ứng dụng cái mới trong thực tiễn, coi đây là con đường nhanh nhất và hiệu quả nhất để hình thành, hoàn thiện và phát triển các công nghệ mới; xây dựng văn hóa khuyến khích khám phá, khoan dung với thất bại.

Với thực tiễn Việt Nam, trong giai đoạn từ nay tới năm 2031, Bộ trưởng Bộ KH-CN cho rằng thứ tự ưu tiên nên là chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và KH-CN. Về chuyển đổi số, việc chuyển đổi, thay đổi cách thức vận hành là chính, chiếm 70%; còn 30% là công nghệ và cần làm ngay 100% vì có nền tảng số. Đổi mới sáng tạo cần tập trung vào hỗ trợ đổi mới công nghệ, thử nghiệm những công nghệ mới cho các doanh nghiệp. Bộ KH-CN đang tham mưu để Chính phủ chỉ đạo mỗi bộ, ngành và địa phương phải có 1 trung tâm đổi mới sáng tạo.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng trong việc chi cho KH-CN, quan trọng là 1 đồng của nhà nước phải kích hoạt được 3-4 đồng của doanh nghiệp. Khi đó, 2% ngân sách KH-CN của nhà nước sẽ thành 2% GDP của cả xã hội chi cho KH-CN. Một cơ chế quan trọng khác để tăng tính hiệu quả của ngân sách KH-CN là thay vì chi cho nghiên cứu, sẽ đặt hàng và mua kết quả nghiên cứu hoặc thưởng cho kết quả nghiên cứu có hiệu quả.

Khơi thông, nuôi dưỡng các nguồn lực

Trình bày tham luận về đột phá phát triển kết cấu hạ tầng trong kỷ nguyên mới, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết triển khai những nhiệm vụ đề ra trong Nghị quyết và các văn kiện Đại hội XIII của Đảng, hạ tầng giao thông có bước phát triển mạnh mẽ, đồng bộ hơn, nhiều dự án trọng điểm hoàn thành vượt tiến độ.

Đến hết năm 2025, cả nước có 3.345 km tuyến chính đường bộ cao tốc và 458 km nút giao, đường dẫn được đưa vào khai thác... Riêng giai đoạn 2021-2025, cả nước đã hoàn thành, thông xe 2.025 km đường cao tốc - gấp gần 2 lần số km đường cao tốc có được trong 20 năm trước. Tổng năng lực hệ thống cảng biển tăng gần 1,3 lần; tổng công suất các cảng hàng không tăng hơn 1,6 lần so với năm 2020. Những kết quả này đã giúp giảm chi phí logistics từ 21% vào năm 2018, đến nay còn khoảng 17% GDP, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia…

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, phát triển hạ tầng chỉ đột phá khi có sự chuẩn bị kỹ về chiến lược, quy hoạch, có mô hình huy động phù hợp và sự vào cuộc mạnh mẽ của cả hệ thống chính trị. Vì vậy, Đảng ủy Bộ Xây dựng đã nghiên cứu và đề xuất một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Ông cũng nhấn mạnh việc chuyển hướng từ "huy động" sang "khơi thông và nuôi dưỡng" các nguồn lực cho đầu tư phát triển hạ tầng; hoàn thiện cơ chế "lấy hạ tầng nuôi hạ tầng" thông qua việc khai thác hiệu quả quỹ đất để tái đầu tư.

"Bộ Xây dựng đặt mục tiêu doanh nghiệp Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ thi công đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, giảm phụ thuộc vào nhà thầu nước ngoài, trước hết trong lĩnh vực vận hành khai thác, tiến tới từng bước làm chủ công nghệ thiết kế sản xuất linh kiện, toa xe" - ông Trần Hồng Minh nêu rõ.

Trong khi đó, trình bày tham luận "Hoàn thiện thể chế, pháp luật về huy động, sử dụng nguồn lực tài chính đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững", Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng bày tỏ nhất trí cao với các mục tiêu, tầm nhìn, định hướng và nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn 2026-2030 đã nêu ra tại dự thảo văn kiện. Trong đó, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên sẽ giúp bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững; GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD; tổng vốn đầu tư toàn xã hội bình quân khoảng 40% GDP.

"Đây là mệnh lệnh để ngành tài chính tiếp tục đổi mới tư duy, cách làm, hành động quyết liệt hơn nữa trong xây dựng và hoàn thiện thể chế nhằm huy động, sử dụng ngày càng hiệu quả nguồn lực tài chính, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững" - ông Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.

Bộ trưởng Bộ Tài chính đề xuất 6 nhóm nhiệm vụ. Trong đó, tham mưu ban hành toàn bộ các văn bản hướng dẫn, luật, Nghị quyết mới được Quốc hội thông qua ngay trong quý I/2026 theo đúng chỉ đạo của Tổng Bí thư, để đưa những chủ trương, chính sách đột phá của Đảng đi vào cuộc sống nhanh nhất.

Bên cạnh đó, Bộ Tài chính sẽ tham mưu để thể chế hóa, triển khai hiệu quả các Nghị quyết của Đảng về phát triển những thành phần kinh tế, hiện thực hóa khát vọng phát triển thành hành động và kết quả cụ thể; đẩy mạnh cơ cấu lại quản trị và vốn tại các doanh nghiệp nhà nước, nâng cao hiệu quả hoạt động, đặc biệt là đầu tư dự án để vừa bảo đảm tính dẫn dắt vừa bảo đảm hiệu quả tài chính.