Cải cách môi trường kinh doanh đang chững lại

Đó là thông điệp rút ra từ báo cáo PCI 2008 do Phòng Thương mại và Công nghiệp VN (VCCI) và dự án nâng cao năng lực cạnh tranh VN (VNCI) do Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) công bố ngày 11-12, tại Hà Nội

Dựa trên đánh giá của hơn 7.820 doanh nhân và nhà quản lý các doanh nghiệp (DN) vừa và nhỏ ở 64 tỉnh, TP, kết quả xếp hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2008 cho thấy những cải thiện về môi trường kinh doanh năm nay chưa đáp ứng được kỳ vọng của doanh nghiệp.

PCI đảo chiều

Đó là nhận định của luật sư Trần Hữu Huỳnh, Trưởng Ban Pháp chế VCCI, khi nói về kết qủa PCI 2008. Theo báo cáo này, điểm PCI của các tỉnh nhóm trung bình giảm 2,4 điểm so với năm 2007 (từ 55,56 xuống 53,17 điểm); số tỉnh trong nhóm rất tốt và tốt ít hơn năm 2007. Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng tình trạng đảo chiều, chỉ số giảm phản ánh thực trạng của nền kinh tế và phù hợp với tình trạng chung. Cũng theo bà Lan, 30% DN cảm thấy tình hình kinh tế xấu đi so với năm 2007 là do môi trường kinh doanh xấu đi.

Năm 2008, TP Đà Nẵng đã chiếm được thứ hạng tốt nhất. Thứ hạng này trong 4 năm liền liên tục trước đó luôn thuộc về Bình Dương. Tuy nhiên, điểm PCI của Đà Nẵng năm 2008 lại thấp hơn của Bình Dương năm 2007 tới 5 điểm. Còn Điện Biên, tỉnh xếp cuối bảng năm nay cũng có tổng số điểm thấp hơn vị trí này năm ngoái 1,5 điểm. Theo ông Võ Hùng Dũng, Giám đốc VCCI chi nhánh Cần Thơ, điều đó phản ánh sự thất vọng của khối DN tư nhân về tốc độ cải cách môi trường kinh doanh trong năm qua, hay nói cách khác, mức độ cải cách môi trường kinh doanh chưa đáp ứng được kỳ vọng của DN.

Báo cáo năm nay lần đầu đã bổ sung nội dung mức độ cải thiện về PCI của các tỉnh từ năm 2006 đến 2008. Theo luật sư Trần Hữu Huỳnh, thành viên nhóm nghiên cứu, điều đáng chú ý là trong số 13 tỉnh đứng đầu bảng xếp hạng thì có đến năm tỉnh lại đứng cuối về mức độ cải thiện PCI, cho thấy đà cải cách môi trường kinh doanh ở những tỉnh này đang chững lại.

Ba nút thắt với doanh nghiệp

Theo luật sư Trần Hữu Huỳnh, ba nút thắt đối với các DN hiện vẫn là thủ tục hành chính, lao động và nhân lực, cơ sở hạ tầng. Bà Phạm Chi Lan cho rằng thủ tục hành chính kém hơn so với trước, tình trạng tham nhũng... đã khiến DN mất thời cơ, ảnh hưởng đến công việc kinh doanh.

Cụ thể, số DN phải dành hơn 10% quỹ thời gian cho thủ tục hành chính tăng lên, số DN phải chi các khoản không chính thức chưa giảm mấy so với năm trước (chỉ hơn 2%); số DN đánh giá tốt về chất lượng đào tạo nghề của tỉnh giảm gần 2/3 so với năm ngoái (từ 56% xuống 20%). Bên cạnh đó, trung bình mỗi DN mất 7,5 ngày làm việc mỗi năm do hệ thống giao thông từ DN đến trung tâm tỉnh không lưu thông được. “Cải cách thủ tục hành chính cần mạnh mẽ hơn trong thời gian tới” - luật sư Huỳnh nhấn mạnh.

Những năm qua, chính quyền hơn 40 tỉnh, TP đã đưa PCI vào các cuộc đối thoại với DN địa phương nhằm đem lại những đổi thay về môi trường kinh doanh. Thậm chí, có tỉnh coi chỉ số này quan trọng không kém chỉ số tăng trưởng hay chỉ số về mức sống của người dân. Tuy nhiên, những điều đó xem ra vẫn chưa đi vào thực tế.