Kinh tế

Khó thoái vốn đầu tư ngoài ngành

Các tập đoàn, tổng công ty đang gặt “trái đắng” vì đầu tư quá tay ngoài ngành

Chính phủ vừa thể hiện quyết tâm tái cấu trúc doanh nghiệp (DN) bằng quyết định yêu cầu chấm dứt đầu tư ngoài ngành của các tập đoàn kinh tế Nhà nước để tập trung vốn vào ngành nghề kinh doanh chính. Đối với các khoản đã đầu tư trước đây, DN phải có biện pháp thoái hết vốn trước ngày 31-12-2015.

Hơn 1 tỉ USD đầu tư không hiệu quả

Trào lưu đầu tư ngoài ngành của các tập đoàn kinh tế rộ lên trong các năm 2007-2008, thông qua hoạt động thành lập các công ty con, cháu rót vốn vào các lĩnh vực đang nóng là chứng khoán, ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản.

Nhận thấy sự phát triển quá nóng này, tháng 2-2009, Chính phủ đã có Nghị định số 09 quy định về tỉ lệ đầu tư ra ngoài ngành của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty Nhà nước không quá 30% vốn điều lệ. DN nào “trót” đầu tư quá tay thì 2 năm sau phải điều chỉnh lại mức đầu tư trên nguyên tắc bảo toàn vốn.

Tại thời điểm năm 2010, số liệu của Bộ Tài chính cho thấy tổng số lỗ lũy kế của các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước lên đến 26.000 tỉ đồng. Do muốn “ăn xổi” và lối làm ăn “đánh quả”, nhiều DN đã rót cả ngàn tỉ đồng đầu tư ra ngoài ngành và đây cũng là nguyên nhân gây thua lỗ ở không ít DN.

PVN là một trong những doanh nghiệp Nhà nước đầu tư ngoài ngành với số vốn khá lớn. Ảnh: HÀ THÁI

Theo số liệu của Đảng ủy khối DN Trung ương, đến nay, tổng mức đầu tư ra ngoài ngành của 21 trong tổng số 31 tập đoàn, tổng công ty Nhà nước đã lên đến 22.590 tỉ đồng (tương đương hơn 1 tỉ USD). Còn theo số liệu của Bộ Tài chính, chỉ tính đến năm 2010, các tập đoàn, tổng công ty đầu tư ra ngoài ngành với số tiền lên tới hơn 21.000 tỉ đồng.

Trong đó, đầu tư vào lĩnh vực chứng khoán khoảng 3.500 tỉ đồng, lĩnh vực bảo hiểm khoảng 2.200 tỉ đồng, lĩnh vực bất động sản khoảng 5.300 tỉ đồng, lĩnh vực ngân hàng khoảng 10.000 tỉ đồng. Bộ Tài chính cho biết mức đầu tư của các DN đều nằm trong giới hạn quy định nhưng cũng làm phân tán nguồn lực, chứa đựng nhiều rủi ro.

Mắc kẹt vì thị trường giảm sút

Mặc dù có chủ trương thoái vốn nhưng các DN vẫn chưa hoàn thành mục tiêu đề ra do tình hình kinh tế trong và ngoài nước gặp nhiều khó khăn.

Đơn cử tại Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), số vốn phải thoái từ nay đến năm 2015 là khoảng 1.102 tỉ đồng trong các lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán. Trong lĩnh vực ngân hàng, EVN sở hữu 24,3% vốn của Ngân hàng An Bình, đang rất khó bán vốn vì giá trên thị trường OTC chỉ khoảng 7.000 - 7.200 đồng/cổ phần, EVN trình Chính phủ kế hoạch bán với giá 10.000 đồng/cổ phần.

Trong lĩnh vực chứng khoán, EVN cũng đang mắc kẹt vì đầu tư vào đây 575 tỉ đồng nhưng chưa bán được đồng nào vì thị trường chứng khoán đang rớt mạnh, dự kiến phải đến năm 2015 mới có cơ hội thoái vốn. Ngay ở lĩnh vực dễ thoái vốn hơn là bảo hiểm, EVN cũng phải chờ đối tác là Công ty ERGO International AG của Đức được Bộ Tài chính chấp thuận cho tăng thêm vốn mới có thể mua cổ phần của EVN tại Công ty Bảo hiểm Toàn cầu mà cả 2 cùng là nhà đầu tư.

Cũng có những tập đoàn, tổng công ty xin giữ lại vốn đầu tư ngoài ngành. Trong kế hoạch thoái vốn của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), DN này đề nghị được giữ lại 20% vốn tại Tổng Công ty Tài chính CP Dầu khí (PVFC) và tại Tổng Công ty CP Bảo hiểm Dầu khí (PVI) vì đây là các công ty con được thành lập từ trước để thu hút vốn cho PVN chứ không phải thành lập theo phong trào. Đáng lưu ý, PVN là tập đoàn đầu tư ra ngoài lĩnh vực chính nhiều nhất, lên đến 5.400 tỉ đồng.

Tập đoàn Cao su Việt Nam cũng đã có kế hoạch thoái vốn cụ thể để thu hồi hơn 2.500 tỉ đồng vốn đầu tư ngoài ngành. Tuy nhiên, tập đoàn này lại đề nghị được bổ sung ngành đầu tư KCN là ngành kinh doanh chính trong khi DN này hiện đã đầu tư 13 KCN nhưng chỉ có 3 KCN lấp đầy 80% và 5 KCN khác cho thuê được 20% diện tích.