Mong manh chiếc áo an sinh

Trong bối cảnh đất nước phải luôn sẵn sàng đối mặt với diễn biến phức tạp và khó lường của kinh tế thời hội nhập sâu rộng, rất cần có những giải pháp an sinh xã hội căn cơ và lâu dài hơn

Chính phủ sẽ tiếp tục lo cho người nghèo, người thu nhập thấp bằng chính sách an sinh xã hội (ASXH). Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cam kết như vậy trước thực tế giá cả tăng cao làm ảnh hưởng lớn đến đời sống của nhân dân, nhất là người nghèo và vùng nghèo.

Khó chồng thêm khó

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3 tăng 2,99%, mức tăng kỷ lục so với cùng kỳ hơn 10 năm nay, càng làm cho bức tranh tổng thể giá cả quý I/2008 thêm phần ảm đạm. CPI quý đầu tiên trong năm đã tăng tới 9,19%, cao nhất từ năm 1995 tới nay. Điều đáng nói là giá tăng cao nhất tiếp tục là các mặt hàng thiết yếu với đa số người dân, như: lương thực, thực phẩm, xăng dầu, dịch vụ vận tải...

Thiên tai nặng nề - một trong những tác nhân góp phần đẩy CPI lên cao thời gian qua - đã ảnh hưởng trước hết đến nông dân. Thống kê của Bộ NN-PTNT cho thấy, thiên tai liên tiếp xảy ra trong năm 2007 đã gây thiệt hại ước tính hơn 11.600 tỉ đồng (khoảng 1% GDP cả nước). Trận rét kỷ lục 38 ngày ở miền Bắc vừa qua lại bồi thêm một cú nặng nề vào những nông dân nghèo.

Theo các chuyên gia Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (UNDP) tại VN, lạm phát tăng cao tác động trước hết đến người dân nghèo. “Giá cả, đặc biệt là thực phẩm, leo thang là vấn đề lớn, bởi người nghèo dành phần lớn thu nhập để mua thức ăn. Nếu nay phải dành thêm tiền mua thức ăn thì họ sẽ còn ít hoặc không còn tiền để chi cho những việc khác” - ông Jonathan Pincus, chuyên gia kinh tế trưởng của UNDP, nhận xét.

Không chỉ cần liều thuốc cấp thời

Dù Nhà nước đã cố gắng và quan tâm, song có thể nhận thấy những biện pháp ASXH thực hiện từ năm 2008 như liều thuốc cấp thời. Rất cần có những giải pháp ASXH căn cơ và lâu dài hơn trong bối cảnh đất nước phải luôn sẵn sàng đối mặt với diễn biến phức tạp và khó lường của kinh tế thời hội nhập sâu rộng.

Những tác động xấu của giá cả leo thang càng phản ánh điều mà giới chuyên môn từng cảnh báo cách nay không lâu. GINI - chỉ số phản ánh sự chênh lệch giàu nghèo và tiêu dùng trong xã hội của VN - đã lên tới mức khá cao, 36,2, và đang có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Một tài liệu khảo sát về ASXH tại VN mà UNDP công bố cuối tháng 8-2007 cũng cho thấy các lợi ích ASXH đang được phân phối không công bằng. Các hộ trong nhóm thu nhập cao nhất (chiếm 20% số hộ gia đình) được khoảng gần 40% lợi ích ASXH, trong khi nhóm nghèo nhất chỉ nhận chưa tới 7%.

Thế nên, từ cuối năm 2007, Chính phủ quyết định kiểm soát lạm phát là ưu tiên số 1. Đánh giá lạm phát là thách thức lớn bậc nhất hiện nay, chuyên gia kinh tế cao cấp Lê Đăng Doanh cho rằng những người nghèo không mấy quan tâm tới tốc độ tăng trưởng bao nhiêu phần trăm (%). “Chuyện giá cả, cơm áo gạo tiền hằng ngày mới là những điều người nghèo quan tâm nhất”- TS Lê Đăng Doanh khẳng định. Cùng quan điểm này, TS - chuyên gia kinh tế Nguyễn Quang A cho rằng tạo ra một mạng lưới ASXH trong bối cảnh hiện nay phải là một trong những ưu tiên hàng đầu của Nhà nước. “Phải tạo ra những mạng lưới và tầng nấc bảo đảm ASXH khác nhau, từ hệ thống lương hưu - trợ cấp xã hội, chính sách với người nghèo..., đến bảo hiểm thất nghiệp, quỹ xã hội, trại tế bần, quỹ từ thiện”.

Trong một báo cáo đầu tháng 4-2008, Bộ LĐ-TB-XH cũng nhìn nhận giải pháp lâu dài bảo đảm ASXH là xây dựng và phát triển hệ thống ASXH đồng bộ có thể hướng tới tất cả các thành viên trong xã hội, bảo đảm an toàn cho mọi người trước những rủi ro trong cuộc sống. Hệ thống này cần bảo đảm có đầy đủ các chức năng phòng ngừa, giảm thiểu và khắc phục rủi ro cho mọi người dân.

>>> Giảm nhập siêu: Vẫn trong vòng luẩn quẩn

>>> Mạnh tay cắt giảm chi tiêu công

>>> Quan trọng là khâu thực hiện