Xăng giảm thêm 500 đồng/lít: Thất vọng!

Giá dầu thế giới liên tục giảm mạnh nhưng giá trong nước vẫn chỉ giảm nhỏ giọt. Trong khi người tiêu dùng bức xúc và thất vọng thì các đơn vị kinh doanh xăng dầu vẫn giải thích vòng vo Giá hợp lý phải là 13.000 đồng

Bên lề phiên khai mạc Quốc hội (ngày 16-10), Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh đã khẳng định với báo chí phải giảm ngay giá xăng do tác động từ bên ngoài, giá dầu thô thế giới đã giảm sâu và trong nước cần ưu tiên kiềm chế lạm phát. Đúng như lời bộ trưởng tuyên bố, từ 8 giờ ngày 17-10, một số doanh nghiệp (DN) công bố giảm giá xăng, dầu bán lẻ. Tuy nhiên, mức giảm lại khiến người tiêu dùng thất vọng và bức xúc: Chỉ có 500 đồng/lít.

Giảm như... giỡn chơi

Cụ thể: Giá xăng A92, A95 và dầu hỏa của Tổng Công ty Xăng dầu VN (Petrolimex) và Công ty Xăng dầu Quân đội... được điều chỉnh giảm 500 đồng/lít. Theo đó, giá xăng A92 và A95 giảm từ 16.500 đồng xuống 16.000 đồng/lít. Giá dầu hỏa giảm từ 17.000 đồng xuống 16.500 đồng/lít. Dầu diesel giảm 300 đồng/lít, còn 15.200 đồng/lít. Phương án này được đệ trình Bộ Tài chính từ ngày 14-10.

Như vậy, đây là lần thứ hai DN kinh doanh xăng dầu giảm giá bán xăng và là lần thứ ba giảm giá bán dầu hỏa.

Trao đổi với báo chí, ông Vương Thái Dũng, Phó Tổng Giám đốc Petrolimex, cho biết mức giảm 500 đồng/lít được DN xác định dựa trên cơ sở tính toán mức hàng tồn kho và thuế nhập khẩu 5%. Giá đầu vào được tính tại thời điểm nhập khẩu của 20 ngày trước bình quân là 91,705 USD/thùng. Còn nếu tranh thủ nhập khẩu được theo giá dầu hiện tại dưới 80 USD/thùng cũng phải đến tháng 11 mới bán ở thị trường trong nước. Ông Dũng khẳng định nếu giá dầu tiếp tục giữ xu hướng ổn định ở mức thấp, người tiêu dùng hoàn toàn có thể hưởng mức giá bán lẻ thấp hơn trong thời gian tới. “Chúng tôi đã vận hành ngay theo cơ chế thị trường, thể hiện ở việc đã 3 lần giảm giá xăng dầu và sẵn sàng điều chỉnh tiếp khi điều kiện cho phép. Tuy nhiên, tại thời điểm này, người tiêu dùng không thể hưởng ngay giá thị trường vì giá xăng mới được “thả”, vận hành theo cơ chế mới không thể trơn tru ngay được do có những tồn tại phải xử lý”- ông Dũng cho biết. Tồn tại ở đây là khoản lỗ 18.000 tỉ đồng chưa bù đắp được do nhập hàng ở thời điểm giá cao.

Giá xăng dầu thế giới giảm mạnh nhưng người tiêu dùng trong nước vẫn phải mua với giá quá cao. Ảnh: T.THẠNH

Thiếu cơ chế chống độc quyền

Theo TS Nguyễn Quang A, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển IDS, nếu để thị trường điều tiết giá xăng thì phải vận hành đúng theo nguyên tắc giá thế giới giảm thì giá trong nước giảm (và ngược lại), sao cho người tiêu dùng cảm thấy thoải mái. Theo nguyên tắc này, nếu không giảm được hơn 50% như xu thế thị trường thế giới, các DN cũng nên giảm khoảng 20%. Muốn bù lỗ, cần tranh thủ nhập hàng giá thấp để sau này giá thế giới tăng cao sẽ bán được giá cao kiếm lời. TS Nguyễn Quang A cho rằng vừa qua, nếu xã hội không gây áp lực chắc chắn DN không chịu giảm giá. Việc cứ vin vào cớ “mua lúc đắt, bán lúc rẻ” không thể giảm giá cho thấy năng lực điều hành của DN có vấn đề. “Nếu ở DN tư nhân sẽ bị cổ đông sa thải ngay”- TS Nguyễn Quang A bình luận. Nhà nước nên can thiệp buộc DN giảm giá mạnh hơn để điều chỉnh theo thị trường.

Ở góc độ vĩ mô, TS Nguyễn Minh Phong, Viện Nghiên cứu Phát triển kinh tế xã hội Hà Nội, cho rằng việc giá xăng chậm điều chỉnh và chưa phù hợp với mức chung của thị trường thế giới là do chúng ta thiếu cơ chế kiểm soát thị trường. “Lẽ ra phải cho tự do hóa cạnh tranh trong kinh doanh xăng dầu rồi mới trả giá về thị trường nhưng chúng ta đang làm ngược lại quy trình”. Hiện nay chỉ có 11 DN Nhà nước được độc quyền kinh doanh xăng dầu. Trong đàm phán Hiệp định Thương mại song phương với Mỹ, phía nước ngoài yêu cầu đẩy nhanh tiến độ tự do hóa trong kinh doanh mặt hàng này nhưng ta đặt mốc sau năm 2010, trong khi nếu cho họ vào sớm hơn, không những không có gì nguy hiểm mà người tiêu dùng còn được lợi do có sức ép cạnh tranh. Cơ chế kiểm soát giá xăng dầu hiện nay cũng còn nhiêu khê. DN muốn điều chỉnh giá phải trình liên bộ xét duyệt rất mất thời gian gửi báo cáo, giải trình nhưng khi phê duyệt phương án điều chỉnh giá lại thiếu kiểm toán, phản biện khách quan cần thiết.

Theo TS Nguyễn Minh Phong, trong 2 năm chờ hết độc quyền, Nhà nước cần có biện pháp khống chế lợi dụng giá xăng bằng cách đưa ra cơ chế giá chuẩn của từng thời điểm ứng với giá dầu thế giới để DN điều chỉnh theo. Nếu DN vi phạm giá bán, cần kiểm toán làm rõ mức giá không hợp lý để trên cơ sở đó xem xét trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu và thu hồi khoản lợi nhuận bất chính của DN. Ông giám đốc nào sai phạm có thể bị cách chức, như vậy mới tạo động lực để DN điều chỉnh giá.