Mỹ không "nắm được đằng chuôi", Iran cũng không thể kéo dài chiến sự

(NLĐO) - Dù sở hữu sức mạnh quân sự và kinh tế vượt trội trước Iran, Mỹ dường như không thể "nắm đằng chuôi", trong cả ngoại giao lẫn trên chiến trường.

Tổng thống Mỹ Donald Trump thường chế giễu Ukraine không có quân bài nào trong cuộc chiến với Nga. Giờ đây, chính Mỹ lại đối mặt với những câu hỏi ngày càng lớn về “quân bài” của mình trong cuộc chiến với Iran.

Mỹ - với dân số gấp 3 lần Iran, đồng thời sở hữu sức mạnh quân sự và kinh tế mạnh nhất thế giới - rõ ràng có ưu thế áp đảo trong cán cân quyền lực. Bên cạnh đó, Mỹ còn được Israel hỗ trợ về mặt quân sự lẫn tình báo, khiến cuộc chiến này dường như không cân sức.

Sức ép lên Mỹ

Tuy nhiên, Iran đã biến vài lợi thế ít ỏi thành sức ép nặng nề lên Mỹ. Một số nhà phân tích tin rằng Tehran đã nắm bắt được thế chủ động chiến lược. Ông Donald Trump có thể nhiều quyền lực hơn nhưng để giành chiến thắng tuyệt đối, Nhà Trắng phải chấp nhận mức độ thiệt hại về chính trị và kinh tế khó tưởng tượng.

Iran không thể đánh bại Mỹ và Israel, song họ tung ra con át chủ bài cuối cùng bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz, qua đó kìm kẹp nền kinh tế toàn cầu và gây tổn thất chính trị cho Mỹ.

Điểm yếu chiến lược làm suy yếu ưu thế quân sự của Mỹ thể hiện rõ trong cuộc họp báo của Nhà Trắng hôm 30-3.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt khi đó cho rằng việc Iran sẵn lòng "cho phép thêm 20 tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz trong những ngày tới" là thắng lợi cho “nỗ lực ngoại giao của tổng thống”. 

Tuy nhiên, thực tế này lại khá khó hiểu, vì Mỹ - với tư cách là cường quốc mạnh hơn - không nên ở vị thế phải đàm phán nhượng bộ.

Đó là chưa kể 20 tàu chở dầu không đáng gì so với mức trung bình hàng ngày lên tới hơn 100 tàu qua lại Hormuz trước chiến sự. Nếu Mỹ và Israel không phát động xung đột, không ai phải "xin phép" để đi qua eo biển như hiện tại. Vì vậy, "chiến thắng ngoại giao đầu tiên" của ông Donald Trump kể trên chỉ đơn thuần là khắc phục phần nhỏ hệ lụy tiêu cực do chính ông gây ra.

Mỹ có đủ sức mạnh quân sự để mở lại eo biển. Tuy nhiên, việc điều Hải quân Mỹ đi qua eo biển sẽ trao cho Iran một chiến thắng về mặt truyền thông nếu họ tấn công hoặc thậm chí đánh chìm tàu Mỹ. Nhà Trắng có thể phải điều thêm bộ binh để đẩy lùi Iran, làm tăng nguy cơ lính Mỹ thương vong, khiến uy tín chính trị của Washington suy yếu hơn nữa.

Ngay cả khi Mỹ cho quân chiếm đảo Kharg, trái tim của xuất khẩu dầu mỏ Iran, hoặc các đảo quanh eo biển Hormuz, không có gì đảm bảo Iran sẽ nhượng bộ. Dù nền kinh tế có thể bị bóp nghẹt song Iran nhiều khả năng vẫn đáp trả, thậm chí còn siết chặt eo biển Hormuz hơn nữa.

Iran cũng cần được bỏ lệnh trừng phạt

Washington vẫn còn một át chủ bài chưa sử dụng, đó là siết chặt lệnh trừng phạt Iran. Song điều này gây tổn hại cho cả Mỹ và Iran. Thế bế tắc hiện rõ khi Mỹ trước đó thực hiện bước đi trái với thường tình là dỡ bỏ lệnh trừng phạt với một số lô hàng dầu của Iran trên biển trong bối cảnh giá dầu tăng vọt.

Mỹ và Israel có lẽ đúng khi tuyên bố phá hủy gần hết năng lực quân sự của Iran. Tuy nhiên, Iran chỉ cần phóng một vài vũ khí vào eo biển Hormuz hoặc các thành phố ven vịnh để gây ra tổn thất kinh tế không cân xứng.

Chiến sự càng kéo dài, cái giá Mỹ phải trả càng cao, đồng nghĩa ông Donald Trump phải cân nhắc một thỏa thuận trong thế nhượng bộ. Tuy nhiên, Iran cũng cần được dỡ bỏ lệnh trừng phạt. 

Xét cho cùng, đòn bẩy trong chiến sự chỉ có giá trị nếu mang lại chiến thắng chiến lược. Cả Mỹ và Iran đều nắm giữ những lợi thế có thể mang tính quyết định. Tuy nhiên, họ cần thận trọng. Việc một bên không đưa ra được giải pháp hợp tình hợp lý cho bên kia có thể dẫn họ, và cả thế giới, đến thảm họa.