Nghịch dại, đền thật

Viện cớ "trẻ con không biết gì" không giúp cha mẹ thoát nghĩa vụ bồi thường mà còn vô tình tước đi bài học đầu đời về trách nhiệm của con trẻ

Mới đây, một câu chuyện trên mạng xã hội đã thu hút nhiều người tranh luận. Anh C.T. khi đang đỗ xe trước cổng trường thì bị một học sinh tiểu học dùng đá cào vào thân xe gây trầy xước. Khi biết anh có ý định yêu cầu bồi thường 500.000 đồng để khắc phục, đám đông lại chỉ trích anh là "chấp nhặt trẻ con".

Khi phụ huynh tìm cách né tránh

Trường hợp của anh C.T. không phải là cá biệt. Anh N.V.H. (ngụ TP HCM) cũng từng rơi vào hoàn cảnh tương tự ngay tại khu chung cư mình sinh sống. Một nhóm thiếu niên đã ném đá từ tầng cao xuống sân, làm vỡ kính ô tô của anh. Dù camera an ninh ghi lại rõ hành vi, nhưng khi đối mặt, các phụ huynh lại tìm cách né tránh trách nhiệm với lý do: "Các cháu chỉ vui đùa nhất thời, chưa gây thương tích cho ai" hay "trẻ con hiếu động, rất khó kiểm soát". Chỉ đến khi anh H. trình báo ban quản lý và cơ quan chức năng, những gia đình này mới chấp nhận ngồi lại giải quyết.

Theo anh H., điều khiến anh bức xúc không chỉ là chi phí sửa chữa vài triệu đồng, mà là thái độ xem nhẹ hành vi sai trái của con mình từ phụ huynh. "Viên đá nếu không rơi trúng kính xe mà trúng người đi đường thì hậu quả sẽ rất khôn lường. Điều đáng nói là người lớn lại xem nhẹ, coi đó đơn thuần là trò nghịch dại của trẻ thơ" - anh H. bày tỏ.

Trao đổi về vấn đề này, luật sư Nguyễn Văn Đông, Đoàn Luật sư TP HCM, khẳng định mọi hành vi xâm phạm tài sản, sức khỏe của người khác dù xuất phát từ sự "nghịch dại" đều làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Điều 586 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định cụ thể về năng lực chịu trách nhiệm bồi thường của cá nhân. Theo đó, người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường bằng tài sản riêng; nếu không đủ tài sản thì cha mẹ phải bồi thường phần còn thiếu bằng tài sản của mình.

Đối với trẻ dưới 15 tuổi, pháp luật xác định nhóm này chưa có năng lực hành vi dân sự đầy đủ. Do đó, cha mẹ hoặc người giám hộ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại. Thậm chí, ngay cả khi cha mẹ đã ly hôn, họ vẫn buộc phải liên đới bồi thường hậu quả do con gây ra.

Dẫn chứng thêm, luật sư Nguyễn Văn Đông nhắc lại sự việc hồi tháng 10-2025 tại một chung cư ở Hà Nội. Ba bé trai đã ném dép vào van nước chữa cháy làm hỏng 2 thang máy. Sau khi ban quản lý, ban quản trị tòa nhà cùng trưởng tầng lập biên bản xác minh, các gia đình đã thừa nhận sự cố do các cháu đùa nghịch. Kết quả, phụ huynh của nhóm trẻ này buộc phải nộp 50 triệu đồng cho ban quản trị để khắc phục hậu quả.

Luật sư nhấn mạnh, việc viện dẫn lý do "trẻ con không biết gì" hoàn toàn không có giá trị pháp lý để phủ nhận nghĩa vụ bồi thường. Trách nhiệm dân sự trong trường hợp này được chuyển giao từ trẻ sang người đại diện theo pháp luật - những người có nghĩa vụ quản lý, giám sát và giáo dục các em.

Vết xước hôm nay và bản án ngày mai

Chuyên gia tâm lý Lê Văn Thắng nhận định khi người lớn dùng sự ngây thơ để bao che cho lỗi lầm của trẻ, họ đang vô tình tước đi cơ hội để trẻ học về ranh giới và trách nhiệm. Sự cảm thông nếu vượt quá giới hạn sẽ biến thành dung túng.

Một đứa trẻ lớn lên trong sự bao che sẽ hình thành tâm lý "mình có quyền làm sai mà không phải trả giá". Đây chính là mầm mống cho những hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng hơn khi trưởng thành. Pháp luật quy định độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, hành chính là để có hình thức giáo dục phù hợp, chứ không phải để cổ xúy cho cái sai. Nếu trẻ em ném đá vào xe hơi mà được bố mẹ bênh vực, sau này chúng có thể làm những việc nguy hiểm hơn vì tin rằng "mình luôn đúng" hoặc "bố mẹ sẽ giải quyết hết".

Theo chuyên gia, cần thay đổi tư duy từ "bao che" sang đồng hành và giáo dục. Thay vì tranh cãi với người bị hại, phụ huynh nên dũng cảm cùng con đứng ra nhận lỗi. Việc cha mẹ nghiêm túc bồi thường và dạy con cách xin lỗi chính là bài học giáo dục công dân đầu đời sâu sắc nhất.

Cha mẹ cần hiểu rằng, giáo dục pháp luật không bao giờ là quá sớm. Trẻ cần được dạy về quyền sở hữu, cái gì là của mình, cái gì là của người khác và tại sao phải tôn trọng tài sản công cộng. Sự nghiêm khắc của cha mẹ ngày hôm nay trước một vết xước nhỏ trên xe của hàng xóm chính là sự bảo vệ con khỏi những bản án nghiêm khắc của pháp luật trong tương lai.

"Trẻ con không biết gì" là lỗi của trẻ do chưa được dạy bảo nhưng "để trẻ tiếp tục không biết gì" lại là lỗi lầm lớn nhất của người lớn. Né tránh trách nhiệm không chỉ làm tổn hại quyền lợi của người bị hại mà còn đẩy đứa trẻ vào một tương lai thiếu ý thức trách nhiệm. Đừng để đến khi đứng trước những hóa đơn bồi thường hàng trăm triệu đồng hay những bản án hình sự đớn đau, chúng ta mới nhận ra sự thiếu hiểu biết của người lớn mới là điều đáng trách nhất.