"Ngồi lại" cùng bữa ăn học đường

Không phải sau vụ nghi ngờ thực phẩm không an toàn của Sago Food mới dấy lên những lo ngại về bữa ăn học đường.

Nhiều năm qua, bên cạnh các chiến lược giáo dục luôn dành một chương trình cụ thể về chất lượng bữa ăn học đường.

Lứa tuổi đến trường, đặc biệt là từ cấp mầm non cho đến hết trung học cơ sở ở các đô thị, phần lớn học sinh học bán trú. Trong khi bữa ăn quan trọng nhất cho quá trình phát triển thể chất và trí não là bữa trưa và xế phải ăn ở trường. Đất nước đã qua giai đoạn trẻ em đủ no để đến trường và đang ở giai đoạn đầy đủ dinh dưỡng để phát triển toàn diện khi đi học. Cả Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo và nhiều ngành liên quan dành rất nhiều công sức để đưa ra các chuẩn mực cho bữa ăn này.

Cách đây hơn 1 tháng, vào ngày 25-12-2025, Bộ Y tế đã ra Quyết định số 3958/QĐ-BYT ban hành Hướng dẫn dinh dưỡng đối với bữa ăn học đường. Quy định rất chặt chẽ gồm đầy đủ tiêu chuẩn về dinh dưỡng, các nhóm vi chất và các loại thực phẩm cụ thể để cung cấp các chất dinh dưỡng cho học sinh. Chỉ riêng bữa ăn ở trường đã chiếm từ 35%-50% năng lượng cả ngày cho trẻ. Trong thời gian này, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng ban hành bộ tiêu chí về dinh dưỡng bữa ăn học đường và xem đây là vấn đề cấp thiết với tình hình sức khỏe trẻ em nói chung ở giai đoạn hiện tại.

Chiếu theo quy chuẩn này thì việc tổ chức bữa ăn với chi phí khoảng 35.000 đồng sẽ là bài toán cân não về lợi nhuận của những doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực này. Trước hết về tiêu chuẩn là cực kỳ khoa học và khắt khe. Về giám sát thì được chú ý kỹ lưỡng từ nhiều phía, quan trọng hơn, khi cung ứng cho trẻ em là động chạm đến vấn đề vô cùng nhạy cảm. Nhiều trường muốn tự tổ chức bữa ăn bán trú nhưng quá phức tạp: thiếu mặt bằng, phải tuyển chuyên gia dinh dưỡng, tổ chức từ khâu tìm nguồn nguyên liệu an toàn, chất lượng đến điều phối bếp ăn một chiều, giữ vệ sinh quy trình khép kín... Tốt nhất là hợp đồng với một doanh nghiệp cung cấp và luôn trong tâm trạng bất an vì trường và phụ huynh cũng khó giám sát được nguồn thực phẩm thông qua nhiều nhà cung cấp đến doanh nghiệp.

Những công cụ hiện có để giám sát bữa ăn học đường đã khá tốt. Về trường học có chuyên viên phụ trách và hội cha mẹ học sinh được quyền kiểm tra đột xuất và định kỳ. Về quản lý nhà nước có quy định chặt chẽ và cơ quan chuyên ngành thuộc lĩnh vực y tế. Làm đúng trách nhiệm thì xác suất bữa ăn kém chất lượng, mất an toàn cũng khó xảy ra. Còn nếu tư lợi hay hời hợt gây nguy hiểm cho học sinh thì xử lý nghiêm là biện pháp hữu hiệu nhất. Đối với nhà cung cấp, kinh doanh bữa ăn học đường là ngành kinh doanh có lợi nhuận tốt, thị trường dồi dào với hàng triệu học sinh. Dù là doanh nhân thì ai cũng có con cái, có những đứa trẻ mà mình quan tâm. Kinh doanh vì lợi nhuận là đương nhiên, nhưng lương tâm với những đứa trẻ sẽ luôn là ranh giới không được vượt qua, nếu không muốn trả giá đắt.

Trong bối cảnh hiện nay, ngành giáo dục và y tế cần một cuộc kiểm tra và đánh giá toàn diện các bếp ăn học đường để kiện toàn theo đúng chất lượng được quy định. Việc này sẽ hoàn thiện sơ đồ dinh dưỡng học đường và theo kịp các chương trình cải tổ giáo dục đang diễn ra.