NGƯỜI THẦY THUỐC TRONG TÔI: Lặng thầm níu giữ sự sống

Lựa chọn vào Khoa Thận, bác sĩ Minh Hoa hiểu rằng phải đương đầu với nhiều chông gai

Giữa bờ vực sinh - tử, một nữ bác sĩ đã đồng hành với bệnh nhân suy thận qua sự kiên cường, níu giữ sự sống bằng tình thương và trách nhiệm sâu sắc của người thầy thuốc

Một ngày cận Tết Bính Ngọ 2026, trong lúc chăm sóc người thân tại Khoa Thận - Lọc máu Bệnh viện Nguyễn Tri Phương (TP HCM), tôi chú ý một nữ bác sĩ dáng người nhỏ nhắn đang thuyết phục người nhà một bệnh nhân: "Đừng đưa bà về… Chỉ cần lọc máu, bà có thể sống".

Xem người bệnh như người nhà

Giọng nói nhẹ nhàng nhưng quyết đoán, ánh mắt quan tâm của người thầy thuốc như một nốt nhạc trong trẻo giữa cuộc chạy đua giành lại sự sống. Đó không chỉ là một quyết định chuyên môn mà còn là ranh giới giữa buông bỏ và hy vọng. Người khoác áo blouse trắng đó là ThS-BSCKII Vũ Thị Minh Hoa, Trưởng Khoa Thận - Lọc máu Bệnh viện Nguyễn Tri Phương.

Bệnh nhân được bác sĩ Minh Hoa thuyết phục giữ lại là một phụ nữ 65 tuổi. Bà nhập viện trong tình trạng rối loạn nhịp tim, khó thở, phù phổi, phù toàn thân rất nặng trên nền suy thận giai đoạn cuối, tắc bán phần hầu hết các mạch máu lớn do từng được lọc máu và sau đó đã từ chối điều trị tiếp do mệt mỏi vì phải nằm viện lâu dài. Lần này bà bệnh nặng hơn. Sau khi nghe bác sĩ nói rõ bệnh tình, người nhà dự tính đưa bệnh nhân về nhà vì nghĩ đã hết cách cứu chữa.

"Đúng ngày tôi trực nên khi được các bác sĩ trẻ báo cáo tình hình, tôi đã đánh giá lại bệnh nhân và cố khuyên người nhà để mình chọc kim đặt catheter lọc máu lại. Chỉ cần lọc máu, bệnh nhân sẽ khỏe và có thể ra viện đón Tết đoàn viên với gia đình" - bác sĩ Minh Hoa nhớ lại.

Trong khi đó, suy thận ở độ tuổi mới ngoài 30, cuộc đời chị Võ T.H.A (ở TP HCM) tưởng chừng như rơi vào ngõ cụt. Trải qua thăng trầm sống chung với bệnh tật (phải lọc máu 3 lần/tuần) song chị vẫn đang sống rất tốt. Sự quyết tâm và thái độ tích cực của chị là một trong những ví dụ về ý nghĩa của một cuộc sống mới với sự đồng hành không rời, không bỏ của các bác sĩ chuyên về thận - lọc máu.

Chuyện về bệnh nhân suy thận cần lọc máu và bác sĩ chuyên khoa là hành trình về sự kiên cường, thích nghi và hợp tác sâu sắc. Có người từng tuyệt vọng muốn buông bỏ, có người học cách sống lại từ đầu. Người thầy thuốc, lúc này, không chỉ kê đơn mà còn lắng nghe, động viên và khơi dậy niềm tin cho bệnh nhân.

Bệnh nhân hồi phục, tràn đầy sức sống sau khi được đặt catheter để lọc thận là minh chứng cho sự níu giữ cuộc sống bằng tình thương và trách nhiệm của người thầy thuốc. "Nhiều bệnh nhân khi chẩn đoán bị suy thận giai đoạn cuối vô cùng suy sụp, muốn từ bỏ điều trị. Chúng tôi lúc này phải động viên, gần gũi, làm chỗ dựa tinh thần, giúp họ hiểu rằng tiến bộ y học với các phương pháp mới, thuốc mới… sẽ nâng chất lượng cuộc sống tốt lên, cơ hội luôn rộng mở" - bác sĩ Minh Hoa chia sẻ.

Cơ duyên mở cửa tri thức

Năm 2002, tốt nghiệp loại khá giỏi tại Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng cán bộ y tế TP HCM (Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch hiện nay), bác sĩ Minh Hoa có nhiều lựa chọn về công tác tại các bệnh viện chuyên khoa sản, ung bướu… Song, bà chọn Bệnh viện Nhân dân 115 làm nơi khởi đầu. Tại đây, các bác sĩ mới ra trường luân khoa chuyên ngành nội khoa trong gần 2 năm - chương trình được xem như bác sĩ "nội trú của bệnh viện" để định hình tương lai.

"Ban đầu, tôi thích lĩnh vực tim mạch vì cảm nhận đây là chuyên ngành rất khó và được trở thành bác sĩ tim mạch sẽ "khá oai". Tôi đã được tham gia thực hiện các thủ thuật khác nhau trong thời gian thực tập tại Khoa Tim mạch, như chọc dịch màng phổi, chọc dịch màng tim…, sẵn sàng trong tâm thế trở thành bác sĩ Nội Tim mạch. Nhưng như một cơ duyên, tôi bén rễ với Khoa Thận Bệnh viện Nhân dân 115. Đây là khoa cuối cùng tôi phải vượt qua trong chương trình đào tạo của bệnh viện. Vốn chuyên khoa nội nhưng rất thích thực hiện các thủ thuật ngoại khoa nên khi đến Khoa Thận, tôi như mở ra một cánh cửa tri thức mới. Điều đó làm tôi háo hức khám phá mỗi ngày" - bác sĩ Minh Hoa hồi tưởng.

Những ngày thực tập tại Khoa Thận, bác sĩ Minh Hoa được bổ sung rất nhiều kiến thức, từ phương pháp lọc máu, đặt catheter, thủ thuật chọc dịch màng phổi, bụng, tim… đến tiếp cận chương trình ghép thận. Chưa kể, bà bắt buộc phải biết về các chuyên khoa khác như tim mạch, hô hấp, tiêu hóa, đái tháo đường, cơ xương khớp và cả các bệnh lý ung thư, sản…

"Khoa Thận lúc đó với tôi có quá nhiều kiến thức mới mẻ. Cuối những năm 1990, chuyên khoa về thận ít ai biết đến. Vì vậy, tiếp xúc bệnh nhân mắc các bệnh thận khác rất nhiều những gì chúng tôi được học ở đại học. Hồi đó, chúng tôi xem tài liệu cứ thấy điều chờ đợi bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối là cái chết, không có cách điều trị nào ngoài chạy thận nhân tạo. Phương pháp này được cho là xa tầm với đối với bệnh nhân nghèo vì rất tốn kém. Nhưng khi trở thành bác sĩ lâm sàng, tôi dần tiếp xúc và biết rằng y học đã rất phát triển, có nhiều phương pháp điều trị cho bệnh nhân suy thận" - bác sĩ Minh Hoa cho biết.

Lựa chọn vào Khoa Thận, bác sĩ Minh Hoa hiểu rằng phải đương đầu với nhiều chông gai: công việc nhiều, người điều trị đông, vừa chăm sóc bệnh nhân nội trú lại phải quản lý nhóm người điều trị lọc máu như chạy thận nhân tạo hay lọc màng bụng, cũng như tham gia những ca ghép thận đầu tiên của Bệnh viện Nhân dân 115...

Bác sĩ Minh Hoa thổ lộ: "Chẳng hiểu sao, lúc đó tôi vẫn thích trụ lại Khoa Thận. Lúc ấy, nhiều thầy ở các chuyên khoa khác khuyên tôi nên cân nhắc khi lựa chọn chuyên ngành chuyên sâu này, vì bệnh nhân suy thận có nghĩa là bế tắc, điều trị chỉ là kéo dài cuộc sống chứ không giúp hết bệnh được. Điều đó sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến tâm lý của người thầy thuốc sau này".

Đến năm 2010, khi PGS-TS-BS Phạm Văn Bùi, Phó Giám đốc Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, mong muốn phát triển Khoa Thận - Lọc máu tại bệnh viện này, bác sĩ Minh Hoa đã tiếp nhận lời mời với ý định chỉ hỗ trợ chuyên môn một thời gian ngắn rồi sẽ rời đi vì còn nhiều kế hoạch khác. Song, như là duyên nợ, bà lại gắn bó với các bệnh nhân thận - lọc máu từ đó.

Đến nay, Khoa Thận - Lọc máu Bệnh viện Nguyễn Tri Phương có hơn 60 nhân lực, bao gồm 14 bác sĩ. Khoa có 56 máy chạy thận nhân tạo với trung bình 175 lượt bệnh nhân suy thận cần sử dụng mỗi ngày.

Bên cạnh đó, với sự hỗ trợ của các chuyên gia ghép thận từ Bệnh viện Trung ương Huế, ê-kíp ghép thận của Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, phối hợp chính giữa Khoa Ngoại niệu và Thận - Lọc máu, đã thực hiện ghép thành công 14 ca.

Hành trình đong đầy nhân văn

Theo bác sĩ Minh Hoa, ngoài da và gan, thận là cơ quan bài tiết quan trọng, như một hệ thống lọc tinh vi loại bỏ chất cặn bã, độc tố và nước dư thừa từ khoảng 200 lít máu/ngày, tạo thành nước tiểu. Thận giúp duy trì cân bằng nội mô của cơ thể, điện giải, kiềm toan, điều chỉnh huyết áp và các chức năng khác của cơ thể.

Vì vậy, thận là bộ phận cực kỳ quan trọng và dễ bị tổn thương bởi tất cả bệnh lý khác và những thứ chúng ta dung nạp vào cơ thể, đặc biệt là các sản phẩm như thực phẩm, dược phẩm chưa rõ nguồn gốc. Các bác sĩ chuyên khoa luôn phải đối mặt với nhiều bệnh nhân suy thận nặng trên nền các bệnh khác nhau.

Thực tế, các thầy thuốc chuyên về thận - lọc máu như bác sĩ Minh Hoa luôn gắn bó với bệnh nhân của mình. Họ đóng vai trò là người quản lý, chăm sóc sức khỏe ban đầu quan trọng cho bệnh nhân từ khi tiếp nhận cho đến lúc phải lọc máu, ghép thận, thậm chí theo dõi đến khi bệnh nhân qua đời. Mỗi bệnh nhân được bác sĩ tìm hiểu rõ tiền sử bệnh tật, thói quen sinh hoạt, cuộc sống hằng ngày, thích ăn uống những gì, ai là người chăm sóc, tâm lý tinh thần ra sao... Do đó, mỗi bệnh nhân đã trở thành "người thân" trong đại gia đình Khoa Thận - Lọc máu Bệnh viện Nguyễn Tri Phương.

Hơn 20 năm trong lĩnh vực thận - lọc máu, với bác sĩ Minh Hoa, đây không chỉ là hành trình điều trị bệnh mà còn là hành trình đi cùng bệnh nhân đến tận cùng cuộc sống. Bệnh nhân suy thận không đến bệnh viện một lần. Họ trở lại, đều đặn, dai dẳng - 3 lần mỗi tuần, suốt nhiều năm. Và rồi, một mối quan hệ đặc biệt hình thành: không còn là bác sĩ - bệnh nhân mà là người thân trong "gia đình lọc máu".

Chọn ngành thận - một chuyên khoa nhiều áp lực, là chọn đi vào nơi mong manh nhất của sự sống. Thế nhưng, cũng chính nơi đó, y học không hề khô khan mà càng khắc sâu hai chữ "tình người".