Người tiêu dùng hưởng lợi

Thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đang bước sang giai đoạn chuyển đổi quan trọng.

 Nhiều doanh nghiệp (DN) trong nước bắt đầu đầu tư bài bản để xây dựng các sàn TMĐT B2B (mua bán sản phẩm, dịch vụ giữa các DN) và sàn chuyên ngành.

Các sàn TMĐT trong nước xuất hiện gần đây, như Freso do Tổng Công ty Dịch vụ số Viettel phát triển, Sàn Nông sản của Vietnam Post hay VIPO Mall của Viettel Post, không còn là việc thử nghiệm mà là lựa chọn chiến lược, nhằm giành lại sự chủ động trong bối cảnh hạ tầng giao dịch số ngày càng quyết định vị thế của DN trên thị trường.

Nhiều năm qua, các sàn TMĐT nước ngoài đã góp phần mở rộng quy mô thị trường, thúc đẩy thói quen mua sắm trực tuyến tại Việt Nam. Song, kèm theo đó là mô hình kinh doanh mà chi phí, chính sách, dữ liệu người dùng đều do nền tảng nước ngoài kiểm soát.

Khi hạ tầng giao dịch, dữ liệu và luật chơi đều nằm trong tay các nền tảng TMĐT nước ngoài, DN Việt khó tránh khỏi thế yếu, ngay cả trên sân nhà. Với những ngành có biên lợi nhuận thấp, sự phụ thuộc này dễ đẩy DN Việt vào vòng xoáy giảm giá, khuyến mãi bắt buộc và cạnh tranh thiếu bền vững.

Hiện nay, các sàn TMĐT B2B phổ biến tại Việt Nam là Shopee, Lazada. Với nền tảng xuyên biên giới, DN Việt phụ thuộc vào Alibaba, Amazon, eBay hay 1688. Việc DN Việt đầu tư xây dựng sàn TMĐT riêng không nhằm thay thế hoàn toàn các nền tảng này, mà để tạo thêm lựa chọn, giảm lệ thuộc, từng bước làm chủ hạ tầng giao dịch của mình.

Các sàn TMĐT thuần Việt không chọn cách đối đầu trực diện ở mảng bán lẻ đại trà - nơi nhiều "ông lớn" đã tạo lợi thế áp đảo, mà tập trung vào những phân khúc thị trường đòi hỏi tính ổn định, minh bạch và sự tuân thủ cao. Freso chú trọng giải quyết bài toán kết nối trực tiếp nguồn cung nông sản với khối nhà hàng, quán ăn - nơi mà việc truy xuất nguồn gốc, chất lượng ổn định quan trọng hơn giá rẻ. Sàn Nông sản của Vietnam Post tận dụng mạng lưới bưu chính phủ sâu để đưa nông sản chất lượng cao đến người tiêu dùng, từng bước mở rộng ra thị trường quốc tế…

Sự chuyển dịch đó tác động trực tiếp tới thị trường bán lẻ và người tiêu dùng. Khi chuỗi cung ứng được tổ chức lại theo hướng gọn gàng và minh bạch hơn, người tiêu dùng được hưởng lợi cả về giá cả lẫn chất lượng và độ tin cậy. Khi sàn TMĐT thuần Việt giúp DN sản xuất và phân phối vận hành hiệu quả, người tiêu dùng sẽ có thêm lựa chọn hàng hóa có nguồn gốc rõ ràng, chất lượng ổn định và mức giá hợp lý hơn.

Lợi thế cạnh tranh của sàn TMĐT thuần Việt còn nằm ở khả năng tích hợp logistics, thanh toán và dữ liệu thị trường. Nếu khai thác tốt dữ liệu giao dịch để dự báo nhu cầu, hỗ trợ kế hoạch sản xuất và chuẩn hóa chất lượng sản phẩm, các nền tảng này sẽ trở thành bệ đỡ cho cả DN lẫn người tiêu dùng, thay vì chỉ đóng vai trò trung gian.

Thực tế từ nền tảng Xanh SM hay Be cho thấy DN Việt hoàn toàn có thể cạnh tranh với các DN nước ngoài nếu lựa chọn đúng phân khúc, tận dụng được lợi thế sân nhà và kiên định với chiến lược dài hạn. Trong TMĐT, khi các sàn thuần Việt đủ mạnh để tạo thế cân bằng, thị trường sẽ vận hành lành mạnh hơn, người tiêu dùng được bảo vệ tốt hơn và hàng Việt Nam có cơ hội phát triển bền vững hơn.