Nguyên Giám đốc Sở TN-MT Hải Phòng lĩnh án vì buông lỏng quán lý khai thác khoáng sản

(NLĐO)- 4 doanh nghiệp không làm thủ tục thuê đất, gây thất thoát hơn 22 tỉ đồng trách nhiệm chính thuộc về các bị cáo Bùi Quang Sản và Lại Đức Long

Ngày 16-4, TAND TP Hải Phòng đã mở phiên tòa xét xử các bị cáo Bùi Quang Sản (SN 1955, trú tại nhà số 36 Hồ Xuân Hương, phường Hồng Bàng), nguyên Giám đốc Sở TN-MT; Lại Đức Long (SN 1959, trú tại khu đô thị mới Xi Măng, phường Hồng Bàng), nguyên Trưởng Phòng TN-MT huyện Thủy Nguyên, do có hành vi buông lỏng quản lý trong việc cho 4 doanh nghiệp khai thác khoáng sản khi chưa có hợp đồng thuê đất, gây thiệt hại cho ngân sách hơn 22 tỉ đồng.

Theo cáo trạng của VKS ND TP Hải Phòng, giai đoạn 2009 - 2012, 4 doanh nghiệp Phúc Tiến, Tân Hoàng An, Quyết Tiến và Thành Lộc được Bộ TN-MT (nay là Bộ NN-MT) cấp phép khai thác khoáng sản (đất, đá) làm vật liệu xây dựng trên địa bàn huyện Thủy Nguyên (cũ), TP Hải Phòng.

Theo quy định, sau khi được cấp phép khai thác khoáng sản, các doanh nghiệp phải làm thủ tục thuê đất với thành phố rồi mới làm các thủ tục cấp phép mỏ, thực hiện khai thác. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này đã không làm thủ tục thuê đất với UBND TP Hải Phòng nhưng vẫn tổ chức khai thác khoáng sản.

Năm 2012, Thanh tra Bộ TN-MT đã tiến hành kiểm tra và phát hiện hành vi này. Thanh tra Bộ TN-MT yêu cầu UBND TP Hải Phòng, Sở TN-MT rà soát, yêu cầu doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục; trường hợp không đủ điều kiện thì đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép. UBND TP Hải Phòng cũng yêu cầu Sở TN-MT, UBND huyện Thủy Nguyên cũ lập đoàn kiểm tra liên ngành, kiểm tra, rà soát, xử lý dứt điểm các tồn tại nêu trên.

Tuy nhiên, sau kiểm tra, dù các doanh nghiệp này chưa hoàn thành thủ tục thuê đất với UBND TP Hải Phòng nhưng vẫn được Sở TN-MT tham mưu để thành phố tiếp tục gia hạn giấy phép khai thác mỏ.

Cơ quan chức năng xác định do chưa có hợp đồng thuê đất, các doanh nghiệp này đã khai thác trái phép hơn 10 triệu m3 đất đá, thu lợi bất chính hơn 340 tỉ đồng, nhà nước thất thu hơn 22 tỉ đồng tiền thuê đất.

Hành vi khai thác trái phép hơn 10 triệu m3 đất đá đã được cơ quan tiến hành tố tụng TP Hải Phòng giải quyết tại một vụ án khai thác trái phép tài nguyên khoáng sản; hành vi doanh nghiệp không làm thủ tục thuê đất, gây thất thoát hơn 22 tỉ đồng tiền thuê đất, trách nhiệm chính thuộc về các ông Bùi Quang Sản, nguyên Giám đốc Sở TN-MT; ông Lại Đức Long, nguyên Trưởng Phòng TN-MT huyện Thủy Nguyên cũ.

Tại toà, bị cáo Bùi Quang Sản khai báo theo quy định, sau khi có giấy phép khai thác khoáng sản, doanh nghiệp làm thủ tục thuê đất với UBND thành phố, thẩm quyền cho thuê đất thuộc UBND TP Hải Phòng, Sở TN-MT chỉ là cơ quan tham mưu cho thành phố về việc thiết lập hợp đồng thuê đất. Thêm nữa, giai đoạn này, tại các khu vực doanh nghiệp đang khai thác tài nguyên có tình trạng xảy ra tai nạn lao động; việc giải phóng mặt bằng vẫn chưa hoàn thành nên Giám đốc Sở TN-MT chỉ "lo" tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng, chưa kịp tham mưu cho TP Hải Phòng ký hợp đồng thuê đất với doanh nghiệp.

Bị cáo Sản thừa nhận dù chưa có hợp đồng thuê đất, doanh nghiệp vẫn tổ chức khai thác khoáng sản là vi phạm pháp luật.

Trong khi đó, bị cáo Lại Đức Long khai là thành viên các Đoàn liên ngành thành phố, kiểm tra hoạt động khai thác khoáng sản. Là Trưởng đoàn kiểm tra của huyện Thủy Nguyên cũ kiểm tra hoạt động khai thác khoáng sản, bị cáo Long có biết doanh nghiệp chưa có hợp đồng cho thuê đất. Tuy nhiên, do là cấp cơ sở, nên chỉ quan tâm đến việc doanh nghiệp khai thác tài nguyên có đúng ranh giới mỏ, có đảm bảo quy trình an toàn khai thác mỏ hay không, việc xem xét doanh nghiệp có hợp đồng thuê đất hay không thuộc thẩm quyền của UBND thành phố. Bởi vậy, nhưng tồn tại này, bị cáo Long chỉ báo cáo UBND huyện Thủy Nguyên cũ, không thể báo cáo vượt cấp lên Sở TN-MT báo cáo lên UBND TP Hải Phòng.

Đại diện VKSND TP Hải Phòng giữ quyền Công tố tại tòa nêu quan điểm bị cáo Sản với vai trò người đứng đầu, trực tiếp phụ trách phòng khoáng sản (phòng chuyên môn của SởTN-MT). Từ năm 2013, qua kết luận của Thanh tra Bộ TN-MT, qua làm việc với các đơn vị chuyên môn, bị cáo Sản đã phát hiện các doanh nghiệp không có hợp đồng thuê đất, thực hiện khai thác trái phép tài nguyên khoáng sản nhưng không đình chỉ hoạt động mỏ, vẫn để các doanh nghiệp khai thác trái phép tài nguyên khoáng sản. Chưa hết, có doanh nghiệp (Công ty Tân Hoàng An) giấy phép khai thác khoáng sản đã hết hiệu lực, bị cáo Sản vẫn tham mưu cho TP Hải Phòng gia hạn giấy phép khai thác khoáng sản tại các khu mỏ. Hành vi này được xác định là hành vi buông lỏng quản lý, gây hậu quả nghiêm trọng. Hành vi của bị cáo Long cũng bị cáo buộc là lơ là, thiếu trách nhiệm trong quản lý được giao.

Theo đại diện VKSNND TP Hải Phòng, hành vi của 2 bị cáo Sản, Long bị đưa ra xét xử về "Tội thiếu tinh thần trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng" được quy định tại khoản 3, điều 360 Bộ Luật hình sự, điều khoản có mức phạt tù từ 7- 12 năm tù là đúng quy định. Tuy nhiên, do bị cáo Sản cao tuổi, có nhiều thành tích trong quá trình công tác nên đã đề nghị TAND TP Hải Phòng xử phạt mức án 30 tháng tù, cho hưởng án treo, thời gian thử thách 5 năm; Bị cáo Long bị đề nghị mức án từ 3 năm 6 tháng đến 4 năm tù. Hai bị cáo Sản, Long phải liên đới bồi thường thiệt hại hơn 22 tỉ đồng thất thu ngân sách.

Kết thúc phiên toà, HĐXX tuyên phạt bị cáo Bùi Quang Sản mức án 3 năm tù, cho hưởng án treo. Ngoài 2 tỉ đồng đã nộp trong giai đoạn điều tra, bị cáo Sản tiếp tục phải nộp 8,750 tỉ đồng để khắc phục hậu quả vụ án.

Đối với bị cáo Lại Đức Long, với vai trò là Trưởng Phòng TN-MT huyện Thủy Nguyên, được giao quản lý trực tiếp tài nguyên khoáng sản, dù đã biết theo Kết luận của Bộ TN-MT, các doanh nghiệp không đủ điều kiện khai thác khoáng sản nhưng không những không ngăn chặn hành vi trên, không báo cáo, không kịp thời ngăn chặn vi phạm, tiếp tục buông lỏng quản lý, để sai phạm tiếp tục diễn ra trong thời gian dài. Do đó, HĐXX tuyên phạt bị cáo Lại Đức Long 5 năm tù, cao hơn 1 năm tù so với đề xuất của VKS. Ngoài hơn 1,515 tỉ đồng đã nộp, bị cáo Long còn phải nộp 9,493 tỉ đồng để khắc phục hậu quả.