Nhà trọ vắng dần bóng dáng công nhân

Những khu nhà trọ tại TP HCM ngày càng vắng người thuê khi nhiều người lao động rời thành phố về quê tìm việc làm

Hàng loạt dãy nhà trọ quanh các khu công nghiệp (KCN) ở TP HCM từng nhộn nhịp ngày đêm nay trở nên im ắng. Hình ảnh công nhân (CN) tan ca về phòng trọ đông đúc, xe máy dựng kín lối đi không còn nữa, thay vào đó là những cánh cửa khép hờ, bảng "Còn phòng cho thuê" treo lặng lẽ từ tháng này sang tháng khác. Đời sống lao động đô thị ngày càng thay đổi, thể hiện rõ nét tại các khu nhà trọ sau đại dịch COVID-19.

Lác đác người ở

Khu nhà trọ hơn 20 phòng nằm sâu trong hẻm trên đường Lê Đình Cẩn, phường Tân Tạo, TP HCM hiện chỉ lác đác người ở. Bà Nguyễn Thị Hoa, chủ khu nhà trọ, chạnh lòng: "Trước đây phòng nào cũng kín người ở, ai trả phòng là có người hỏi thuê liền. Giờ thì phòng trống mấy tháng, thậm chí cả năm cũng không ai hỏi thuê".

Theo bà Hoa, phần lớn người thuê phòng trọ trước đây là CN làm việc tại các doanh nghiệp trong KCN Tân Tạo. Sau dịch, nhất là gần đây, khi công việc ngày càng bấp bênh mà chi phí sinh hoạt lại tăng cao nên nhiều người quyết định về quê tìm việc, không quay lại TP HCM. Bà Hoa đã hạ giá thuê phòng xuống mức thấp nhưng vẫn không thu hút được người đến ở.

Tình trạng nhà trọ vắng bóng người thuê cũng diễn ra tại phường Tam Bình, TP HCM - nơi từng được xem là "điểm đến" của lao động nhập cư. Dọc các tuyến đường dẫn vào khu dân cư, nhiều dãy nhà trọ cửa đóng then cài, sân trước hoang vắng. Những tấm bảng cho thuê nhà trọ, phòng trọ treo từ lâu, chữ đã bạc màu do mưa nắng nhưng vẫn chưa gỡ xuống.

Ông Trần Văn Tiến, chủ một khu trọ hơn 10 phòng tại phường Tam Bình, cho biết hiện chỉ còn 2 phòng có người ở. Ông nhớ lại: "Sau dịch COVID-19 đến nay, tôi đã giảm giá tổng cộng khoảng 400.000 đồng, tiền thuê mỗi phòng chỉ còn 1,2 triệu đồng/tháng, rồi hỗ trợ thêm điện, nước nhưng vẫn rất khó tìm người thuê. Người rời đi thì nhiều, người đến ở gần như không có".

Theo bà Lê Thị Minh - chủ một khu trọ trên đường Ngô Chí Quốc, phường Thủ Đức, TP HCM - nhiều CN nêu lý do họ về quê là vì làm việc tại thành phố không còn dư dả như trước. "Ở quê lương có thể thấp hơn nhưng chi phí sinh hoạt nhẹ hơn, công việc ít áp lực hơn nên họ đành rời thành phố" - bà giải thích.

Nhà trọ vắng người thuê còn kéo theo sự trầm lắng của các hàng quán, dịch vụ liên quan. Nhiều quán cơm bình dân, tiệm tạp hóa, quán nước quanh các khu trọ phải đóng cửa hoặc hoạt động cầm chừng do lượng khách giảm mạnh.

Mô hình lạc nhịp

Tình trạng nhà trọ vắng CN tại nhiều nơi ở TP HCM phản ánh sự dịch chuyển lao động mang tính cấu trúc sau đại dịch COVID-19. Các chuyên gia lao động cho rằng đây không phải là hiện tượng nhất thời, mà là sự thay đổi trong cách lựa chọn việc làm và nơi ở của đông đảo người lao động hiện nay.

ThS Nguyễn Thị Hồng Thủy, Trưởng Bộ môn Xã hội học - Trường ĐH Văn Hiến, đánh giá sau đại dịch, nhiều lao động đã thiết lập cuộc sống tại quê nhà hoặc các địa phương lân cận. Khi họ đã có việc làm ổn định với chi phí sinh hoạt thấp hơn, việc quay lại TP HCM không còn là lựa chọn ưu tiên như trước.

"Lao động nhập cư tại các đô thị lớn đang có xu hướng giảm số lượng và thay đổi về chất. Điều này kéo theo những biến động rõ rệt trên thị trường nhà trọ và các dịch vụ phụ trợ" - ThS Thủy nhận định.

Thực tế cho thấy mô hình nhà trọ CN truyền thống - phát triển dựa theo giả định lượng lao động nhập cư ngày càng đông và chấp nhận điều kiện ở tối thiểu - đang dần lệch nhịp với thị trường lao động hiện nay. Người lao động bây giờ không chỉ tìm chỗ ở giá rẻ mà còn quan tâm nhiều hơn đến môi trường sống, an ninh, sự ổn định và tính linh hoạt. Vì thế, những khu nhà trọ thiếu tiện ích, nhất là xa nơi làm việc, ngày càng khó thu hút người thuê, ngay cả khi giá đã được điều chỉnh giảm mạnh.

Với góc nhìn thị trường bất động sản, ông Nguyễn Văn Dũng, CEO Vượng Cát Group, cho rằng các chủ nhà trọ không nên tiếp tục chờ đợi người lao động quay lại thuê ở như trước. Việc giữ nguyên mô hình nhà trọ kiểu cũ và chờ thị trường tự phục hồi khiến phòng trọ bỏ trống kéo dài, gia tăng chi phí duy tu, sửa chữa và áp lực tài chính.

Theo ông Dũng, một hướng đi phù hợp là đa dạng hóa người thuê trọ. Ngoài CN KCN, nhà trọ có thể hướng tới phục vụ lao động dịch vụ, tài xế xe công nghệ, người học nghề, lao động làm việc theo đơn hàng ngắn hạn hoặc nhóm thuê ở ghép. Việc cho thuê phòng linh hoạt theo tháng, theo thời vụ được xem là giải pháp phù hợp trong bối cảnh nhu cầu thuê dài hạn suy giảm.

Bên cạnh đó, các khu trọ cần cải thiện điều kiện sống như bảo đảm an ninh, vệ sinh sạch sẽ, điện nước ổn định, internet đầy đủ… để cạnh tranh. "Các khu trọ cần chấp nhận mức lợi nhuận thấp hơn nhưng ổn định hơn. Việc giữ giá hợp lý, hạn chế để phòng trống, duy trì thu nhập đều đặn là mục tiêu mà các khu trọ nên hướng tới" - ông Dũng nhìn nhận.