Nông nghiệp xanh mở lối tăng trưởng bền vững

(NLĐO)- Kinh tế tuần hoàn, công nghệ cao và liên kết chuỗi đang trở thành động lực giúp TPHCM phát triển nông nghiệp xanh, nâng cao giá trị sản xuất.

Phát triển kinh tế gắn với bảo vệ môi trường đang trở thành yêu cầu cấp thiết của ngành nông nghiệp. Tại TPHCM, quá trình chuyển đổi xanh không chỉ góp phần giảm áp lực lên tài nguyên, môi trường nông thôn mà còn mở ra dư địa tăng trưởng mới, hướng đến nền nông nghiệp hiện đại và bền vững.

Từ kinh tế tuần hoàn đến nông nghiệp công nghệ cao

Trong nhiều năm qua, sản xuất nông nghiệp đã đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, quá trình phát triển cũng đặt ra nhiều thách thức đối với môi trường. Việc sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật kéo dài cùng lượng lớn phụ phẩm nông nghiệp, thủy sản chưa được khai thác hiệu quả đã làm gia tăng áp lực lên đất đai, nguồn nước và hệ sinh thái.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu phát triển bền vững, nông nghiệp TPHCM đang đứng trước bài toán vừa duy trì tăng trưởng, vừa giảm thiểu tác động đến môi trường. Chuyển đổi xanh vì thế trở thành xu hướng tất yếu, hướng đến sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao giá trị sản xuất.

Một trong những hướng đi đang phát huy hiệu quả là phát triển kinh tế tuần hoàn. Trong lĩnh vực chế biến thủy sản, nhiều phụ phẩm từng được xem là chất thải nay đã trở thành nguồn nguyên liệu có giá trị kinh tế.

Tại Công ty TNHH Thủy sản Tứ Hải, cơ sở ở phường Phước Thắng, TPHCM, trước đây doanh nghiệp chủ yếu xuất khẩu phi lê cá đục nên phần xương cá được xem là phụ phẩm khó xử lý, dễ phân hủy và gây ô nhiễm môi trường.

Tuy nhiên, với tư duy đổi mới và định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn, doanh nghiệp đã biến xương cá đục thành sản phẩm có giá trị. Theo ông Đào Quốc Tuấn, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thủy sản Tứ Hải, doanh nghiệp đã đầu tư nghiên cứu, cải tiến quy trình chế biến nhằm tận dụng nguồn phụ phẩm này. Đến nay, sản phẩm xương cá đục được xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản, mang lại doanh thu khoảng 400.000 - 500.000 USD mỗi năm, tương đương khoảng 10 - 12 tỉ đồng.

"Việc tận dụng phụ phẩm không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn góp phần giảm lượng chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất. Đây là minh chứng cho thấy kinh tế tuần hoàn có thể tạo ra giá trị gia tăng, đồng thời góp phần bảo vệ môi trường" - ông Tuấn chia sẻ.

Nếu kinh tế tuần hoàn là giải pháp giảm chất thải thì ứng dụng công nghệ cao đang góp phần thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp. Tại các xã Nghĩa Thành và Xuân Sơn, những khu nhà màng trồng dưa lưới đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh. Không còn hình ảnh người nông dân đội nắng tưới nước hay tất bật phun phân bón như trước, nhiều công đoạn chăm sóc tại Hợp tác xã Dưa lưới An Farm hiện được vận hành bằng công nghệ hiện đại.

Mô hình sản xuất trong nhà màng giúp kiểm soát tốt các yếu tố môi trường, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và nâng cao chất lượng sản phẩm. Ông Ngô Đức Đức, nhân viên kỹ thuật HTX An Farm, cho hay việc sản xuất trong nhà màng kết hợp sử dụng các nguồn phân hữu cơ như phân trùn quế, xơ dừa và vật liệu ủ hoai mục giúp hạn chế sâu bệnh, cải tạo đất và tạo ra nông sản an toàn.

Thực tế, mô hình này đã giảm khoảng 70% lượng thuốc bảo vệ thực vật so với phương thức canh tác truyền thống, đồng thời mở rộng liên kết với hơn 100 mô hình trồng dưa lưới công nghệ cao tại nhiều địa phương phía Nam.

Hướng tới nền nông nghiệp sinh thái, bền vững

Không chỉ dừng ở các mô hình riêng lẻ, TPHCM đang thúc đẩy phát triển các chuỗi thực phẩm an toàn, hợp tác xã và tổ hợp tác sản xuất. Việc hình thành các chuỗi liên kết giúp kiểm soát chất lượng sản phẩm, nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí và tạo điều kiện áp dụng đồng bộ các giải pháp bảo vệ môi trường.

Điểm chung của các mô hình này là cùng hướng đến mục tiêu sử dụng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, nâng cao giá trị nông sản và tăng thu nhập cho người dân. Đây cũng là những yếu tố quan trọng để phát triển nông nghiệp xanh trong điều kiện đô thị hóa.

Sau sáp nhập, TPHCM có diện tích hơn 6.722 km² với gần 450.000 ha đất nông nghiệp, mở ra nhiều cơ hội phát triển mới. Giai đoạn 2026 - 2030, thành phố xác định phát triển nông nghiệp theo định hướng "Công nghệ cao - sinh thái - tuần hoàn - đô thị thông minh".

Định hướng này cho thấy sự chuyển đổi từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp; từ phát triển đơn lẻ sang liên kết chuỗi giá trị; từ khai thác tài nguyên sang sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi xanh đang tạo ra lời giải cho bài toán phát triển của nông nghiệp TPHCM. Kinh tế tuần hoàn giúp giảm chất thải và gia tăng giá trị sản phẩm. Nông nghiệp công nghệ cao góp phần giảm sử dụng hóa chất, nâng cao chất lượng nông sản. Các chuỗi liên kết sản xuất tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.

Đây là nền tảng quan trọng để TPHCM xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, sinh thái và bền vững, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng xanh, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.