Vì sao một công dân đòi VKS bồi thường trên 550 tỷ đồng?

Một vụ án kéo dài trên 10 năm, trải qua 5 bản kết luận điều tra, 4 cáo trạng, 2 bản kháng nghị phúc thẩm, 6 lần đưa ra xét xử. Kết quả cuối cùng, ông Nguyễn Đình Chiến (Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phần đầu tư kinh doanh bất động sản Hải Phòng (Vimproco), Giám đốc Công ty TNHH cung ứng hàng XNK phía bắc - Hải Phòng, Giám đốc Công ty TNHH Nhật Hoàng - Hà Nội) được Tòa án nhân dân TP. Cần Thơ tuyên không phạm tội.

Theo cáo trạng của Viện KSND TP. Cần Thơ, ngày 26-7-1995 ông Chiến đại diện cho Công ty XNK phía bắc - Hải Phòng ký hợp đồng số 06 với Công ty XNK tổng hợp Cần Thơ (Mekonimex) tiêu thụ 6.500 tấn đường cát với giá 6.100.000đ/tấn, tổng trị giá hợp đồng 39,6 tỷ đồng. Do giá đường trên thị trường giảm, hai bên tiếp tục ký phụ lục điều chỉnh từ 6.500 tấn xuống còn 6.483,53 tấn, giá 5.900.000đ/kg.

Ông Chiến tiêu thụ được 2.456,08 tấn, số còn lại hai bên thỏa thuận “mua đứt bán đoạn” thành tiền là 23,4 tỷ đồng. Sau đó, Mekonimex thỏa thuận với ông Chiến bán 600 tấn đường cho Công ty đầu tư phát triển kinh tế Sóc Trăng (EIDC) giá 6.000.000đ/tấn, thành tiền 3,6 tỷ đồng. Mekonimex ký hợp đồng số 120 với ông Chiến (với tư cách Tổng giám đốc Vimproco) có nội dung: Mekonimex bán 2.000 tấn đường cho Vimproco giá 6 triệu đồng/tấn.

Đại diện ba công ty Vimproco, Mekonimex và EIDC cùng ký biên bản cam kết chung: Mekonimex giao EIDC 2.000 tấn đường, Vimproco giao cho Mekonimex 894,175 tấn hạt nhựa và nếu đến ngày 30-10-1995 mà EIDC không lấy được chứng thư bảo lãnh của Ngân hàng NN&PTNT Sóc Trăng về việc mua 2.000 tấn đường thì Mekonimex có quyền phát mãi lô hạt nhựa trên, còn thanh toán chưa đủ thì Vimproco và EIDC phải thanh toán tiếp. Nhưng trong quá trình thực hiện hợp đồng, Mekonimex giao 2.000 tấn đường mà EIDC không thanh toán.

Qua đối chiếu công nợ, ông Chiến đã nhận của Mekonimex 9.073,983 tấn đường, trị giá 53,9 tỷ đồng, trừ các chi phí khác còn lại 43,4 tỷ đồng cùng với lãi suất theo thỏa thuận 3,5 tỷ đồng. Công an Cần Thơ cho rằng ông Chiến không có khả năng thanh toán, tài sản đã được thế chấp tại các ngân hàng và không đủ điều kiện hoàn trả lại số tiền đã nợ của Mekonimex cũng như các khoản nợ của các công ty khác. Hơn nữa, ông Chiến đã dùng thủ đoạn gian dối, lợi dụng việc ký kết hợp đồng để trục lợi, hành vi phạm tội của ông Chiến là đặc biệt nghiêm trọng cần phải xử lý nghiêm theo luật định. Đến ngày 1-10-1996, ông Chiến bị cơ quan CSĐT khởi tố và bắt tạm giam.

Luật sư đưa ra nhiều chứng cứ mới với Hội đồng xét xử

Căn cứ vào các tài liệu có trong hồ sơ cùng chứng cứ đã được thẩm tra cũng như diễn biến tranh tụng tại phiên tòa cho thấy: Thứ nhất, công ty của ông Chiến nhận ủy thác tiêu thụ với số lượng đường lớn và kéo dài trong thời gian từ tháng 8-1995 đến tháng 4-1996 cho nên việc luân chuyển vốn trong kinh doanh là không có gì sai. Thứ hai, VKSND đề cập việc ông Chiến chưa thanh toán tiền mà lại tiếp tục ký tiếp hợp đồng 120 là có ý đồ chiếm đoạt. Việc quy kết như vậy là chưa phù hợp, bởi lẽ Mekonimex đã chủ động nhờ công ty của ông Chiến tiêu thụ theo hợp đồng ủy thác, trong khi thực hiện hợp đồng thì Lý Hóc Lỷ bỏ trốn nên ông Chiến là nạn nhân của vụ án tại Sóc Trăng. Thứ ba, Cơ quan điều tra xác nhận EIDC còn nợ Vimproco hơn 48 tỷ đồng theo 4 chứng thư bảo lãnh của ngân hàng, trong khi đó ông Chiến đại diện cho 2 công ty và chỉ nợ Mekonimex 43,4 tỷ đồng. Thứ tư, qua nhiều lần trả hồ sơ để điều tra bổ sung, các số liệu còn mâu thuẫn nhau, chứng cứ để chứng minh cho việc cân đối về tài sản thiếu cơ sở về mặt pháp lý.

Mặt khác, tại phiên tòa luật sư và ông Chiến còn đưa ra nhiều chứng cứ mới mà quá trình điều tra chưa đưa vào để cân đối, thực tế số tài sản này có giá trị rất lớn nên không thể quy kết ông Chiến và Vimproco không còn đủ tài sản để thanh toán cho Mekonimex.

Từ những phân tích trên, Tòa án nhân dân TP. Cần Thơ nhận thấy không đủ chứng cứ để kết luận ông Nguyễn Đình Chiến phạm tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản xã hội chủ nghĩa như cáo trạng của Viện KSND TP. Cần Thơ đã truy tố.

Sau khi bản án có hiệu lực, ông Chiến có đơn đề nghị bồi thường danh dự và thiệt hại theo Nghị quyết 388 và Thông tư liên tịch số 04 với tổng số tiền 568.685.348.426 đồng. Tuy nhiên, 2 năm đã trôi qua nhưng đến thời điểm này Viện KSND TP. Cần Thơ vẫn không có một động thái tích cực nào để khắc phục hậu quả. Trong khi đó đã có nhiều văn bản của Viện KSND tối cao, Ủy ban pháp luật Quốc hội, Ban nội chính Trung ương Đảng chỉ đạo giải quyết dứt điểm vụ án ông Nguyễn Đình Chiến.

Trao đổi với phóng viên, ông Hồ Thanh Long - Viện trưởng Viện KSND TP. Cần Thơ cho biết: “Lãnh đạo viện đang lên kế hoạch công khai xin lỗi ông Chiến tại Hải Phòng, còn chuyện bồi thường thiệt hại thì phải thực hiện đúng theo luật định”.